Adhyāya 154

संजय उवाच । निहत्यालायुधं रक्षः प्रहृष्टात्मा घटोत्कचः । ननाद विविधान्नादान्वाहिन्याः प्रमुखे स्थितः ॥

saṁjaya uvāca । nihatyālāyudhaṁ rakṣaḥ prahr̥ṣṭātmā ghaṭotkacaḥ । nanāda vividhān nādān vāhinyāḥ pramukhe sthitaḥ ॥

तस्य तं तुमुलं शब्दं श्रुत्वा कुञ्जरकम्पनम् । तावकानां महाराज भयमासीत्सुदारुणम् ॥

tasya taṁ tumulaṁ śabdaṁ śrutvā kuñjarakampanam । tāvakānāṁ mahārāja bhayam āsīt sudāruṇam ॥

अलायुधविषक्तं तु भैमसेनिं महाबलम् । दृष्ट्वा कर्णो महाबाहुः पाञ्चालान्समुपाद्रवत् ॥

alāyudhaviṣaktaṁ tu bhaimaseniṁ mahābalam । dr̥ṣṭvā karṇo mahābāhuḥ pāñcālān samupādravat ॥

दशभिर्दशभिर्बाणैर्धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ । दृढैः पूर्णायतोत्सृष्टैर्बिभेद नतपर्वभिः ॥

daśabhir daśabhir bāṇair dhr̥ṣṭadyumnaśikhaṇḍinau । dr̥ḍhaiḥ pūrṇāyatotsr̥ṣṭair bibheda nataparvabhiḥ ॥

ततः परमनाराचैर्युधामन्यूत्तमौजसौ । सात्यकिं च रथोदारं कम्पयामास मार्गणैः ॥

tataḥ paramanārācair yudhāmanyūttamaujasau । sātyakiṁ ca rathodāraṁ kampayām āsa mārgaṇaiḥ ॥

तेषामभ्यस्यतां तत्र सर्वेषां सव्यदक्षिणम् । मण्डलान्येव चापानि व्यदृश्यन्त जनाधिप ॥

teṣām abhyasyatāṁ tatra sarveṣāṁ savyadakṣiṇam । maṇḍalāny eva cāpāni vyadr̥śyanta janādhipa ॥

तेषां ज्यातलनिर्घोषो रथनेमिस्वनश्च ह । मेघानामिव घर्मान्ते बभूव तुमुलो निशि ॥

teṣāṁ jyātalanirghoṣo rathanemisvanaś ca ha । meghānām iva gharmānte babhūva tumulo niśi ॥

ज्यानेमिघोषस्तनयित्नुमान्वै; धनुस्तडिन्मण्डलकेतुशृङ्गः । शरौघवर्षाकुलवृष्टिमांश्च; संग्राममेघः स बभूव राजन् ॥

jyānemighoṣastanayitnumān vai; dhanustaḍin maṇḍalaketuśr̥ṅgaḥ । śaraughavarṣākulavr̥ṣṭimāṁś ca; saṁgrāmameghaḥ sa babhūva rājan ॥

तदुद्धतं शैल इवाप्रकम्प्यो; वर्षं महच्छैलसमानसारः । विध्वंसयामास रणे नरेन्द्र; वैकर्तनः शत्रुगणावमर्दी ॥

tad uddhataṁ śaila ivāprakampyo; varṣaṁ mahac chailasamānasāraḥ । vidhvaṁsayām āsa raṇe narendra; vaikartanaḥ śatrugaṇāvamardī ॥

ततोऽतुलैर्वज्रनिपातकल्पैः; शितैः शरैः काञ्चनचित्रपुङ्खैः । शत्रून्व्यपोहत्समरे महात्मा; वैकर्तनः पुत्रहिते रतस्ते ॥

tato ’tulair vajranipātakalpaiḥ; śitaiḥ śaraiḥ kāñcanacitrapuṅkhaiḥ । śatrūn vyapohat samare mahātmā; vaikartanaḥ putrahite ratas te ॥

संछिन्नभिन्नध्वजिनश्च केचि;त्केचिच्छरैरर्दितभिन्नदेहाः । केचिद्विसूता विहयाश्च केचि;द्वैकर्तनेनाशु कृता बभूवुः ॥

saṁchinnabhinnadhvajinaś ca ke cit; ke cic charair arditabhinnadehāḥ । ke cid visūtā vihayāś ca ke cid; vaikartanenāśu kr̥tā babhūvuḥ ॥

अविन्दमानास्त्वथ शर्म संख्ये; यौधिष्ठिरं ते बलमन्वपद्यन् । तान्प्रेक्ष्य भग्नान्विमुखीकृतांश्च; घटोत्कचो रोषमतीव चक्रे ॥

avindamānās tv atha śarma saṁkhye; yaudhiṣṭhiraṁ te balam anvapadyan । tān prekṣya bhagnān vimukhīkr̥tāṁś ca; ghaṭotkaco roṣam atīva cakre ॥

आस्थाय तं काञ्चनरत्नचित्रं; रथोत्तमं सिंह इवोन्ननाद । वैकर्तनं कर्णमुपेत्य चापि; विव्याध वज्रप्रतिमैः पृषत्कैः ॥

āsthāya taṁ kāñcanaratnacitraṁ; rathottamaṁ siṁha ivonnanāda । vaikartanaṁ karṇam upetya cāpi; vivyādha vajrapratimaiḥ pr̥ṣatkaiḥ ॥

तौ कर्णिनाराचशिलीमुखैश्च; नालीकदण्डैश्च सवत्सदन्तैः । वराहकर्णैः सविषाणशृङ्गैः; क्षुरप्रवर्षैश्च विनेदतुः खम् ॥

tau karṇinārācaśilīmukhaiś ca; nālīkadaṇḍaiś ca savatsadantaiḥ । varāhakarṇaiḥ saviṣāṇaśr̥ṅgaiḥ; kṣurapravarṣaiś ca vinedatuḥ kham ॥

तद्बाणधारावृतमन्तरिक्षं; तिर्यग्गताभिः समरे रराज । सुवर्णपुङ्खज्वलितप्रभाभि;र्विचित्रपुष्पाभिरिव स्रजाभिः ॥

tad bāṇadhārāvr̥tam antarikṣaṁ; tiryaggatābhiḥ samare rarāja । suvarṇapuṅkhajvalitaprabhābhir; vicitrapuṣpābhir iva srajābhiḥ ॥

समं हि तावप्रतिमप्रभावा;वन्योन्यमाजघ्नतुरुत्तमास्त्रैः । तयोर्हि वीरोत्तमयोर्न कश्चि;द्ददर्श तस्मिन्समरे विशेषम् ॥

samaṁ hi tāv apratimaprabhāvāv; anyonyam ājaghnatur uttamāstraiḥ । tayor hi vīrottamayor na kaś cid; dadarśa tasmin samare viśeṣam ॥

अतीव तच्चित्रमतीव रूपं; बभूव युद्धं रविभीमसून्वोः । समाकुलं शस्त्रनिपातघोरं; दिवीव राह्वंशुमतोः प्रतप्तम् ॥

atīva tac citram atīva rūpaṁ; babhūva yuddhaṁ ravibhīmasūnvoḥ । samākulaṁ śastranipātaghoraṁ; divīva rāhvaṁśumatoḥ prataptam ॥

घटोत्कचो यदा कर्णं न विशेषयते नृप । तदा प्रादुश्चकारोग्रमस्त्रमस्त्रविदां वरः ॥

ghaṭotkaco yadā karṇaṁ na viśeṣayate nr̥pa । tadā prāduścakārogram astram astravidāṁ varaḥ ॥

तेनास्त्रेण हयान्पूर्वं हत्वा कर्णस्य राक्षसः । सारथिं चैव हैडिम्बः क्षिप्रमन्तरधीयत ॥

tenāstreṇa hayān pūrvaṁ hatvā karṇasya rākṣasaḥ । sārathiṁ caiva haiḍimbaḥ kṣipram antaradhīyata ॥

धृतराष्ट्र उवाच । तथा ह्यन्तर्हिते तस्मिन्कूटयोधिनि राक्षसे । मामकैः प्रतिपन्नं यत्तन्ममाचक्ष्व संजय ॥

dhr̥tarāṣṭra uvāca । tathā hy antarhite tasmin kūṭayodhini rākṣase । māmakaiḥ pratipannaṁ yat tan mamācakṣva saṁjaya ॥

संजय उवाच । अन्तर्हितं राक्षसं तं विदित्वा; संप्राक्रोशन्कुरवः सर्व एव । कथं नायं राक्षसः कूटयोधी; हन्यात्कर्णं समरेऽदृश्यमानः ॥

saṁjaya uvāca । antarhitaṁ rākṣasaṁ taṁ viditvā; saṁprākrośan kuravaḥ sarva eva । kathaṁ nāyaṁ rākṣasaḥ kūṭayodhī; hanyāt karṇaṁ samare ’dr̥śyamānaḥ ॥

ततः कर्णो लघुचित्रास्त्रयोधी; सर्वा दिशो व्यावृणोद्बाणजालैः । न वै किंचिद्व्यापतत्तत्र भूतं; तमोभूते सायकैरन्तरिक्षे ॥

tataḥ karṇo laghucitrāstrayodhī; sarvā diśo vyāvr̥ṇod bāṇajālaiḥ । na vai kiṁ cid vyāpatat tatra bhūtaṁ; tamobhūte sāyakair antarikṣe ॥

न चाददानो न च संदधानो; न चेषुधी स्पृशमानः कराग्रैः । अदृश्यद्वै लाघवात्सूतपुत्रः; सर्वं बाणैश्छादयानोऽन्तरिक्षम् ॥

na cādadāno na ca saṁdadhāno; na ceṣudhī spr̥śamānaḥ karāgraiḥ । adr̥śyad vai lāghavāt sūtaputraḥ; sarvaṁ bāṇaiś chādayāno ’ntarikṣam ॥

ततो मायां विहितामन्तरिक्षे; घोरां भीमां दारुणां राक्षसेन । संपश्यामो लोहिताभ्रप्रकाशां; देदीप्यन्तीमग्निशिखामिवोग्राम् ॥

tato māyāṁ vihitām antarikṣe; ghorāṁ bhīmāṁ dāruṇāṁ rākṣasena । saṁpaśyāmo lohitābhraprakāśāṁ; dedīpyantīm agniśikhām ivogrām ॥

ततस्तस्या विद्युतः प्रादुरास;न्नुल्काश्चापि ज्वलिताः कौरवेन्द्र । घोषश्चान्यः प्रादुरासीत्सुघोरः; सहस्रशो नदतां दुन्दुभीनाम् ॥

tatas tasyā vidyutaḥ prādurāsann; ulkāś cāpi jvalitāḥ kauravendra । ghoṣaś cānyaḥ prādurāsīt sughoraḥ; sahasraśo nadatāṁ dundubhīnām ॥

ततः शराः प्रापतन्रुक्मपुङ्खाः; शक्त्यः प्रासा मुसलान्यायुधानि । परश्वधास्तैलधौताश्च खड्गाः; प्रदीप्ताग्राः पट्टिशास्तोमराश्च ॥

tataḥ śarāḥ prāpatan rukmapuṅkhāḥ; śaktyaḥ prāsā musalāny āyudhāni । paraśvadhās tailadhautāś ca khaḍgāḥ; pradīptāgrāḥ paṭṭiśās tomarāś ca ॥

मयूखिनः परिघा लोहबद्धा; गदाश्चित्राः शितधाराश्च शूलाः । गुर्व्यो गदा हेमपट्टावनद्धाः; शतघ्न्यश्च प्रादुरासन्समन्तात् ॥

mayūkhinaḥ parighā lohabaddhā; gadāś citrāḥ śitadhārāś ca śūlāḥ । gurvyo gadā hemapaṭṭāvanaddhāḥ; śataghnyaś ca prādurāsan samantāt ॥

महाशिलाश्चापतंस्तत्र तत्र; सहस्रशः साशनयः सवज्राः । चक्राणि चानेकशतक्षुराणि; प्रादुर्बभूवुर्ज्वलनप्रभाणि ॥

mahāśilāś cāpataṁs tatra tatra; sahasraśaḥ sāśanayaḥ savajrāḥ । cakrāṇi cānekaśatakṣurāṇi; prādurbabhūvur jvalanaprabhāṇi ॥

तां शक्तिपाषाणपरश्वधानां; प्रासासिवज्राशनिमुद्गराणाम् । वृष्टिं विशालां ज्वलितां पतन्तीं; कर्णः शरौघैर्न शशाक हन्तुम् ॥

tāṁ śaktipāṣāṇaparaśvadhānāṁ; prāsāsivajrāśanimudgarāṇām । vr̥ṣṭiṁ viśālāṁ jvalitāṁ patantīṁ; karṇaḥ śaraughair na śaśāka hantum ॥

शराहतानां पततां हयानां; वज्राहतानां पततां गजानाम् । शिलाहतानां च महारथानां; महान्निनादः पततां बभूव ॥

śarāhatānāṁ patatāṁ hayānāṁ; vajrāhatānāṁ patatāṁ gajānām । śilāhatānāṁ ca mahārathānāṁ; mahān ninādaḥ patatāṁ babhūva ॥

सुभीमनानाविधशस्त्रपातै;र्घटोत्कचेनाभिहतं समन्तात् । दौर्योधनं तद्बलमार्तरूप;मावर्तमानं ददृशे भ्रमन्तम् ॥

subhīmanānāvidhaśastrapātair; ghaṭotkacenābhihataṁ samantāt । dauryodhanaṁ tad balam ārtarūpam; āvartamānaṁ dadr̥śe bhramantam ॥

हाहाकृतं संपरिवर्तमानं; संलीयमानं च विषण्णरूपम् । ते त्वार्यभावात्पुरुषप्रवीराः; पराङ्मुखा न बभूवुस्तदानीम् ॥

hāhākr̥taṁ saṁparivartamānaṁ; saṁlīyamānaṁ ca viṣaṇṇarūpam । te tv āryabhāvāt puruṣapravīrāḥ; parāṅmukhā na babhūvus tadānīm ॥

तां राक्षसीं घोरतरां सुभीमां; वृष्टिं महाशस्त्रमयीं पतन्तीम् । दृष्ट्वा बलौघांश्च निपात्यमाना;न्महद्भयं तव पुत्रान्विवेश ॥

tāṁ rākṣasīṁ ghoratarāṁ subhīmāṁ; vr̥ṣṭiṁ mahāśastramayīṁ patantīm । dr̥ṣṭvā balaughāṁś ca nipātyamānān; mahad bhayaṁ tava putrān viveśa ॥

शिवाश्च वैश्वानरदीप्तजिह्वाः; सुभीमनादाः शतशो नदन्त्यः । रक्षोगणान्नर्दतश्चाभिवीक्ष्य; नरेन्द्रयोधा व्यथिता बभूवुः ॥

śivāś ca vaiśvānaradīptajihvāḥ; subhīmanādāḥ śataśo nadantyaḥ । rakṣogaṇān nardataś cābhivīkṣya; narendrayodhā vyathitā babhūvuḥ ॥

ते दीप्तजिह्वाननतीक्ष्णदंष्ट्रा; विभीषणाः शैलनिकाशकायाः । नभोगताः शक्तिविषक्तहस्ता; मेघा व्यमुञ्चन्निव वृष्टिमार्गम् ॥

te dīptajihvānanatīkṣṇadaṁṣṭrā; vibhīṣaṇāḥ śailanikāśakāyāḥ । nabhogatāḥ śaktiviṣaktahastā; meghā vyamuñcann iva vr̥ṣṭimārgam ॥

तैराहतास्ते शरशक्तिशूलै;र्गदाभिरुग्रैः परिघैश्च दीप्तैः । वज्रैः पिनाकैरशनिप्रहारै;श्चक्रैः शतघ्न्युन्मथिताश्च पेतुः ॥

tair āhatās te śaraśaktiśūlair; gadābhir ugraiḥ parighaiś ca dīptaiḥ । vajraiḥ pinākair aśaniprahāraiś; cakraiḥ śataghnyunmathitāś ca petuḥ ॥

हुडा भुशुण्ड्योऽश्मगुडाः शतघ्न्यः; स्थूणाश्च कार्ष्णायसपट्टनद्धाः । अवाकिरंस्तव पुत्रस्य सैन्यं; तथा रौद्रं कश्मलं प्रादुरासीत् ॥

huḍā bhuśuṇḍyo ’śmaguḍāḥ śataghnyaḥ; sthūṇāś ca kārṣṇāyasapaṭṭanaddhāḥ । avākiraṁs tava putrasya sainyaṁ; tathā raudraṁ kaśmalaṁ prādurāsīt ॥

निष्कीर्णान्त्रा विहतैरुत्तमाङ्गैः; संभग्नाङ्गाः शेरते तत्र शूराः । भिन्ना हयाः कुञ्जराश्चावभग्नाः; संचूर्णिताश्चैव रथाः शिलाभिः ॥

niṣkīrṇāntrā vihatair uttamāṅgaiḥ; saṁbhagnāṅgāḥ śerate tatra śūrāḥ । bhinnā hayāḥ kuñjarāś cāvabhagnāḥ; saṁcūrṇitāś caiva rathāḥ śilābhiḥ ॥

एवं महच्छस्त्रवर्षं सृजन्त;स्ते यातुधाना भुवि घोररूपाः । मायाः सृष्टास्तत्र घटोत्कचेन; नामुञ्चन्वै याचमानं न भीतम् ॥

evaṁ mahac chastravarṣaṁ sr̥jantas; te yātudhānā bhuvi ghorarūpāḥ । māyāḥ sr̥ṣṭās tatra ghaṭotkacena; nāmuñcan vai yācamānaṁ na bhītam ॥

तस्मिन्घोरे कुरुवीरावमर्दे; कालोत्सृष्टे क्षत्रियाणामभावे । ते वै भग्नाः सहसा व्यद्रवन्त; प्राक्रोशन्तः कौरवाः सर्व एव ॥

tasmin ghore kuruvīrāvamarde; kālotsr̥ṣṭe kṣatriyāṇām abhāve । te vai bhagnāḥ sahasā vyadravanta; prākrośantaḥ kauravāḥ sarva eva ॥

पलायध्वं कुरवो नैतदस्ति; सेन्द्रा देवा घ्नन्ति नः पाण्डवार्थे । तथा तेषां मज्जतां भारतानां; न स्म द्वीपस्तत्र कश्चिद्बभूव ॥

palāyadhvaṁ kuravo naitad asti; sendrā devā ghnanti naḥ pāṇḍavārthe । tathā teṣāṁ majjatāṁ bhāratānāṁ; na sma dvīpas tatra kaś cid babhūva ॥

तस्मिन्संक्रन्दे तुमुले वर्तमाने; सैन्ये भग्ने लीयमाने कुरूणाम् । अनीकानां प्रविभागेऽप्रकाशे; न ज्ञायन्ते कुरवो नेतरे वा ॥

tasmin saṁkrande tumule vartamāne; sainye bhagne līyamāne kurūṇām । anīkānāṁ pravibhāge ’prakāśe; na jñāyante kuravo netare vā ॥

निर्मर्यादे विद्रवे घोररूपे; सर्वा दिशः प्रेक्षमाणाः स्म शून्याः । तां शस्त्रवृष्टिमुरसा गाहमानं; कर्णं चैकं तत्र राजन्नपश्यम् ॥

nirmaryāde vidrave ghorarūpe; sarvā diśaḥ prekṣamāṇāḥ sma śūnyāḥ । tāṁ śastravr̥ṣṭim urasā gāhamānaṁ; karṇaṁ caikaṁ tatra rājann apaśyam ॥

ततो बाणैरावृणोदन्तरिक्षं; दिव्यां मायां योधयन्राक्षसस्य । ह्रीमान्कुर्वन्दुष्करमार्यकर्म; नैवामुह्यत्संयुगे सूतपुत्रः ॥

tato bāṇair āvr̥ṇod antarikṣaṁ; divyāṁ māyāṁ yodhayan rākṣasasya । hrīmān kurvan duṣkaram āryakarma; naivāmuhyat saṁyuge sūtaputraḥ ॥

ततो भीताः समुदैक्षन्त कर्णं; राजन्सर्वे सैन्धवा बाह्लिकाश्च । असंमोहं पूजयन्तोऽस्य संख्ये; संपश्यन्तो विजयं राक्षसस्य ॥

tato bhītāḥ samudaikṣanta karṇaṁ; rājan sarve saindhavā bāhlikāś ca । asaṁmohaṁ pūjayanto ’sya saṁkhye; saṁpaśyanto vijayaṁ rākṣasasya ॥

तेनोत्सृष्टा चक्रयुक्ता शतघ्नी; समं सर्वांश्चतुरोऽश्वाञ्जघान । ते जानुभिर्जगतीमन्वपद्य;न्गतासवो निर्दशनाक्षिजिह्वाः ॥

tenotsr̥ṣṭā cakrayuktā śataghnī; samaṁ sarvāṁś caturo ’śvāñ jaghāna । te jānubhir jagatīm anvapadyan; gatāsavo nirdaśanākṣijihvāḥ ॥

ततो हताश्वादवरुह्य वाहा;दन्तर्मनाः कुरुषु प्राद्रवत्सु । दिव्ये चास्त्रे मायया वध्यमाने; नैवामुह्यच्चिन्तयन्प्राप्तकालम् ॥

tato hatāśvād avaruhya vāhād; antarmanāḥ kuruṣu prādravatsu । divye cāstre māyayā vadhyamāne; naivāmuhyac cintayan prāptakālam ॥

ततोऽब्रुवन्कुरवः सर्व एव; कर्णं दृष्ट्वा घोररूपां च मायाम् । शक्त्या रक्षो जहि कर्णाद्य तूर्णं; नश्यन्त्येते कुरवो धार्तराष्ट्राः ॥

tato ’bruvan kuravaḥ sarva eva; karṇaṁ dr̥ṣṭvā ghorarūpāṁ ca māyām । śaktyā rakṣo jahi karṇādya tūrṇaṁ; naśyanty ete kuravo dhārtarāṣṭrāḥ ॥

करिष्यतः किं च नो भीमपार्थौ; तपन्तमेनं जहि रक्षो निशीथे । यो नः संग्रामाद्घोररूपाद्विमुच्ये;त्स नः पार्थान्समरे योधयेत ॥

kariṣyataḥ kiṁ ca no bhīmapārthau; tapantam enaṁ jahi rakṣo niśīthe । yo naḥ saṁgrāmād ghorarūpād vimucyet; sa naḥ pārthān samare yodhayeta ॥

तस्मादेनं राक्षसं घोररूपं; जहि शक्त्या दत्तया वासवेन । मा कौरवाः सर्व एवेन्द्रकल्पा; रात्रीमुखे कर्ण नेशुः सयोधाः ॥

tasmād enaṁ rākṣasaṁ ghorarūpaṁ; jahi śaktyā dattayā vāsavena । mā kauravāḥ sarva evendrakalpā; rātrīmukhe karṇa neśuḥ sayodhāḥ ॥

स वध्यमानो रक्षसा वै निशीथे; दृष्ट्वा राजन्नश्यमानं बलं च । महच्च श्रुत्वा निनदं कौरवाणां; मतिं दध्रे शक्तिमोक्षाय कर्णः ॥

sa vadhyamāno rakṣasā vai niśīthe; dr̥ṣṭvā rājan naśyamānaṁ balaṁ ca । mahac ca śrutvā ninadaṁ kauravāṇāṁ; matiṁ dadhre śaktimokṣāya karṇaḥ ॥

स वै क्रुद्धः सिंह इवात्यमर्षी; नामर्षयत्प्रतिघातं रणे तम् । शक्तिं श्रेष्ठां वैजयन्तीमसह्यां; समाददे तस्य वधं चिकीर्षन् ॥

sa vai kruddhaḥ siṁha ivātyamarṣī; nāmarṣayat pratighātaṁ raṇe tam । śaktiṁ śreṣṭhāṁ vaijayantīm asahyāṁ; samādade tasya vadhaṁ cikīrṣan ॥

यासौ राजन्निहिता वर्षपूगा;न्वधायाजौ सत्कृता फल्गुनस्य । यां वै प्रादात्सूतपुत्राय शक्रः; शक्तिं श्रेष्ठां कुण्डलाभ्यां निमाय ॥

yāsau rājan nihitā varṣapūgān; vadhāyājau satkr̥tā phalgunasya । yāṁ vai prādāt sūtaputrāya śakraḥ; śaktiṁ śreṣṭhāṁ kuṇḍalābhyāṁ nimāya ॥

तां वै शक्तिं लेलिहानां प्रदीप्तां; पाशैर्युक्तामन्तकस्येव रात्रिम् । मृत्योः स्वसारं ज्वलितामिवोल्कां; वैकर्तनः प्राहिणोद्राक्षसाय ॥

tāṁ vai śaktiṁ lelihānāṁ pradīptāṁ; pāśair yuktām antakasyeva rātrim । mr̥tyoḥ svasāraṁ jvalitām ivolkāṁ; vaikartanaḥ prāhiṇod rākṣasāya ॥

तामुत्तमां परकायापहन्त्रीं; दृष्ट्वा सौतेर्बाहुसंस्थां ज्वलन्तीम् । भीतं रक्षो विप्रदुद्राव राज;न्कृत्वात्मानं विन्ध्यपादप्रमाणम् ॥

tām uttamāṁ parakāyāpahantrīṁ; dr̥ṣṭvā sauter bāhusaṁsthāṁ jvalantīm । bhītaṁ rakṣo vipradudrāva rājan; kr̥tvātmānaṁ vindhyapādapramāṇam ॥

दृष्ट्वा शक्तिं कर्णबाह्वन्तरस्थां; नेदुर्भूतान्यन्तरिक्षे नरेन्द्र । ववुर्वातास्तुमुलाश्चापि राज;न्सनिर्घाता चाशनिर्गां जगाम ॥

dr̥ṣṭvā śaktiṁ karṇabāhvantarasthāṁ; nedur bhūtāny antarikṣe narendra । vavur vātās tumulāś cāpi rājan; sanirghātā cāśanir gāṁ jagāma ॥

सा तां मायां भस्म कृत्वा ज्वलन्ती; भित्त्वा गाढं हृदयं राक्षसस्य । ऊर्ध्वं ययौ दीप्यमाना निशायां; नक्षत्राणामन्तराण्याविशन्ती ॥

sā tāṁ māyāṁ bhasma kr̥tvā jvalantī; bhittvā gāḍhaṁ hr̥dayaṁ rākṣasasya । ūrdhvaṁ yayau dīpyamānā niśāyāṁ; nakṣatrāṇām antarāṇy āviśantī ॥

युद्ध्वा चित्रैर्विविधैः शस्त्रपूगै;र्दिव्यैर्वीरो मानुषै राक्षसैश्च । नदन्नादान्विविधान्भैरवांश्च; प्राणानिष्टांस्त्याजितः शक्रशक्त्या ॥

yuddhvā citrair vividhaiḥ śastrapūgair; divyair vīro mānuṣai rākṣasaiś ca । nadan nādān vividhān bhairavāṁś ca; prāṇān iṣṭāṁs tyājitaḥ śakraśaktyā ॥

इदं चान्यच्चित्रमाश्चर्यरूपं; चकारासौ कर्म शत्रुक्षयाय । तस्मिन्काले शक्तिनिर्भिन्नमर्मा; बभौ राजन्मेघशैलप्रकाशः ॥

idaṁ cānyac citram āścaryarūpaṁ; cakārāsau karma śatrukṣayāya । tasmin kāle śaktinirbhinnamarmā; babhau rājan meghaśailaprakāśaḥ ॥

ततोऽन्तरिक्षादपतद्गतासुः; स राक्षसेन्द्रो भुवि भिन्नदेहः । अवाक्शिराः स्तब्धगात्रो विजिह्वो; घटोत्कचो महदास्थाय रूपम् ॥

tato ’ntarikṣād apatad gatāsuḥ; sa rākṣasendro bhuvi bhinnadehaḥ । avākśirāḥ stabdhagātro vijihvo; ghaṭotkaco mahad āsthāya rūpam ॥

स तद्रूपं भैरवं भीमकर्मा; भीमं कृत्वा भैमसेनिः पपात । हतोऽप्येवं तव सैन्येकदेश;मपोथयत्कौरवान्भीषयाणः ॥

sa tad rūpaṁ bhairavaṁ bhīmakarmā; bhīmaṁ kr̥tvā bhaimaseniḥ papāta । hato ’py evaṁ tava sainyekadeśam; apothayat kauravān bhīṣayāṇaḥ ॥

ततो मिश्राः प्राणदन्सिंहनादै;र्भेर्यः शङ्खा मुरजाश्चानकाश्च । दग्धां मायां निहतं राक्षसं च; दृष्ट्वा हृष्टाः प्राणदन्कौरवेयाः ॥

tato miśrāḥ prāṇadan siṁhanādair; bheryaḥ śaṅkhā murajāś cānakāś ca । dagdhāṁ māyāṁ nihataṁ rākṣasaṁ ca; dr̥ṣṭvā hr̥ṣṭāḥ prāṇadan kauraveyāḥ ॥

ततः कर्णः कुरुभिः पूज्यमानो; यथा शक्रो वृत्रवधे मरुद्भिः । अन्वारूढस्तव पुत्रं रथस्थं; हृष्टश्चापि प्राविशत्स्वं स सैन्यम् ॥

tataḥ karṇaḥ kurubhiḥ pūjyamāno; yathā śakro vr̥travadhe marudbhiḥ । anvārūḍhas tava putraṁ rathasthaṁ; hr̥ṣṭaś cāpi prāviśat svaṁ sa sainyam ॥