Adhyāya 151

संजय उवाच । तस्मिंस्तथा वर्तमाने कर्णराक्षसयोर्मृधे । अलायुधो राक्षसेन्द्रो वीर्यवानभ्यवर्तत ॥

saṁjaya uvāca । tasmiṁs tathā vartamāne karṇarākṣasayor mr̥dhe । alāyudho rākṣasendro vīryavān abhyavartata ॥

महत्या सेनया युक्तः सुयोधनमुपागमत् । राक्षसानां विरूपाणां सहस्रैः परिवारितः । नानारूपधरैर्वीरैः पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥

mahatyā senayā yuktaḥ suyodhanam upāgamat । rākṣasānāṁ virūpāṇāṁ sahasraiḥ parivāritaḥ । nānārūpadharair vīraiḥ pūrvavairam anusmaran ॥

तस्य ज्ञातिर्हि विक्रान्तो ब्राह्मणादो बको हतः । किर्मीरश्च महातेजा हिडिम्बश्च सखा तथा ॥

tasya jñātir hi vikrānto brāhmaṇādo bako hataḥ । kirmīraś ca mahātejā hiḍimbaś ca sakhā tathā ॥

स दीर्घकालाध्युषितं पूर्ववैरमनुस्मरन् । विज्ञायैतन्निशायुद्धं जिघांसुर्भीममाहवे ॥

sa dīrghakālādhyuṣitaṁ pūrvavairam anusmaran । vijñāyaitan niśāyuddhaṁ jighāṁsur bhīmam āhave ॥

स मत्त इव मातङ्गः संक्रुद्ध इव चोरगः । दुर्योधनमिदं वाक्यमब्रवीद्युद्धलालसः ॥

sa matta iva mātaṅgaḥ saṁkruddha iva coragaḥ । duryodhanam idaṁ vākyam abravīd yuddhalālasaḥ ॥

विदितं ते महाराज यथा भीमेन राक्षसाः । हिडिम्बबककिर्मीरा निहता मम बान्धवाः ॥

viditaṁ te mahārāja yathā bhīmena rākṣasāḥ । hiḍimbabakakirmīrā nihatā mama bāndhavāḥ ॥

परामर्शश्च कन्याया हिडिम्बायाः कृतः पुरा । किमन्यद्राक्षसानन्यानस्मांश्च परिभूय ह ॥

parāmarśaś ca kanyāyā hiḍimbāyāḥ kr̥taḥ purā । kim anyad rākṣasān anyān asmāṁś ca paribhūya ha ॥

तमहं सगणं राजन्सवाजिरथकुञ्जरम् । हैडिम्बं च सहामात्यं हन्तुमभ्यागतः स्वयम् ॥

tam ahaṁ sagaṇaṁ rājan savājirathakuñjaram । haiḍimbaṁ ca sahāmātyaṁ hantum abhyāgataḥ svayam ॥

अद्य कुन्तीसुतान्सर्वान्वासुदेवपुरोगमान् । हत्वा संभक्षयिष्यामि सर्वैरनुचरैः सह । निवारय बलं सर्वं वयं योत्स्याम पाण्डवान् ॥

adya kuntīsutān sarvān vāsudevapurogamān । hatvā saṁbhakṣayiṣyāmi sarvair anucaraiḥ saha । nivāraya balaṁ sarvaṁ vayaṁ yotsyāma pāṇḍavān ॥

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हृष्टो दुर्योधनस्तदा । प्रतिपूज्याब्रवीद्वाक्यं भ्रातृभिः परिवारितः ॥

tasya tad vacanaṁ śrutvā hr̥ṣṭo duryodhanas tadā । pratipūjyābravīd vākyaṁ bhrātr̥bhiḥ parivāritaḥ ॥

त्वां पुरस्कृत्य सगणं वयं योत्स्यामहे परान् । न हि वैरान्तमनसः स्थास्यन्ति मम सैनिकाः ॥

tvāṁ puraskr̥tya sagaṇaṁ vayaṁ yotsyāmahe parān । na hi vairāntamanasaḥ sthāsyanti mama sainikāḥ ॥

एवमस्त्विति राजानमुक्त्वा राक्षसपुंगवः । अभ्ययात्त्वरितो भीमं सहितः पुरुषाशनैः ॥

evam astv iti rājānam uktvā rākṣasapuṁgavaḥ । abhyayāt tvarito bhīmaṁ sahitaḥ puruṣāśanaiḥ ॥

दीप्यमानेन वपुषा रथेनादित्यवर्चसा । तादृशेनैव राजेन्द्र यादृशेन घटोत्कचः ॥

dīpyamānena vapuṣā rathenādityavarcasā । tādr̥śenaiva rājendra yādr̥śena ghaṭotkacaḥ ॥

तस्याप्यतुलनिर्घोषो बहुतोरणचित्रितः । ऋक्षचर्मावनद्धाङ्गो नल्वमात्रो महारथः ॥

tasyāpy atulanirghoṣo bahutoraṇacitritaḥ । r̥kṣacarmāvanaddhāṅgo nalvamātro mahārathaḥ ॥

तस्यापि तुरगाः शीघ्रा हस्तिकायाः खरस्वनाः । शतं युक्ता महाकाया मांसशोणितभोजनाः ॥

tasyāpi turagāḥ śīghrā hastikāyāḥ kharasvanāḥ । śataṁ yuktā mahākāyā māṁsaśoṇitabhojanāḥ ॥

तस्यापि रथनिर्घोषो महामेघरवोपमः । तस्यापि सुमहच्चापं दृढज्यं बलवत्तरम् ॥

tasyāpi rathanirghoṣo mahāmegharavopamaḥ । tasyāpi sumahac cāpaṁ dr̥ḍhajyaṁ balavattaram ॥

तस्याप्यक्षसमा बाणा रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः । सोऽपि वीरो महाबाहुर्यथैव स घटोत्कचः ॥

tasyāpy akṣasamā bāṇā rukmapuṅkhāḥ śilāśitāḥ । so ’pi vīro mahābāhur yathaiva sa ghaṭotkacaḥ ॥

तस्यापि गोमायुबडाभिगुप्तो; बभूव केतुर्ज्वलनार्कतुल्यः । स चापि रूपेण घटोत्कचस्य; श्रीमत्तमो व्याकुलदीपितास्यः ॥

tasyāpi gomāyubaḍābhigupto; babhūva ketur jvalanārkatulyaḥ । sa cāpi rūpeṇa ghaṭotkacasya; śrīmattamo vyākuladīpitāsyaḥ ॥

दीप्ताङ्गदो दीप्तकिरीटमाली; बद्धस्रगुष्णीषनिबद्धखड्गः । गदी भुशुण्डी मुसली हली च; शरासनी वारणतुल्यवर्ष्मा ॥

dīptāṅgado dīptakirīṭamālī; baddhasraguṣṇīṣanibaddhakhaḍgaḥ । gadī bhuśuṇḍī musalī halī ca; śarāsanī vāraṇatulyavarṣmā ॥

रथेन तेनानलवर्चसा च; विद्रावयन्पाण्डववाहिनीं ताम् । रराज संख्ये परिवर्तमानो; विद्युन्माली मेघ इवान्तरिक्षे ॥

rathena tenānalavarcasā ca; vidrāvayan pāṇḍavavāhinīṁ tām । rarāja saṁkhye parivartamāno; vidyunmālī megha ivāntarikṣe ॥

ते चापि सर्वे प्रवरा नरेन्द्रा; महाबला वर्मिणश्चर्मिणश्च । हर्षान्विता युयुधुस्तत्र राज;न्समन्ततः पाण्डवयोधवीराः ॥

te cāpi sarve pravarā narendrā; mahābalā varmiṇaś carmiṇaś ca । harṣānvitā yuyudhus tatra rājan; samantataḥ pāṇḍavayodhavīrāḥ ॥