Adhyāya 33

संजय उवाच । विदार्य कर्णस्तां सेनां धर्मराजमुपाद्रवत् । रथहस्त्यश्वपत्तीनां सहस्रैः परिवारितः ॥

saṁjaya uvāca । vidārya karṇas tāṁ senāṁ dharmarājam upādravat । rathahastyaśvapattīnāṁ sahasraiḥ parivāritaḥ ॥

नानायुधसहस्राणि प्रेषितान्यरिभिर्वृषः । छित्त्वा बाणशतैरुग्रैस्तानविध्यदसंभ्रमः ॥

nānāyudhasahasrāṇi preṣitāny aribhir vr̥ṣaḥ । chittvā bāṇaśatair ugrais tān avidhyad asaṁbhramaḥ ॥

निचकर्त शिरांस्येषां बाहूनूरूंश्च सर्वशः । ते हता वसुधां पेतुर्भग्नाश्चान्ये विदुद्रुवुः ॥

nicakarta śirāṁsy eṣāṁ bāhūn ūrūṁś ca sarvaśaḥ । te hatā vasudhāṁ petur bhagnāś cānye vidudruvuḥ ॥

द्रविडान्ध्रनिषादास्तु पुनः सात्यकिचोदिताः । अभ्यर्दयञ्जिघांसन्तः पत्तयः कर्णमाहवे ॥

draviḍāndhraniṣādās tu punaḥ sātyakicoditāḥ । abhyardayañ jighāṁsantaḥ pattayaḥ karṇam āhave ॥

ते विबाहुशिरस्त्राणाः प्रहताः कर्णसायकैः । पेतुः पृथिव्यां युगपच्छिन्नं शालवनं यथा ॥

te vibāhuśirastrāṇāḥ prahatāḥ karṇasāyakaiḥ । petuḥ pr̥thivyāṁ yugapac chinnaṁ śālavanaṁ yathā ॥

एवं योधशतान्याजौ सहस्राण्ययुतानि च । हतानीयुर्महीं देहैर्यशसापूरयन्दिशः ॥

evaṁ yodhaśatāny ājau sahasrāṇy ayutāni ca । hatānīyur mahīṁ dehair yaśasāpūrayan diśaḥ ॥

अथ वैकर्तनं कर्णं रणे क्रुद्धमिवान्तकम् । रुरुधुः पाण्डुपाञ्चाला व्याधिं मन्त्रौषधैरिव ॥

atha vaikartanaṁ karṇaṁ raṇe kruddham ivāntakam । rurudhuḥ pāṇḍupāñcālā vyādhiṁ mantrauṣadhair iva ॥

स तान्प्रमृद्याभ्यपतत्पुनरेव युधिष्ठिरम् । मन्त्रौषधिक्रियातीतो व्याधिरत्युल्बणो यथा ॥

sa tān pramr̥dyābhyapatat punar eva yudhiṣṭhiram । mantrauṣadhikriyātīto vyādhir atyulbaṇo yathā ॥

स राजगृद्धिभी रुद्धः पाण्डुपाञ्चालकेकयैः । नाशकत्तानतिक्रान्तुं मृत्युर्ब्रह्मविदो यथा ॥

sa rājagr̥ddhibhī ruddhaḥ pāṇḍupāñcālakekayaiḥ । nāśakat tān atikrāntuṁ mr̥tyur brahmavido yathā ॥

ततो युधिष्ठिरः कर्णमदूरस्थं निवारितम् । अब्रवीत्परवीरघ्नः क्रोधसंरक्तलोचनः ॥

tato yudhiṣṭhiraḥ karṇam adūrasthaṁ nivāritam । abravīt paravīraghnaḥ krodhasaṁraktalocanaḥ ॥

कर्ण कर्ण वृथादृष्टे सूतपुत्र वचः शृणु । सदा स्पर्धसि संग्रामे फल्गुनेन यशस्विना । तथास्मान्बाधसे नित्यं धार्तराष्ट्रमते स्थितः ॥

karṇa karṇa vr̥thādr̥ṣṭe sūtaputra vacaḥ śr̥ṇu । sadā spardhasi saṁgrāme phalgunena yaśasvinā । tathāsmān bādhase nityaṁ dhārtarāṣṭramate sthitaḥ ॥

यद्बलं यच्च ते वीर्यं प्रद्वेषो यश्च पाण्डुषु । तत्सर्वं दर्शयस्वाद्य पौरुषं महदास्थितः । युद्धश्रद्धां स तेऽद्याहं विनेष्यामि महाहवे ॥

yad balaṁ yac ca te vīryaṁ pradveṣo yaś ca pāṇḍuṣu । tat sarvaṁ darśayasvādya pauruṣaṁ mahad āsthitaḥ । yuddhaśraddhāṁ sa te ’dyāhaṁ vineṣyāmi mahāhave ॥

एवमुक्त्वा महाराज कर्णं पाण्डुसुतस्तदा । सुवर्णपुङ्खैर्दशभिर्विव्याधायस्मयैः शितैः ॥

evam uktvā mahārāja karṇaṁ pāṇḍusutas tadā । suvarṇapuṅkhair daśabhir vivyādhāyasmayaiḥ śitaiḥ ॥

तं सूतपुत्रो नवभिः प्रत्यविध्यदरिंदमः । वत्सदन्तैर्महेष्वासः प्रहसन्निव भारत ॥

taṁ sūtaputro navabhiḥ pratyavidhyad ariṁdamaḥ । vatsadantair maheṣvāsaḥ prahasann iva bhārata ॥

ततः क्षुराभ्यां पाञ्चाल्यौ चक्ररक्षौ महात्मनः । जघान समरे शूरः शरैः संनतपर्वभिः ॥

tataḥ kṣurābhyāṁ pāñcālyau cakrarakṣau mahātmanaḥ । jaghāna samare śūraḥ śaraiḥ saṁnataparvabhiḥ ॥

तावुभौ धर्मराजस्य प्रवीरौ परिपार्श्वतः । रथाभ्याशे चकाशेते चन्द्रस्येव पुनर्वसू ॥

tāv ubhau dharmarājasya pravīrau paripārśvataḥ । rathābhyāśe cakāśete candrasyeva punarvasū ॥

युधिष्ठिरः पुनः कर्णमविध्यत्त्रिंशता शरैः । सुषेणं सत्यसेनं च त्रिभिस्त्रिभिरताडयत् ॥

yudhiṣṭhiraḥ punaḥ karṇam avidhyat triṁśatā śaraiḥ । suṣeṇaṁ satyasenaṁ ca tribhis tribhir atāḍayat ॥

शल्यं नवत्या विव्याध त्रिसप्तत्या च सूतजम् । तांश्चास्य गोप्तॄन्विव्याध त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥

śalyaṁ navatyā vivyādha trisaptatyā ca sūtajam । tāṁś cāsya goptr̥̄n vivyādha tribhis tribhir ajihmagaiḥ ॥

ततः प्रहस्याधिरथिर्विधुन्वानः स कार्मुकम् । भित्त्वा भल्लेन राजानं विद्ध्वा षष्ट्यानदन्मुदा ॥

tataḥ prahasyādhirathir vidhunvānaḥ sa kārmukam । bhittvā bhallena rājānaṁ viddhvā ṣaṣṭyānadan mudā ॥

ततः प्रवीराः पाण्डूनामभ्यधावन्युधिष्ठिरम् । सूतपुत्रात्परीप्सन्तः कर्णमभ्यर्दयञ्शरैः ॥

tataḥ pravīrāḥ pāṇḍūnām abhyadhāvan yudhiṣṭhiram । sūtaputrāt parīpsantaḥ karṇam abhyardayañ śaraiḥ ॥

सात्यकिश्चेकितानश्च युयुत्सुः पाण्ड्य एव च । धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ॥

sātyakiś cekitānaś ca yuyutsuḥ pāṇḍya eva ca । dhr̥ṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca draupadeyāḥ prabhadrakāḥ ॥

यमौ च भीमसेनश्च शिशुपालस्य चात्मजः । कारूषा मत्स्यशेषाश्च केकयाः काशिकोसलाः । एते च त्वरिता वीरा वसुषेणमवारयन् ॥

yamau ca bhīmasenaś ca śiśupālasya cātmajaḥ । kārūṣā matsyaśeṣāś ca kekayāḥ kāśikosalāḥ । ete ca tvaritā vīrā vasuṣeṇam avārayan ॥

जनमेजयश्च पाञ्चाल्यः कर्णं विव्याध सायकैः । वराहकर्णैर्नाराचैर्नालीकैर्निशितैः शरैः । वत्सदन्तैर्विपाठैश्च क्षुरप्रैश्चटकामुखैः ॥

janamejayaś ca pāñcālyaḥ karṇaṁ vivyādha sāyakaiḥ । varāhakarṇair nārācair nālīkair niśitaiḥ śaraiḥ । vatsadantair vipāṭhaiś ca kṣurapraiś caṭakāmukhaiḥ ॥

नानाप्रहरणैश्चोग्रै रथहस्त्यश्वसादिनः । सर्वतोऽभ्याद्रवन्कर्णं परिवार्य जिघांसया ॥

nānāpraharaṇaiś cograi rathahastyaśvasādinaḥ । sarvato ’bhyādravan karṇaṁ parivārya jighāṁsayā ॥

स पाण्डवानां प्रवरैः सर्वतः समभिद्रुतः । उदैरयद्ब्राह्ममस्त्रं शरैः संपूरयन्दिशः ॥

sa pāṇḍavānāṁ pravaraiḥ sarvataḥ samabhidrutaḥ । udairayad brāhmam astraṁ śaraiḥ saṁpūrayan diśaḥ ॥

ततः शरमहाज्वालो वीर्योष्मा कर्णपावकः । निर्दहन्पाण्डववनं चारु पर्यचरद्रणे ॥

tataḥ śaramahājvālo vīryoṣmā karṇapāvakaḥ । nirdahan pāṇḍavavanaṁ cāru paryacarad raṇe ॥

स संवार्य महास्त्राणि महेष्वासो महात्मनाम् । प्रहस्य पुरुषेन्द्रस्य शरैश्चिच्छेद कार्मुकम् ॥

sa saṁvārya mahāstrāṇi maheṣvāso mahātmanām । prahasya puruṣendrasya śaraiś ciccheda kārmukam ॥

ततः संधाय नवतिं निमेषान्नतपर्वणाम् । बिभेद कवचं राज्ञो रणे कर्णः शितैः शरैः ॥

tataḥ saṁdhāya navatiṁ nimeṣān nataparvaṇām । bibheda kavacaṁ rājño raṇe karṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ ॥

तद्वर्म हेमविकृतं रराज निपतत्तदा । सविद्युदभ्रं सवितुः शिष्टं वातहतं यथा ॥

tad varma hemavikr̥taṁ rarāja nipatat tadā । savidyudabhraṁ savituḥ śiṣṭaṁ vātahataṁ yathā ॥

तदङ्गं पुरुषेन्द्रस्य भ्रष्टवर्म व्यरोचत । रत्नैरलंकृतं दिव्यैर्व्यभ्रं निशि यथा नभः ॥

tad aṅgaṁ puruṣendrasya bhraṣṭavarma vyarocata । ratnair alaṁkr̥taṁ divyair vyabhraṁ niśi yathā nabhaḥ ॥

स विवर्मा शरैः पार्थो रुधिरेण समुक्षितः । क्रुद्धः सर्वायसीं शक्तिं चिक्षेपाधिरथिं प्रति ॥

sa vivarmā śaraiḥ pārtho rudhireṇa samukṣitaḥ । kruddhaḥ sarvāyasīṁ śaktiṁ cikṣepādhirathiṁ prati ॥

तां ज्वलन्तीमिवाकाशे शरैश्चिच्छेद सप्तभिः । सा छिन्ना भूमिमपतन्महेष्वासस्य सायकैः ॥

tāṁ jvalantīm ivākāśe śaraiś ciccheda saptabhiḥ । sā chinnā bhūmim apatan maheṣvāsasya sāyakaiḥ ॥

ततो बाह्वोर्ललाटे च हृदि चैव युधिष्ठिरः । चतुर्भिस्तोमरैः कर्णं ताडयित्वा मुदानदत् ॥

tato bāhvor lalāṭe ca hr̥di caiva yudhiṣṭhiraḥ । caturbhis tomaraiḥ karṇaṁ tāḍayitvā mudānadat ॥

उद्भिन्नरुधिरः कर्णः क्रुद्धः सर्प इव श्वसन् । ध्वजं चिच्छेद भल्लेन त्रिभिर्विव्याध पाण्डवम् । इषुधी चास्य चिच्छेद रथं च तिलशोऽच्छिनत् ॥

udbhinnarudhiraḥ karṇaḥ kruddhaḥ sarpa iva śvasan । dhvajaṁ ciccheda bhallena tribhir vivyādha pāṇḍavam । iṣudhī cāsya ciccheda rathaṁ ca tilaśo ’cchinat ॥

एवं पार्थो व्यपायात्स निहतप्रार्ष्टिसारथिः । अशक्नुवन्प्रमुखतः स्थातुं कर्णस्य दुर्मनाः ॥

evaṁ pārtho vyapāyāt sa nihataprārṣṭisārathiḥ । aśaknuvan pramukhataḥ sthātuṁ karṇasya durmanāḥ ॥

तमभिद्रुत्य राधेयः स्कन्धं संस्पृश्य पाणिना । अब्रवीत्प्रहसन्राजन्कुत्सयन्निव पाण्डवम् ॥

tam abhidrutya rādheyaḥ skandhaṁ saṁspr̥śya pāṇinā । abravīt prahasan rājan kutsayann iva pāṇḍavam ॥

कथं नाम कुले जातः क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः । प्रजह्यात्समरे शत्रून्प्राणान्रक्षन्महाहवे ॥

kathaṁ nāma kule jātaḥ kṣatradharme vyavasthitaḥ । prajahyāt samare śatrūn prāṇān rakṣan mahāhave ॥

न भवान्क्षत्रधर्मेषु कुशलोऽसीति मे मतिः । ब्राह्मे बले भवान्युक्तः स्वाध्याये यज्ञकर्मणि ॥

na bhavān kṣatradharmeṣu kuśalo ’sīti me matiḥ । brāhme bale bhavān yuktaḥ svādhyāye yajñakarmaṇi ॥

मा स्म युध्यस्व कौन्तेय मा च वीरान्समासदः । मा चैनानप्रियं ब्रूहि मा च व्रज महारणम् ॥

mā sma yudhyasva kaunteya mā ca vīrān samāsadaḥ । mā cainān apriyaṁ brūhi mā ca vraja mahāraṇam ॥

एवमुक्त्वा ततः पार्थं विसृज्य च महाबलः । न्यहनत्पाण्डवीं सेनां वज्रहस्त इवासुरीम् । ततः प्रायाद्द्रुतं राजन्व्रीडन्निव जनेश्वरः ॥

evam uktvā tataḥ pārthaṁ visr̥jya ca mahābalaḥ । nyahanat pāṇḍavīṁ senāṁ vajrahasta ivāsurīm । tataḥ prāyād drutaṁ rājan vrīḍann iva janeśvaraḥ ॥

अथ प्रयान्तं राजानमन्वयुस्ते तदाच्युतम् । चेदिपाण्डवपाञ्चालाः सात्यकिश्च महारथः । द्रौपदेयास्तथा शूरा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥

atha prayāntaṁ rājānam anvayus te tadācyutam । cedipāṇḍavapāñcālāḥ sātyakiś ca mahārathaḥ । draupadeyās tathā śūrā mādrīputrau ca pāṇḍavau ॥

ततो युधिष्ठिरानीकं दृष्ट्वा कर्णः पराङ्मुखम् । कुरुभिः सहितो वीरैः पृष्ठगैः पृष्ठमन्वयात् ॥

tato yudhiṣṭhirānīkaṁ dr̥ṣṭvā karṇaḥ parāṅmukham । kurubhiḥ sahito vīraiḥ pr̥ṣṭhagaiḥ pr̥ṣṭham anvayāt ॥

शङ्खभेरीनिनादैश्च कार्मुकाणां च निस्वनैः । बभूव धार्तराष्ट्राणां सिंहनादरवस्तदा ॥

śaṅkhabherīninādaiś ca kārmukāṇāṁ ca nisvanaiḥ । babhūva dhārtarāṣṭrāṇāṁ siṁhanādaravas tadā ॥

युधिष्ठिरस्तु कौरव्य रथमारुह्य सत्वरः । श्रुतकीर्तेर्महाराज दृष्टवान्कर्णविक्रमम् ॥

yudhiṣṭhiras tu kauravya ratham āruhya satvaraḥ । śrutakīrter mahārāja dr̥ṣṭavān karṇavikramam ॥

काल्यमानं बलं दृष्ट्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः । तान्योधानब्रवीत्क्रुद्धो हतैनं वै सहस्रशः ॥

kālyamānaṁ balaṁ dr̥ṣṭvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ । tān yodhān abravīt kruddho hatainaṁ vai sahasraśaḥ ॥

ततो राज्ञाभ्यनुज्ञाताः पाण्डवानां महारथाः । भीमसेनमुखाः सर्वे पुत्रांस्ते प्रत्युपाद्रवन् ॥

tato rājñābhyanujñātāḥ pāṇḍavānāṁ mahārathāḥ । bhīmasenamukhāḥ sarve putrāṁs te pratyupādravan ॥

अभवत्तुमुलः शब्दो योधानां तत्र भारत । हस्त्यश्वरथपत्तीनां शस्त्राणां च ततस्ततः ॥

abhavat tumulaḥ śabdo yodhānāṁ tatra bhārata । hastyaśvarathapattīnāṁ śastrāṇāṁ ca tatas tataḥ ॥

उत्तिष्ठत प्रहरत प्रैताभिपततेति च । इति ब्रुवाणा अन्योन्यं जघ्नुर्योधा रणाजिरे ॥

uttiṣṭhata praharata praitābhipatateti ca । iti bruvāṇā anyonyaṁ jaghnur yodhā raṇājire ॥

अभ्रच्छायेव तत्रासीच्छरवृष्टिभिरम्बरे । समावृत्तैर्नरवरैर्निघ्नद्भिरितरेतरम् ॥

abhracchāyeva tatrāsīc charavr̥ṣṭibhir ambare । samāvr̥ttair naravarair nighnadbhir itaretaram ॥

विपताकाध्वजच्छत्रा व्यश्वसूतायुधा रणे । व्यङ्गाङ्गावयवाः पेतुः क्षितौ क्षीणा हतेश्वराः ॥

vipatākādhvajacchatrā vyaśvasūtāyudhā raṇe । vyaṅgāṅgāvayavāḥ petuḥ kṣitau kṣīṇā hateśvarāḥ ॥

प्रवराणीव शैलानां शिखराणि द्विपोत्तमाः । सारोहा निहताः पेतुर्वज्रभिन्ना इवाद्रयः ॥

pravarāṇīva śailānāṁ śikharāṇi dvipottamāḥ । sārohā nihatāḥ petur vajrabhinnā ivādrayaḥ ॥

छिन्नभिन्नविपर्यस्तैर्वर्मालंकारविग्रहैः । सारोहास्तुरगाः पेतुर्हतवीराः सहस्रशः ॥

chinnabhinnaviparyastair varmālaṁkāravigrahaiḥ । sārohās turagāḥ petur hatavīrāḥ sahasraśaḥ ॥

विप्रविद्धायुधाङ्गाश्च द्विरदाश्वरथैर्हताः । प्रतिवीरैश्च संमर्दे पत्तिसंघाः सहस्रशः ॥

vipraviddhāyudhāṅgāś ca dviradāśvarathair hatāḥ । prativīraiś ca saṁmarde pattisaṁghāḥ sahasraśaḥ ॥

विशालायतताम्राक्षैः पद्मेन्दुसदृशाननैः । शिरोभिर्युद्धशौण्डानां सर्वतः संस्तृता मही ॥

viśālāyatatāmrākṣaiḥ padmendusadr̥śānanaiḥ । śirobhir yuddhaśauṇḍānāṁ sarvataḥ saṁstr̥tā mahī ॥

तथा तु वितते व्योम्नि निस्वनं शुश्रुवुर्जनाः । विमानैरप्सरःसंघैर्गीतवादित्रनिस्वनैः ॥

tathā tu vitate vyomni nisvanaṁ śuśruvur janāḥ । vimānair apsaraḥsaṁghair gītavāditranisvanaiḥ ॥

हतान्कृत्तानभिमुखान्वीरान्वीरैः सहस्रशः । आरोप्यारोप्य गच्छन्ति विमानेष्वप्सरोगणाः ॥

hatān kr̥ttān abhimukhān vīrān vīraiḥ sahasraśaḥ । āropyāropya gacchanti vimāneṣv apsarogaṇāḥ ॥

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं प्रत्यक्षं स्वर्गलिप्सया । प्रहृष्टमनसः शूराः क्षिप्रं जग्मुः परस्परम् ॥

tad dr̥ṣṭvā mahad āścaryaṁ pratyakṣaṁ svargalipsayā । prahr̥ṣṭamanasaḥ śūrāḥ kṣipraṁ jagmuḥ parasparam ॥

रथिनो रथिभिः सार्धं चित्रं युयुधुराहवे । पत्तयः पत्तिभिर्नागा नागैः सह हयैर्हयाः ॥

rathino rathibhiḥ sārdhaṁ citraṁ yuyudhur āhave । pattayaḥ pattibhir nāgā nāgaiḥ saha hayair hayāḥ ॥

एवं प्रवृत्ते संग्रामे गजवाजिजनक्षये । सैन्ये च रजसा व्याप्ते स्वे स्वाञ्जघ्नुः परे परान् ॥

evaṁ pravr̥tte saṁgrāme gajavājijanakṣaye । sainye ca rajasā vyāpte sve svāñ jaghnuḥ pare parān ॥

कचाकचि बभौ युद्धं दन्तादन्ति नखानखि । मुष्टियुद्धं नियुद्धं च देहपाप्मविनाशनम् ॥

kacākaci babhau yuddhaṁ dantādanti nakhānakhi । muṣṭiyuddhaṁ niyuddhaṁ ca dehapāpmavināśanam ॥

तथा वर्तति संग्रामे गजवाजिजनक्षये । नराश्वगजदेहेभ्यः प्रसृता लोहितापगा । नराश्वगजदेहान्सा व्युवाह पतितान्बहून् ॥

tathā vartati saṁgrāme gajavājijanakṣaye । narāśvagajadehebhyaḥ prasr̥tā lohitāpagā । narāśvagajadehān sā vyuvāha patitān bahūn ॥

नराश्वगजसंबाधे नराश्वगजसादिनाम् । लोहितोदा महाघोरा नदी लोहितकर्दमा । नराश्वगजदेहान्सा वहन्ती भीरुभीषणी ॥

narāśvagajasaṁbādhe narāśvagajasādinām । lohitodā mahāghorā nadī lohitakardamā । narāśvagajadehān sā vahantī bhīrubhīṣaṇī ॥

तस्याः परमपारं च व्रजन्ति विजयैषिणः । गाधेन च प्लवन्तश्च निमज्ज्योन्मज्ज्य चापरे ॥

tasyāḥ paramapāraṁ ca vrajanti vijayaiṣiṇaḥ । gādhena ca plavantaś ca nimajjyonmajjya cāpare ॥

ते तु लोहितदिग्धाङ्गा रक्तवर्मायुधाम्बराः । सस्नुस्तस्यां पपुश्चासृङ्मम्लुश्च भरतर्षभ ॥

te tu lohitadigdhāṅgā raktavarmāyudhāmbarāḥ । sasnus tasyāṁ papuś cāsr̥ṅ mamluś ca bharatarṣabha ॥

रथानश्वान्नरान्नागानायुधाभरणानि च । वसनान्यथ वर्माणि हन्यमानान्हतानपि । भूमिं खं द्यां दिशश्चैव प्रायः पश्याम लोहितम् ॥

rathān aśvān narān nāgān āyudhābharaṇāni ca । vasanāny atha varmāṇi hanyamānān hatān api । bhūmiṁ khaṁ dyāṁ diśaś caiva prāyaḥ paśyāma lohitam ॥

लोहितस्य तु गन्धेन स्पर्शेन च रसेन च । रूपेण चातिरिक्तेन शब्देन च विसर्पता । विषादः सुमहानासीत्प्रायः सैन्यस्य भारत ॥

lohitasya tu gandhena sparśena ca rasena ca । rūpeṇa cātiriktena śabdena ca visarpatā । viṣādaḥ sumahān āsīt prāyaḥ sainyasya bhārata ॥

तत्तु विप्रहतं सैन्यं भीमसेनमुखैस्तव । भूयः समाद्रवन्वीराः सात्यकिप्रमुखा रथाः ॥

tat tu viprahataṁ sainyaṁ bhīmasenamukhais tava । bhūyaḥ samādravan vīrāḥ sātyakipramukhā rathāḥ ॥

तेषामापततां वेगमविषह्य महात्मनाम् । पुत्राणां ते महत्सैन्यमासीद्राजन्पराङ्मुखम् ॥

teṣām āpatatāṁ vegam aviṣahya mahātmanām । putrāṇāṁ te mahat sainyam āsīd rājan parāṅmukham ॥

तत्प्रकीर्णरथाश्वेभं नरवाजिसमाकुलम् । विध्वस्तचर्मकवचं प्रविद्धायुधकार्मुकम् ॥

tat prakīrṇarathāśvebhaṁ naravājisamākulam । vidhvastacarmakavacaṁ praviddhāyudhakārmukam ॥

व्यद्रवत्तावकं सैन्यं लोड्यमानं समन्ततः । सिंहार्दितं महारण्ये यथा गजकुलं तथा ॥

vyadravat tāvakaṁ sainyaṁ loḍyamānaṁ samantataḥ । siṁhārditaṁ mahāraṇye yathā gajakulaṁ tathā ॥