संजय उवाच । ततः स पाण्डवानीके जनयंस्तुमुलं महत् । व्यचरत्पाण्डवान्द्रोणो दहन्कक्षमिवानलः ॥
saṁjaya uvāca । tataḥ sa pāṇḍavānīke janayaṁs tumulaṁ mahat । vyacarat pāṇḍavān droṇo dahan kakṣam ivānalaḥ ॥
Who speaks here संजय saṃjaya
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §13–15 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
संजय उवाच । ततः स पाण्डवानीके जनयंस्तुमुलं महत् । व्यचरत्पाण्डवान्द्रोणो दहन्कक्षमिवानलः ॥
saṁjaya uvāca । tataḥ sa pāṇḍavānīke janayaṁs tumulaṁ mahat । vyacarat pāṇḍavān droṇo dahan kakṣam ivānalaḥ ॥
निर्दहन्तमनीकानि साक्षादग्निमिवोत्थितम् । दृष्ट्वा रुक्मरथं युद्धे समकम्पन्त सृञ्जयाः ॥
nirdahantam anīkāni sākṣād agnim ivotthitam । dr̥ṣṭvā rukmarathaṁ yuddhe samakampanta sr̥ñjayāḥ ॥
प्रततं चास्यमानस्य धनुषोऽस्याशुकारिणः । ज्याघोषः श्रूयतेऽत्यर्थं विस्फूर्जितमिवाशनेः ॥
pratataṁ cāsyamānasya dhanuṣo ’syāśukāriṇaḥ । jyāghoṣaḥ śrūyate ’tyarthaṁ visphūrjitam ivāśaneḥ ॥
रथिनः सादिनश्चैव नागानश्वान्पदातिनः । रौद्रा हस्तवता मुक्ताः प्रमथ्नन्ति स्म सायकाः ॥
rathinaḥ sādinaś caiva nāgān aśvān padātinaḥ । raudrā hastavatā muktāḥ pramathnanti sma sāyakāḥ ॥
नानद्यमानः पर्जन्यः सानिलः शुचिसंक्षये । अश्मवर्षमिवावर्षत्परेषामावहद्भयम् ॥
nānadyamānaḥ parjanyaḥ sānilaḥ śucisaṁkṣaye । aśmavarṣam ivāvarṣat pareṣām āvahad bhayam ॥
व्यचरत्स तदा राजन्सेनां विक्षोभयन्प्रभुः । वर्धयामास संत्रासं शात्रवाणाममानुषम् ॥
vyacarat sa tadā rājan senāṁ vikṣobhayan prabhuḥ । vardhayām āsa saṁtrāsaṁ śātravāṇām amānuṣam ॥
तस्य विद्युदिवाभ्रेषु चापं हेमपरिष्कृतम् । भ्रमद्रथाम्बुदे तस्मिन्दृश्यते स्म पुनः पुनः ॥
tasya vidyud ivābhreṣu cāpaṁ hemapariṣkr̥tam । bhramad rathāmbude tasmin dr̥śyate sma punaḥ punaḥ ॥
स वीरः सत्यवान्प्राज्ञो धर्मनित्यः सुदारुणः । युगान्तकाले यन्तेव रौद्रां प्रास्कन्दयन्नदीम् ॥
sa vīraḥ satyavān prājño dharmanityaḥ sudāruṇaḥ । yugāntakāle yanteva raudrāṁ prāskandayan nadīm ॥
अमर्षवेगप्रभवां क्रव्यादगणसंकुलाम् । बलौघैः सर्वतः पूर्णां वीरवृक्षापहारिणीम् ॥
amarṣavegaprabhavāṁ kravyādagaṇasaṁkulām । balaughaiḥ sarvataḥ pūrṇāṁ vīravr̥kṣāpahāriṇīm ॥
शोणितोदां रथावर्तां हस्त्यश्वकृतरोधसम् । कवचोडुपसंयुक्तां मांसपङ्कसमाकुलाम् ॥
śoṇitodāṁ rathāvartāṁ hastyaśvakr̥tarodhasam । kavacoḍupasaṁyuktāṁ māṁsapaṅkasamākulām ॥
मेदोमज्जास्थिसिकतामुष्णीषवरफेनिलाम् । संग्रामजलदापूर्णां प्रासमत्स्यसमाकुलाम् ॥
medomajjāsthisikatām uṣṇīṣavaraphenilām । saṁgrāmajaladāpūrṇāṁ prāsamatsyasamākulām ॥
नरनागाश्वसंभूतां शरवेगौघवाहिनीम् । शरीरदारुशृङ्गाटां भुजनागसमाकुलाम् ॥
naranāgāśvasaṁbhūtāṁ śaravegaughavāhinīm । śarīradāruśr̥ṅgāṭāṁ bhujanāgasamākulām ॥
उत्तमाङ्गोपलतलां निस्त्रिंशझषसेविताम् । रथनागह्रदोपेतां नानाभरणनीरजाम् ॥
uttamāṅgopalatalāṁ nistriṁśajhaṣasevitām । rathanāgahradopetāṁ nānābharaṇanīrajām ॥
महारथशतावर्तां भूमिरेणूर्मिमालिनीम् । महावीर्यवतां संख्ये सुतरां भीरुदुस्तराम् ॥
mahārathaśatāvartāṁ bhūmireṇūrmimālinīm । mahāvīryavatāṁ saṁkhye sutarāṁ bhīrudustarām ॥
शूरव्यालसमाकीर्णां प्राणिवाणिजसेविताम् । छिन्नच्छत्रमहाहंसां मुकुटाण्डजसंकुलाम् ॥
śūravyālasamākīrṇāṁ prāṇivāṇijasevitām । chinnacchatramahāhaṁsāṁ mukuṭāṇḍajasaṁkulām ॥
चक्रकूर्मां गदानक्रां शरक्षुद्रझषाकुलाम् । बडगृध्रसृगालानां घोरसंघैर्निषेविताम् ॥
cakrakūrmāṁ gadānakrāṁ śarakṣudrajhaṣākulām । baḍagr̥dhrasr̥gālānāṁ ghorasaṁghair niṣevitām ॥
निहतान्प्राणिनः संख्ये द्रोणेन बलिना शरैः । वहन्तीं पितृलोकाय शतशो राजसत्तम ॥
nihatān prāṇinaḥ saṁkhye droṇena balinā śaraiḥ । vahantīṁ pitr̥lokāya śataśo rājasattama ॥
शरीरशतसंबाधां केशशैवलशाद्वलाम् । नदीं प्रावर्तयद्राजन्भीरूणां भयवर्धिनीम् ॥
śarīraśatasaṁbādhāṁ keśaśaivalaśādvalām । nadīṁ prāvartayad rājan bhīrūṇāṁ bhayavardhinīm ॥
तं जयन्तमनीकानि तानि तान्येव भारत । सर्वतोऽभ्यद्रवन्द्रोणं युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥
taṁ jayantam anīkāni tāni tāny eva bhārata । sarvato ’bhyadravan droṇaṁ yudhiṣṭhirapurogamāḥ ॥
तानभिद्रवतः शूरांस्तावका दृढकार्मुकाः । सर्वतः प्रत्यगृह्णन्त तदभूल्लोमहर्षणम् ॥
tān abhidravataḥ śūrāṁs tāvakā dr̥ḍhakārmukāḥ । sarvataḥ pratyagr̥hṇanta tad abhūl lomaharṣaṇam ॥
शतमायस्तु शकुनिः सहदेवं समाद्रवत् । सनियन्तृध्वजरथं विव्याध निशितैः शरैः ॥
śatamāyas tu śakuniḥ sahadevaṁ samādravat । saniyantr̥dhvajarathaṁ vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ ॥
तस्य माद्रीसुतः केतुं धनुः सूतं हयानपि । नातिक्रुद्धः शरैश्छित्त्वा षष्ट्या विव्याध मातुलम् ॥
tasya mādrīsutaḥ ketuṁ dhanuḥ sūtaṁ hayān api । nātikruddhaḥ śaraiś chittvā ṣaṣṭyā vivyādha mātulam ॥
सौबलस्तु गदां गृह्य प्रचस्कन्द रथोत्तमात् । स तस्य गदया राजन्रथात्सूतमपातयत् ॥
saubalas tu gadāṁ gr̥hya pracaskanda rathottamāt । sa tasya gadayā rājan rathāt sūtam apātayat ॥
ततस्तौ विरथौ राजन्गदाहस्तौ महाबलौ । चिक्रीडतू रणे शूरौ सशृङ्गाविव पर्वतौ ॥
tatas tau virathau rājan gadāhastau mahābalau । cikrīḍatū raṇe śūrau saśr̥ṅgāv iva parvatau ॥
द्रोणः पाञ्चालराजानं विद्ध्वा दशभिराशुगैः । बहुभिस्तेन चाभ्यस्तस्तं विव्याध शताधिकैः ॥
droṇaḥ pāñcālarājānaṁ viddhvā daśabhir āśugaiḥ । bahubhis tena cābhyastas taṁ vivyādha śatādhikaiḥ ॥
विविंशतिं भीमसेनो विंशत्या निशितैः शरैः । विद्ध्वा नाकम्पयद्वीरस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥
viviṁśatiṁ bhīmaseno viṁśatyā niśitaiḥ śaraiḥ । viddhvā nākampayad vīras tad adbhutam ivābhavat ॥
विविंशतिस्तु सहसा व्यश्वकेतुशरासनम् । भीमं चक्रे महाराज ततः सैन्यान्यपूजयन् ॥
viviṁśatis tu sahasā vyaśvaketuśarāsanam । bhīmaṁ cakre mahārāja tataḥ sainyāny apūjayan ॥
स तन्न ममृषे वीरः शत्रोर्विजयमाहवे । ततोऽस्य गदया दान्तान्हयान्सर्वानपातयत् ॥
sa tan na mamr̥ṣe vīraḥ śatror vijayam āhave । tato ’sya gadayā dāntān hayān sarvān apātayat ॥
शल्यस्तु नकुलं वीरः स्वस्रीयं प्रियमात्मनः । विव्याध प्रहसन्बाणैर्लाडयन्कोपयन्निव ॥
śalyas tu nakulaṁ vīraḥ svasrīyaṁ priyam ātmanaḥ । vivyādha prahasan bāṇair lāḍayan kopayann iva ॥
तस्याश्वानातपत्रं च ध्वजं सूतमथो धनुः । निपात्य नकुलः संख्ये शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥
tasyāśvān ātapatraṁ ca dhvajaṁ sūtam atho dhanuḥ । nipātya nakulaḥ saṁkhye śaṅkhaṁ dadhmau pratāpavān ॥
धृष्टकेतुः कृपेनास्ताञ्छित्त्वा बहुविधाञ्शरान् । कृपं विव्याध सप्तत्या लक्ष्म चास्याहरत्त्रिभिः ॥
dhr̥ṣṭaketuḥ kr̥penāstāñ chittvā bahuvidhāñ śarān । kr̥paṁ vivyādha saptatyā lakṣma cāsyāharat tribhiḥ ॥
तं कृपः शरवर्षेण महता समवाकिरत् । निवार्य च रणे विप्रो धृष्टकेतुमयोधयत् ॥
taṁ kr̥paḥ śaravarṣeṇa mahatā samavākirat । nivārya ca raṇe vipro dhr̥ṣṭaketum ayodhayat ॥
सात्यकिः कृतवर्माणं नाराचेन स्तनान्तरे । विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनरन्यैः स्मयन्निव ॥
sātyakiḥ kr̥tavarmāṇaṁ nārācena stanāntare । viddhvā vivyādha saptatyā punar anyaiḥ smayann iva ॥
सप्तसप्ततिभिर्भोजस्तं विद्ध्वा निशितैः शरैः । नाकम्पयत शैनेयं शीघ्रो वायुरिवाचलम् ॥
saptasaptatibhir bhojas taṁ viddhvā niśitaiḥ śaraiḥ । nākampayata śaineyaṁ śīghro vāyur ivācalam ॥
सेनापतिः सुशर्माणं शीघ्रं मर्मस्वताडयत् । स चापि तं तोमरेण जत्रुदेशे अताडयत् ॥
senāpatiḥ suśarmāṇaṁ śīghraṁ marmasv atāḍayat । sa cāpi taṁ tomareṇa jatrudeśe atāḍayat ॥
वैकर्तनं तु समरे विराटः प्रत्यवारयत् । सह मत्स्यैर्महावीर्यैस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥
vaikartanaṁ tu samare virāṭaḥ pratyavārayat । saha matsyair mahāvīryais tad adbhutam ivābhavat ॥
तत्पौरुषमभूत्तत्र सूतपुत्रस्य दारुणम् । यत्सैन्यं वारयामास शरैः संनतपर्वभिः ॥
tat pauruṣam abhūt tatra sūtaputrasya dāruṇam । yat sainyaṁ vārayām āsa śaraiḥ saṁnataparvabhiḥ ॥
द्रुपदस्तु स्वयं राजा भगदत्तेन संगतः । तयोर्युद्धं महाराज चित्ररूपमिवाभवत् । भूतानां त्रासजननं चक्रातेऽस्त्रविशारदौ ॥
drupadas tu svayaṁ rājā bhagadattena saṁgataḥ । tayor yuddhaṁ mahārāja citrarūpam ivābhavat । bhūtānāṁ trāsajananaṁ cakrāte ’straviśāradau ॥
भूरिश्रवा रणे राजन्याज्ञसेनिं महारथम् । महता सायकौघेन छादयामास वीर्यवान् ॥
bhūriśravā raṇe rājan yājñaseniṁ mahāratham । mahatā sāyakaughena chādayām āsa vīryavān ॥
शिखण्डी तु ततः क्रुद्धः सौमदत्तिं विशां पते । नवत्या सायकानां तु कम्पयामास भारत ॥
śikhaṇḍī tu tataḥ kruddhaḥ saumadattiṁ viśāṁ pate । navatyā sāyakānāṁ tu kampayām āsa bhārata ॥
राक्षसौ भीमकर्माणौ हैडिम्बालम्बुसावुभौ । चक्रातेऽत्यद्भुतं युद्धं परस्परवधैषिणौ ॥
rākṣasau bhīmakarmāṇau haiḍimbālambusāv ubhau । cakrāte ’tyadbhutaṁ yuddhaṁ parasparavadhaiṣiṇau ॥
मायाशतसृजौ दृप्तौ मायाभिरितरेतरम् । अन्तर्हितौ चेरतुस्तौ भृशं विस्मयकारिणौ ॥
māyāśatasr̥jau dr̥ptau māyābhir itaretaram । antarhitau ceratus tau bhr̥śaṁ vismayakāriṇau ॥
चेकितानोऽनुविन्देन युयुधे त्वतिभैरवम् । यथा देवासुरे युद्धे बलशक्रौ महाबलौ ॥
cekitāno ’nuvindena yuyudhe tv atibhairavam । yathā devāsure yuddhe balaśakrau mahābalau ॥
लक्ष्मणः क्षत्रदेवेन विमर्दमकरोद्भृशम् । यथा विष्णुः पुरा राजन्हिरण्याक्षेण संयुगे ॥
lakṣmaṇaḥ kṣatradevena vimardam akarod bhr̥śam । yathā viṣṇuḥ purā rājan hiraṇyākṣeṇa saṁyuge ॥
ततः प्रजविताश्वेन विधिवत्कल्पितेन च । रथेनाभ्यपतद्राजन्सौभद्रं पौरवो नदन् ॥
tataḥ prajavitāśvena vidhivat kalpitena ca । rathenābhyapatad rājan saubhadraṁ pauravo nadan ॥
ततोऽभियाय त्वरितो युद्धाकाङ्क्षी महाबलः । तेन चक्रे महद्युद्धमभिमन्युररिंदमः ॥
tato ’bhiyāya tvarito yuddhākāṅkṣī mahābalaḥ । tena cakre mahad yuddham abhimanyur ariṁdamaḥ ॥
पौरवस्त्वथ सौभद्रं शरव्रातैरवाकिरत् । तस्यार्जुनिर्ध्वजं छत्रं धनुश्चोर्व्यामपातयत् ॥
pauravas tv atha saubhadraṁ śaravrātair avākirat । tasyārjunir dhvajaṁ chatraṁ dhanuś corvyām apātayat ॥
सौभद्रः पौरवं त्वन्यैर्विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः । पञ्चभिस्तस्य विव्याध हयान्सूतं च सायकैः ॥
saubhadraḥ pauravaṁ tv anyair viddhvā saptabhir āśugaiḥ । pañcabhis tasya vivyādha hayān sūtaṁ ca sāyakaiḥ ॥
ततः संहर्षयन्सेनां सिंहवद्विनदन्मुहुः । समादत्तार्जुनिस्तूर्णं पौरवान्तकरं शरम् ॥
tataḥ saṁharṣayan senāṁ siṁhavad vinadan muhuḥ । samādattārjunis tūrṇaṁ pauravāntakaraṁ śaram ॥
द्वाभ्यां शराभ्यां हार्दिक्यश्चकर्त सशरं धनुः । तदुत्सृज्य धनुश्छिन्नं सौभद्रः परवीरहा । उद्बबर्ह सितं खड्गमाददानः शरावरम् ॥
dvābhyāṁ śarābhyāṁ hārdikyaś cakarta saśaraṁ dhanuḥ । tad utsr̥jya dhanuś chinnaṁ saubhadraḥ paravīrahā । udbabarha sitaṁ khaḍgam ādadānaḥ śarāvaram ॥
स तेनानेकतारेण चर्मणा कृतहस्तवत् । भ्रान्तासिरचरन्मार्गान्दर्शयन्वीर्यमात्मनः ॥
sa tenānekatāreṇa carmaṇā kr̥tahastavat । bhrāntāsir acaran mārgān darśayan vīryam ātmanaḥ ॥
भ्रामितं पुनरुद्भ्रान्तमाधूतं पुनरुच्छ्रितम् । चर्मनिस्त्रिंशयो राजन्निर्विशेषमदृश्यत ॥
bhrāmitaṁ punar udbhrāntam ādhūtaṁ punar ucchritam । carmanistriṁśayo rājan nirviśeṣam adr̥śyata ॥
स पौरवरथस्येषामाप्लुत्य सहसा नदन् । पौरवं रथमास्थाय केशपक्षे परामृशत् ॥
sa pauravarathasyeṣām āplutya sahasā nadan । pauravaṁ ratham āsthāya keśapakṣe parāmr̥śat ॥
जघानास्य पदा सूतमसिनापातयद्ध्वजम् । विक्षोभ्याम्भोनिधिं तार्क्ष्यस्तं नागमिव चाक्षिपत् ॥
jaghānāsya padā sūtam asināpātayad dhvajam । vikṣobhyāmbhonidhiṁ tārkṣyas taṁ nāgam iva cākṣipat ॥
तमाकलितकेशान्तं ददृशुः सर्वपार्थिवाः । उक्षाणमिव सिंहेन पात्यमानमचेतनम् ॥
tam ākalitakeśāntaṁ dadr̥śuḥ sarvapārthivāḥ । ukṣāṇam iva siṁhena pātyamānam acetanam ॥
तमार्जुनिवशं प्राप्तं कृष्यमाणमनाथवत् । पौरवं पतितं दृष्ट्वा नामृष्यत जयद्रथः ॥
tam ārjunivaśaṁ prāptaṁ kr̥ṣyamāṇam anāthavat । pauravaṁ patitaṁ dr̥ṣṭvā nāmr̥ṣyata jayadrathaḥ ॥
स बर्हिणमहावाजं किङ्किणीशतजालवत् । चर्म चादाय खड्गं च नदन्पर्यपतद्रथात् ॥
sa barhiṇamahāvājaṁ kiṅkiṇīśatajālavat । carma cādāya khaḍgaṁ ca nadan paryapatad rathāt ॥
ततः सैन्धवमालोक्य कार्ष्णिरुत्सृज्य पौरवम् । उत्पपात रथात्तूर्णं श्येनवन्निपपात च ॥
tataḥ saindhavam ālokya kārṣṇir utsr̥jya pauravam । utpapāta rathāt tūrṇaṁ śyenavan nipapāta ca ॥
प्रासपट्टिशनिस्त्रिंशाञ्शत्रुभिः संप्रवेरितान् । चिच्छेदाथासिना कार्ष्णिश्चर्मणा संरुरोध च ॥
prāsapaṭṭiśanistriṁśāñ śatrubhiḥ saṁpraveritān । cicchedāthāsinā kārṣṇiś carmaṇā saṁrurodha ca ॥
स दर्शयित्वा सैन्यानां स्वबाहुबलमात्मनः । तमुद्यम्य महाखड्गं चर्म चाथ पुनर्बली ॥
sa darśayitvā sainyānāṁ svabāhubalam ātmanaḥ । tam udyamya mahākhaḍgaṁ carma cātha punar balī ॥
वृद्धक्षत्रस्य दायादं पितुरत्यन्तवैरिणम् । ससाराभिमुखः शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥
vr̥ddhakṣatrasya dāyādaṁ pitur atyantavairiṇam । sasārābhimukhaḥ śūraḥ śārdūla iva kuñjaram ॥
तौ परस्परमासाद्य खड्गदन्तनखायुधौ । हृष्टवत्संप्रजह्राते व्याघ्रकेसरिणाविव ॥
tau parasparam āsādya khaḍgadantanakhāyudhau । hr̥ṣṭavat saṁprajahrāte vyāghrakesariṇāv iva ॥
संपातेष्वभिपातेषु निपातेष्वसिचर्मणोः । न तयोरन्तरं कश्चिद्ददर्श नरसिंहयोः ॥
saṁpāteṣv abhipāteṣu nipāteṣv asicarmaṇoḥ । na tayor antaraṁ kaś cid dadarśa narasiṁhayoḥ ॥
अवक्षेपोऽसिनिर्ह्रादः शस्त्रान्तरनिदर्शनम् । बाह्यान्तरनिपातश्च निर्विशेषमदृश्यत ॥
avakṣepo ’sinirhrādaḥ śastrāntaranidarśanam । bāhyāntaranipātaś ca nirviśeṣam adr̥śyata ॥
बाह्यमाभ्यन्तरं चैव चरन्तौ मार्गमुत्तमम् । ददृशाते महात्मानौ सपक्षाविव पर्वतौ ॥
bāhyam ābhyantaraṁ caiva carantau mārgam uttamam । dadr̥śāte mahātmānau sapakṣāv iva parvatau ॥
ततो विक्षिपतः खड्गं सौभद्रस्य यशस्विनः । शरावरणपक्षान्ते प्रजहार जयद्रथः ॥
tato vikṣipataḥ khaḍgaṁ saubhadrasya yaśasvinaḥ । śarāvaraṇapakṣānte prajahāra jayadrathaḥ ॥
रुक्मपक्षान्तरे सक्तस्तस्मिंश्चर्मणि भास्वरे । सिन्धुराजबलोद्धूतः सोऽभज्यत महानसिः ॥
rukmapakṣāntare saktas tasmiṁś carmaṇi bhāsvare । sindhurājabaloddhūtaḥ so ’bhajyata mahān asiḥ ॥
भग्नमाज्ञाय निस्त्रिंशमवप्लुत्य पदानि षट् । सोऽदृश्यत निमेषेण स्वरथं पुनरास्थितः ॥
bhagnam ājñāya nistriṁśam avaplutya padāni ṣaṭ । so ’dr̥śyata nimeṣeṇa svarathaṁ punar āsthitaḥ ॥
तं कार्ष्णिं समरान्मुक्तमास्थितं रथमुत्तमम् । सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥
taṁ kārṣṇiṁ samarān muktam āsthitaṁ ratham uttamam । sahitāḥ sarvarājānaḥ parivavruḥ samantataḥ ॥
ततश्चर्म च खड्गं च समुत्क्षिप्य महाबलः । ननादार्जुनदायादः प्रेक्षमाणो जयद्रथम् ॥
tataś carma ca khaḍgaṁ ca samutkṣipya mahābalaḥ । nanādārjunadāyādaḥ prekṣamāṇo jayadratham ॥
सिन्धुराजं परित्यज्य सौभद्रः परवीरहा । तापयामास तत्सैन्यं भुवनं भास्करो यथा ॥
sindhurājaṁ parityajya saubhadraḥ paravīrahā । tāpayām āsa tat sainyaṁ bhuvanaṁ bhāskaro yathā ॥
तस्य सर्वायसीं शक्तिं शल्यः कनकभूषणाम् । चिक्षेप समरे घोरां दीप्तामग्निशिखामिव ॥
tasya sarvāyasīṁ śaktiṁ śalyaḥ kanakabhūṣaṇām । cikṣepa samare ghorāṁ dīptām agniśikhām iva ॥
तामवप्लुत्य जग्राह सकोशं चाकरोदसिम् । वैनतेयो यथा कार्ष्णिः पतन्तमुरगोत्तमम् ॥
tām avaplutya jagrāha sakośaṁ cākarod asim । vainateyo yathā kārṣṇiḥ patantam uragottamam ॥
तस्य लाघवमाज्ञाय सत्त्वं चामिततेजसः । सहिताः सर्वराजानः सिंहनादमथानदन् ॥
tasya lāghavam ājñāya sattvaṁ cāmitatejasaḥ । sahitāḥ sarvarājānaḥ siṁhanādam athānadan ॥
ततस्तामेव शल्यस्य सौभद्रः परवीरहा । मुमोच भुजवीर्येण वैडूर्यविकृताजिराम् ॥
tatas tām eva śalyasya saubhadraḥ paravīrahā । mumoca bhujavīryeṇa vaiḍūryavikr̥tājirām ॥
सा तस्य रथमासाद्य निर्मुक्तभुजगोपमा । जघान सूतं शल्यस्य रथाच्चैनमपातयत् ॥
sā tasya ratham āsādya nirmuktabhujagopamā । jaghāna sūtaṁ śalyasya rathāc cainam apātayat ॥
ततो विराटद्रुपदौ धृष्टकेतुर्युधिष्ठिरः । सात्यकिः केकया भीमो धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ । यमौ च द्रौपदेयाश्च साधु साध्विति चुक्रुशुः ॥
tato virāṭadrupadau dhr̥ṣṭaketur yudhiṣṭhiraḥ । sātyakiḥ kekayā bhīmo dhr̥ṣṭadyumnaśikhaṇḍinau । yamau ca draupadeyāś ca sādhu sādhv iti cukruśuḥ ॥
बाणशब्दाश्च विविधाः सिंहनादाश्च पुष्कलाः । प्रादुरासन्हर्षयन्तः सौभद्रमपलायिनम् । तन्नामृष्यन्त पुत्रास्ते शत्रोर्विजयलक्षणम् ॥
bāṇaśabdāś ca vividhāḥ siṁhanādāś ca puṣkalāḥ । prādurāsan harṣayantaḥ saubhadram apalāyinam । tan nāmr̥ṣyanta putrās te śatror vijayalakṣaṇam ॥
अथैनं सहसा सर्वे समन्तान्निशितैः शरैः । अभ्याकिरन्महाराज जलदा इव पर्वतम् ॥
athainaṁ sahasā sarve samantān niśitaiḥ śaraiḥ । abhyākiran mahārāja jaladā iva parvatam ॥
तेषां च प्रियमन्विच्छन्सूतस्य च पराभवात् । आर्तायनिरमित्रघ्नः क्रुद्धः सौभद्रमभ्ययात् ॥
teṣāṁ ca priyam anvicchan sūtasya ca parābhavāt । ārtāyanir amitraghnaḥ kruddhaḥ saubhadram abhyayāt ॥