Adhyāya 101

संजय उवाच । अपराह्णे महाराज संग्रामः समपद्यत । पर्जन्यसमनिर्घोषः पुनर्द्रोणस्य सोमकैः ॥

saṁjaya uvāca । aparāhṇe mahārāja saṁgrāmaḥ samapadyata । parjanyasamanirghoṣaḥ punar droṇasya somakaiḥ ॥

शोणाश्वं रथमास्थाय नरवीरः समाहितः । समरेऽभ्यद्रवत्पाण्डूञ्जवमास्थाय मध्यमम् ॥

śoṇāśvaṁ ratham āsthāya naravīraḥ samāhitaḥ । samare ’bhyadravat pāṇḍūñ javam āsthāya madhyamam ॥

तव प्रियहिते युक्तो महेष्वासो महाबलः । चित्रपुङ्खैः शितैर्बाणैः कलशोत्तमसंभवः ॥

tava priyahite yukto maheṣvāso mahābalaḥ । citrapuṅkhaiḥ śitair bāṇaiḥ kalaśottamasaṁbhavaḥ ॥

वरान्वरान्हि योधानां विचिन्वन्निव भारत । अक्रीडत रणे राजन्भारद्वाजः प्रतापवान् ॥

varān varān hi yodhānāṁ vicinvann iva bhārata । akrīḍata raṇe rājan bhāradvājaḥ pratāpavān ॥

तमभ्ययाद्बृहत्क्षत्रः केकयानां महारथः । भ्रातॄणां वीरपञ्चानां ज्येष्ठः समरकर्कशः ॥

tam abhyayād br̥hatkṣatraḥ kekayānāṁ mahārathaḥ । bhrātr̥̄ṇāṁ vīrapañcānāṁ jyeṣṭhaḥ samarakarkaśaḥ ॥

विमुञ्चन्विशिखांस्तीक्ष्णानाचार्यं छादयन्भृशम् । महामेघो यथा वर्षं विमुञ्चन्गन्धमादने ॥

vimuñcan viśikhāṁs tīkṣṇān ācāryaṁ chādayan bhr̥śam । mahāmegho yathā varṣaṁ vimuñcan gandhamādane ॥

तस्य द्रोणो महाराज स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान् । प्रेषयामास संक्रुद्धः सायकान्दश सप्त च ॥

tasya droṇo mahārāja svarṇapuṅkhāñ śilāśitān । preṣayām āsa saṁkruddhaḥ sāyakān daśa sapta ca ॥

तांस्तु द्रोणधनुर्मुक्तान्घोरानाशीविषोपमान् । एकैकं दशभिर्बाणैर्युधि चिच्छेद हृष्टवत् ॥

tāṁs tu droṇadhanurmuktān ghorān āśīviṣopamān । ekaikaṁ daśabhir bāṇair yudhi ciccheda hr̥ṣṭavat ॥

तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा प्रहसन्द्विजसत्तमः । प्रेषयामास विशिखानष्टौ संनतपर्वणः ॥

tasya tal lāghavaṁ dr̥ṣṭvā prahasan dvijasattamaḥ । preṣayām āsa viśikhān aṣṭau saṁnataparvaṇaḥ ॥

तान्दृष्ट्वा पततः शीघ्रं द्रोणचापच्युताञ्शरान् । अवारयच्छरैरेव तावद्भिर्निशितैर्दृढैः ॥

tān dr̥ṣṭvā patataḥ śīghraṁ droṇacāpacyutāñ śarān । avārayac charair eva tāvadbhir niśitair dr̥ḍhaiḥ ॥

ततोऽभवन्महाराज तव सैन्यस्य विस्मयः । बृहत्क्षत्रेण तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम् ॥

tato ’bhavan mahārāja tava sainyasya vismayaḥ । br̥hatkṣatreṇa tat karma kr̥taṁ dr̥ṣṭvā suduṣkaram ॥

ततो द्रोणो महाराज केकयं वै विशेषयन् । प्रादुश्चक्रे रणे दिव्यं ब्राह्ममस्त्रं महातपाः ॥

tato droṇo mahārāja kekayaṁ vai viśeṣayan । prāduścakre raṇe divyaṁ brāhmam astraṁ mahātapāḥ ॥

तदस्य राजन्कैकेयः प्रत्यवारयदच्युतः । ब्राह्मेणैव महाबाहुराहवे समुदीरितम् ॥

tad asya rājan kaikeyaḥ pratyavārayad acyutaḥ । brāhmeṇaiva mahābāhur āhave samudīritam ॥

प्रतिहन्य तदस्त्रं तु भारद्वाजस्य संयुगे । विव्याध ब्राह्मणं षष्ट्या स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ॥

pratihanya tad astraṁ tu bhāradvājasya saṁyuge । vivyādha brāhmaṇaṁ ṣaṣṭyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ ॥

तं द्रोणो द्विपदां श्रेष्ठो नाराचेन समर्पयत् । स तस्य कवचं भित्त्वा प्राविशद्धरणीतलम् ॥

taṁ droṇo dvipadāṁ śreṣṭho nārācena samarpayat । sa tasya kavacaṁ bhittvā prāviśad dharaṇītalam ॥

कृष्णसर्पो यथा मुक्तो वल्मीकं नृपसत्तम । तथाभ्यगान्महीं बाणो भित्त्वा कैकेयमाहवे ॥

kr̥ṣṇasarpo yathā mukto valmīkaṁ nr̥pasattama । tathābhyagān mahīṁ bāṇo bhittvā kaikeyam āhave ॥

सोऽतिविद्धो महाराज द्रोणेनास्त्रविदा भृशम् । क्रोधेन महताविष्टो व्यावृत्य नयने शुभे ॥

so ’tividdho mahārāja droṇenāstravidā bhr̥śam । krodhena mahatāviṣṭo vyāvr̥tya nayane śubhe ॥

द्रोणं विव्याध सप्तत्या स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः । सारथिं चास्य भल्लेन बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥

droṇaṁ vivyādha saptatyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ । sārathiṁ cāsya bhallena bāhvor urasi cārpayat ॥

द्रोणस्तु बहुधा विद्धो बृहत्क्षत्रेण मारिष । असृजद्विशिखांस्तीक्ष्णान्केकयस्य रथं प्रति ॥

droṇas tu bahudhā viddho br̥hatkṣatreṇa māriṣa । asr̥jad viśikhāṁs tīkṣṇān kekayasya rathaṁ prati ॥

व्याकुलीकृत्य तं द्रोणो बृहत्क्षत्रं महारथम् । व्यसृजत्सायकं तीक्ष्णं केकयं प्रति भारत ॥

vyākulīkr̥tya taṁ droṇo br̥hatkṣatraṁ mahāratham । vyasr̥jat sāyakaṁ tīkṣṇaṁ kekayaṁ prati bhārata ॥

स गाढविद्धस्तेनाशु महाराज स्तनान्तरे । रथात्पुरुषशार्दूलः संभिन्नहृदयोऽपतत् ॥

sa gāḍhaviddhas tenāśu mahārāja stanāntare । rathāt puruṣaśārdūlaḥ saṁbhinnahr̥dayo ’patat ॥

बृहत्क्षत्रे हते राजन्केकयानां महारथे । शैशुपालिः सुसंक्रुद्धो यन्तारमिदमब्रवीत् ॥

br̥hatkṣatre hate rājan kekayānāṁ mahārathe । śaiśupāliḥ susaṁkruddho yantāram idam abravīt ॥

सारथे याहि यत्रैष द्रोणस्तिष्ठति दंशितः । विनिघ्नन्केकयान्सर्वान्पाञ्चालानां च वाहिनीम् ॥

sārathe yāhi yatraiṣa droṇas tiṣṭhati daṁśitaḥ । vinighnan kekayān sarvān pāñcālānāṁ ca vāhinīm ॥

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सारथी रथिनां वरम् । द्रोणाय प्रापयामास काम्बोजैर्जवनैर्हयैः ॥

tasya tad vacanaṁ śrutvā sārathī rathināṁ varam । droṇāya prāpayām āsa kāmbojair javanair hayaiḥ ॥

धृष्टकेतुश्च चेदीनामृषभोऽतिबलोदितः । सहसा प्रापतद्द्रोणं पतंग इव पावकम् ॥

dhr̥ṣṭaketuś ca cedīnām r̥ṣabho ’tibaloditaḥ । sahasā prāpatad droṇaṁ pataṁga iva pāvakam ॥

सोऽभ्यविध्यत्ततो द्रोणं षष्ट्या साश्वरथध्वजम् । पुनश्चान्यैः शरैस्तीक्ष्णैः सुप्तं व्याघ्रं तुदन्निव ॥

so ’bhyavidhyat tato droṇaṁ ṣaṣṭyā sāśvarathadhvajam । punaś cānyaiḥ śarais tīkṣṇaiḥ suptaṁ vyāghraṁ tudann iva ॥

तस्य द्रोणो धनुर्मध्ये क्षुरप्रेण शितेन ह । चिच्छेद राज्ञो बलिनो यतमानस्य संयुगे ॥

tasya droṇo dhanurmadhye kṣurapreṇa śitena ha । ciccheda rājño balino yatamānasya saṁyuge ॥

अथान्यद्धनुरादाय शैशुपालिर्महारथः । विव्याध सायकैर्द्रोणं पुनः सुनिशितैर्दृढैः ॥

athānyad dhanur ādāya śaiśupālir mahārathaḥ । vivyādha sāyakair droṇaṁ punaḥ suniśitair dr̥ḍhaiḥ ॥

तस्य द्रोणो हयान्हत्वा सारथिं च महाबलः । अथैनं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत् ॥

tasya droṇo hayān hatvā sārathiṁ ca mahābalaḥ । athainaṁ pañcaviṁśatyā sāyakānāṁ samārpayat ॥

विरथो विधनुष्कश्च चेदिराजोऽपि संयुगे । गदां चिक्षेप संक्रुद्धो भारद्वाजरथं प्रति ॥

viratho vidhanuṣkaś ca cedirājo ’pi saṁyuge । gadāṁ cikṣepa saṁkruddho bhāradvājarathaṁ prati ॥

तामापतन्तीं सहसा घोररूपां भयावहाम् । अश्मसारमयीं गुर्वीं तपनीयविभूषिताम् । शरैरनेकसाहस्रैर्भारद्वाजो न्यपातयत् ॥

tām āpatantīṁ sahasā ghorarūpāṁ bhayāvahām । aśmasāramayīṁ gurvīṁ tapanīyavibhūṣitām । śarair anekasāhasrair bhāradvājo nyapātayat ॥

सा पपात गदा भूमौ भारद्वाजेन सादिता । रक्तमाल्याम्बरधरा तारेव नभसस्तलात् ॥

sā papāta gadā bhūmau bhāradvājena sāditā । raktamālyāmbaradharā tāreva nabhasas talāt ॥

गदां विनिहतां दृष्ट्वा धृष्टकेतुरमर्षणः । तोमरं व्यसृजत्तूर्णं शक्तिं च कनकोज्ज्वलाम् ॥

gadāṁ vinihatāṁ dr̥ṣṭvā dhr̥ṣṭaketur amarṣaṇaḥ । tomaraṁ vyasr̥jat tūrṇaṁ śaktiṁ ca kanakojjvalām ॥

तोमरं तु त्रिभिर्बाणैर्द्रोणश्छित्त्वा महामृधे । शक्तिं चिच्छेद सहसा कृतहस्तो महाबलः ॥

tomaraṁ tu tribhir bāṇair droṇaś chittvā mahāmr̥dhe । śaktiṁ ciccheda sahasā kr̥tahasto mahābalaḥ ॥

ततोऽस्य विशिखं तीक्ष्णं वधार्थं वधकाङ्क्षिणः । प्रेषयामास समरे भारद्वाजः प्रतापवान् ॥

tato ’sya viśikhaṁ tīkṣṇaṁ vadhārthaṁ vadhakāṅkṣiṇaḥ । preṣayām āsa samare bhāradvājaḥ pratāpavān ॥

स तस्य कवचं भित्त्वा हृदयं चामितौजसः । अभ्यगाद्धरणीं बाणो हंसः पद्मसरो यथा ॥

sa tasya kavacaṁ bhittvā hr̥dayaṁ cāmitaujasaḥ । abhyagād dharaṇīṁ bāṇo haṁsaḥ padmasaro yathā ॥

पतंगं हि ग्रसेच्चाषो यथा राजन्बुभुक्षितः । तथा द्रोणोऽग्रसच्छूरो धृष्टकेतुं महामृधे ॥

pataṁgaṁ hi grasec cāṣo yathā rājan bubhukṣitaḥ । tathā droṇo ’grasac chūro dhr̥ṣṭaketuṁ mahāmr̥dhe ॥

निहते चेदिराजे तु तत्खण्डं पित्र्यमाविशत् । अमर्षवशमापन्नः पुत्रोऽस्य परमास्त्रवित् ॥

nihate cedirāje tu tat khaṇḍaṁ pitryam āviśat । amarṣavaśam āpannaḥ putro ’sya paramāstravit ॥

तमपि प्रहसन्द्रोणः शरैर्निन्ये यमक्षयम् । महाव्याघ्रो महारण्ये मृगशावं यथा बली ॥

tam api prahasan droṇaḥ śarair ninye yamakṣayam । mahāvyāghro mahāraṇye mr̥gaśāvaṁ yathā balī ॥

तेषु प्रक्षीयमाणेषु पाण्डवेयेषु भारत । जरासंधसुतो वीरः स्वयं द्रोणमुपाद्रवत् ॥

teṣu prakṣīyamāṇeṣu pāṇḍaveyeṣu bhārata । jarāsaṁdhasuto vīraḥ svayaṁ droṇam upādravat ॥

स तु द्रोणं महाराज छादयन्सायकैः शितैः । अदृश्यमकरोत्तूर्णं जलदो भास्करं यथा ॥

sa tu droṇaṁ mahārāja chādayan sāyakaiḥ śitaiḥ । adr̥śyam akarot tūrṇaṁ jalado bhāskaraṁ yathā ॥

तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा द्रोणः क्षत्रियमर्दनः । व्यसृजत्सायकांस्तूर्णं शतशोऽथ सहस्रशः ॥

tasya tal lāghavaṁ dr̥ṣṭvā droṇaḥ kṣatriyamardanaḥ । vyasr̥jat sāyakāṁs tūrṇaṁ śataśo ’tha sahasraśaḥ ॥

छादयित्वा रणे द्रोणो रथस्थं रथिनां वरम् । जारासंधिमथो जघ्ने मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥

chādayitvā raṇe droṇo rathasthaṁ rathināṁ varam । jārāsaṁdhim atho jaghne miṣatāṁ sarvadhanvinām ॥

यो यः स्म लीयते द्रोणं तं तं द्रोणोऽन्तकोपमः । आदत्त सर्वभूतानि प्राप्ते काले यथान्तकः ॥

yo yaḥ sma līyate droṇaṁ taṁ taṁ droṇo ’ntakopamaḥ । ādatta sarvabhūtāni prāpte kāle yathāntakaḥ ॥

ततो द्रोणो महेष्वासो नाम विश्राव्य संयुगे । शरैरनेकसाहस्रैः पाण्डवेयान्व्यमोहयत् ॥

tato droṇo maheṣvāso nāma viśrāvya saṁyuge । śarair anekasāhasraiḥ pāṇḍaveyān vyamohayat ॥

ततो द्रोणाङ्किता बाणाः स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताः । नरान्नागान्हयांश्चैव निजघ्नुः सर्वतो रणे ॥

tato droṇāṅkitā bāṇāḥ svarṇapuṅkhāḥ śilāśitāḥ । narān nāgān hayāṁś caiva nijaghnuḥ sarvato raṇe ॥

ते वध्यमाना द्रोणेन शक्रेणेव महासुराः । समकम्पन्त पाञ्चाला गावः शीतार्दिता इव ॥

te vadhyamānā droṇena śakreṇeva mahāsurāḥ । samakampanta pāñcālā gāvaḥ śītārditā iva ॥

ततो निष्टानको घोरः पाण्डवानामजायत । द्रोणेन वध्यमानेषु सैन्येषु भरतर्षभ ॥

tato niṣṭānako ghoraḥ pāṇḍavānām ajāyata । droṇena vadhyamāneṣu sainyeṣu bharatarṣabha ॥

मोहिताः शरवर्षेण भारद्वाजस्य संयुगे । ऊरुग्राहगृहीता हि पाञ्चालानां महारथाः ॥

mohitāḥ śaravarṣeṇa bhāradvājasya saṁyuge । ūrugrāhagr̥hītā hi pāñcālānāṁ mahārathāḥ ॥

चेदयश्च महाराज सृञ्जयाः सोमकास्तथा । अभ्यद्रवन्त संहृष्टा भारद्वाजं युयुत्सया ॥

cedayaś ca mahārāja sr̥ñjayāḥ somakās tathā । abhyadravanta saṁhr̥ṣṭā bhāradvājaṁ yuyutsayā ॥

हत द्रोणं हत द्रोणमिति ते द्रोणमभ्ययुः । यतन्तः पुरुषव्याघ्राः सर्वशक्त्या महाद्युतिम् । निनीषन्तो रणे द्रोणं यमस्य सदनं प्रति ॥

hata droṇaṁ hata droṇam iti te droṇam abhyayuḥ । yatantaḥ puruṣavyāghrāḥ sarvaśaktyā mahādyutim । ninīṣanto raṇe droṇaṁ yamasya sadanaṁ prati ॥

यतमानांस्तु तान्वीरान्भारद्वाजः शिलीमुखैः । यमाय प्रेषयामास चेदिमुख्यान्विशेषतः ॥

yatamānāṁs tu tān vīrān bhāradvājaḥ śilīmukhaiḥ । yamāya preṣayām āsa cedimukhyān viśeṣataḥ ॥

तेषु प्रक्षीयमाणेषु चेदिमुख्येषु भारत । पाञ्चालाः समकम्पन्त द्रोणसायकपीडिताः ॥

teṣu prakṣīyamāṇeṣu cedimukhyeṣu bhārata । pāñcālāḥ samakampanta droṇasāyakapīḍitāḥ ॥

प्राक्रोशन्भीमसेनं ते धृष्टद्युम्नरथं प्रति । दृष्ट्वा द्रोणस्य कर्माणि तथारूपाणि मारिष ॥

prākrośan bhīmasenaṁ te dhr̥ṣṭadyumnarathaṁ prati । dr̥ṣṭvā droṇasya karmāṇi tathārūpāṇi māriṣa ॥

ब्राह्मणेन तपो नूनं चरितं दुश्चरं महत् । तथा हि युधि विक्रान्तो दहति क्षत्रियर्षभान् ॥

brāhmaṇena tapo nūnaṁ caritaṁ duścaraṁ mahat । tathā hi yudhi vikrānto dahati kṣatriyarṣabhān ॥

धर्मो युद्धं क्षत्रियस्य ब्राह्मणस्य परं तपः । तपस्वी कृतविद्यश्च प्रेक्षितेनापि निर्दहेत् ॥

dharmo yuddhaṁ kṣatriyasya brāhmaṇasya paraṁ tapaḥ । tapasvī kr̥tavidyaś ca prekṣitenāpi nirdahet ॥

द्रोणास्त्रमग्निसंस्पर्शं प्रविष्टाः क्षत्रियर्षभाः । बहवो दुस्तरं घोरं यत्रादह्यन्त भारत ॥

droṇāstram agnisaṁsparśaṁ praviṣṭāḥ kṣatriyarṣabhāḥ । bahavo dustaraṁ ghoraṁ yatrādahyanta bhārata ॥

यथाबलं यथोत्साहं यथासत्त्वं महाद्युतिः । मोहयन्सर्वभूतानि द्रोणो हन्ति बलानि नः ॥

yathābalaṁ yathotsāhaṁ yathāsattvaṁ mahādyutiḥ । mohayan sarvabhūtāni droṇo hanti balāni naḥ ॥

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा क्षत्रधर्मा व्यवस्थितः । अर्धचन्द्रेण चिच्छेद द्रोणस्य सशरं धनुः ॥

teṣāṁ tad vacanaṁ śrutvā kṣatradharmā vyavasthitaḥ । ardhacandreṇa ciccheda droṇasya saśaraṁ dhanuḥ ॥

स संरब्धतरो भूत्वा द्रोणः क्षत्रियमर्दनः । अन्यत्कार्मुकमादाय भास्वरं वेगवत्तरम् ॥

sa saṁrabdhataro bhūtvā droṇaḥ kṣatriyamardanaḥ । anyat kārmukam ādāya bhāsvaraṁ vegavattaram ॥

तत्राधाय शरं तीक्ष्णं भारघ्नं विमलं दृढम् । आकर्णपूर्णमाचार्यो बलवानभ्यवासृजत् ॥

tatrādhāya śaraṁ tīkṣṇaṁ bhāraghnaṁ vimalaṁ dr̥ḍham । ākarṇapūrṇam ācāryo balavān abhyavāsr̥jat ॥

स हत्वा क्षत्रधर्माणं जगाम धरणीतलम् । स भिन्नहृदयो वाहादपतन्मेदिनीतले ॥

sa hatvā kṣatradharmāṇaṁ jagāma dharaṇītalam । sa bhinnahr̥dayo vāhād apatan medinītale ॥

ततः सैन्यान्यकम्पन्त धृष्टद्युम्नसुते हते । अथ द्रोणं समारोहच्चेकितानो महारथः ॥

tataḥ sainyāny akampanta dhr̥ṣṭadyumnasute hate । atha droṇaṁ samārohac cekitāno mahārathaḥ ॥

स द्रोणं दशभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे । चतुर्भिः सारथिं चास्य चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥

sa droṇaṁ daśabhir bāṇaiḥ pratyavidhyat stanāntare । caturbhiḥ sārathiṁ cāsya caturbhiś caturo hayān ॥

तस्याचार्यः षोडशभिरविध्यद्दक्षिणं भुजम् । ध्वजं षोडशभिर्बाणैर्यन्तारं चास्य सप्तभिः ॥

tasyācāryaḥ ṣoḍaśabhir avidhyad dakṣiṇaṁ bhujam । dhvajaṁ ṣoḍaśabhir bāṇair yantāraṁ cāsya saptabhiḥ ॥

तस्य सूते हते तेऽश्वा रथमादाय विद्रुताः । समरे शरसंवीता भारद्वाजेन मारिष ॥

tasya sūte hate te ’śvā ratham ādāya vidrutāḥ । samare śarasaṁvītā bhāradvājena māriṣa ॥

चेकितानरथं दृष्ट्वा विद्रुतं हतसारथिम् । पाञ्चालान्पाण्डवांश्चैव महद्भयमथाविशत् ॥

cekitānarathaṁ dr̥ṣṭvā vidrutaṁ hatasārathim । pāñcālān pāṇḍavāṁś caiva mahad bhayam athāviśat ॥

तान्समेतान्रणे शूरांश्चेदिपाञ्चालसृञ्जयान् । समन्ताद्द्रावयन्द्रोणो बह्वशोभत मारिष ॥

tān sametān raṇe śūrāṁś cedipāñcālasr̥ñjayān । samantād drāvayan droṇo bahv aśobhata māriṣa ॥

आकर्णपलितः श्यामो वयसाशीतिकात्परः । रणे पर्यचरद्द्रोणो वृद्धः षोडशवर्षवत् ॥

ākarṇapalitaḥ śyāmo vayasāśītikāt paraḥ । raṇe paryacarad droṇo vr̥ddhaḥ ṣoḍaśavarṣavat ॥

अथ द्रोणं महाराज विचरन्तमभीतवत् । वज्रहस्तममन्यन्त शत्रवः शत्रुसूदनम् ॥

atha droṇaṁ mahārāja vicarantam abhītavat । vajrahastam amanyanta śatravaḥ śatrusūdanam ॥

ततोऽब्रवीन्महाराज द्रुपदो बुद्धिमान्नृप । लुब्धोऽयं क्षत्रियान्हन्ति व्याघ्रः क्षुद्रमृगानिव ॥

tato ’bravīn mahārāja drupado buddhimān nr̥pa । lubdho ’yaṁ kṣatriyān hanti vyāghraḥ kṣudramr̥gān iva ॥

कृच्छ्रान्दुर्योधनो लोकान्पापः प्राप्स्यति दुर्मतिः । यस्य लोभाद्विनिहताः समरे क्षत्रियर्षभाः ॥

kr̥cchrān duryodhano lokān pāpaḥ prāpsyati durmatiḥ । yasya lobhād vinihatāḥ samare kṣatriyarṣabhāḥ ॥

शतशः शेरते भूमौ निकृत्ता गोवृषा इव । रुधिरेण परीताङ्गाः श्वसृगालादनीकृताः ॥

śataśaḥ śerate bhūmau nikr̥ttā govr̥ṣā iva । rudhireṇa parītāṅgāḥ śvasr̥gālādanīkr̥tāḥ ॥

एवमुक्त्वा महाराज द्रुपदोऽक्षौहिणीपतिः । पुरस्कृत्य रणे पार्थान्द्रोणमभ्यद्रवद्द्रुतम् ॥

evam uktvā mahārāja drupado ’kṣauhiṇīpatiḥ । puraskr̥tya raṇe pārthān droṇam abhyadravad drutam ॥