Adhyāya 7

संवर्त उवाच । कथमस्मि त्वया ज्ञातः केन वा कथितोऽस्मि ते । एतदाचक्ष्व मे तत्त्वमिच्छसे चेत्प्रियं मम ॥

saṁvarta uvāca । katham asmi tvayā jñātaḥ kena vā kathito ’smi te । etad ācakṣva me tattvam icchase cet priyaṁ mama ॥

सत्यं ते ब्रुवतः सर्वे संपत्स्यन्ते मनोरथाः । मिथ्या तु ब्रुवतो मूर्धा सप्तधा ते फलिष्यति ॥

satyaṁ te bruvataḥ sarve saṁpatsyante manorathāḥ । mithyā tu bruvato mūrdhā saptadhā te phaliṣyati ॥

मरुत्त उवाच । नारदेन भवान्मह्यमाख्यातो ह्यटता पथि । गुरुपुत्रो ममेति त्वं ततो मे प्रीतिरुत्तमा ॥

marutta uvāca । nāradena bhavān mahyam ākhyāto hy aṭatā pathi । guruputro mameti tvaṁ tato me prītir uttamā ॥

संवर्त उवाच । सत्यमेतद्भवानाह स मां जानाति सत्रिणम् । कथयस्वैतदेकं मे क्व नु संप्रति नारदः ॥

saṁvarta uvāca । satyam etad bhavān āha sa māṁ jānāti satriṇam । kathayasvaitad ekaṁ me kva nu saṁprati nāradaḥ ॥

मरुत्त उवाच । भवन्तं कथयित्वा तु मम देवर्षिसत्तमः । ततो मामभ्यनुज्ञाय प्रविष्टो हव्यवाहनम् ॥

marutta uvāca । bhavantaṁ kathayitvā tu mama devarṣisattamaḥ । tato mām abhyanujñāya praviṣṭo havyavāhanam ॥

व्यास उवाच । श्रुत्वा तु पार्थिवस्यैतत्संवर्तः परया मुदा । एतावदहमप्येनं कुर्यामिति तदाब्रवीत् ॥

vyāsa uvāca । śrutvā tu pārthivasyaitat saṁvartaḥ parayā mudā । etāvad aham apy enaṁ kuryām iti tadābravīt ॥

ततो मरुत्तमुन्मत्तो वाचा निर्भर्त्सयन्निव । रूक्षया ब्राह्मणो राजन्पुनः पुनरथाब्रवीत् ॥

tato maruttam unmatto vācā nirbhartsayann iva । rūkṣayā brāhmaṇo rājan punaḥ punar athābravīt ॥

वातप्रधानेन मया स्वचित्तवशवर्तिना । एवं विकृतरूपेण कथं याजितुमिच्छसि ॥

vātapradhānena mayā svacittavaśavartinā । evaṁ vikr̥tarūpeṇa kathaṁ yājitum icchasi ॥

भ्राता मम समर्थश्च वासवेन च सत्कृतः । वर्तते याजने चैव तेन कर्माणि कारय ॥

bhrātā mama samarthaś ca vāsavena ca satkr̥taḥ । vartate yājane caiva tena karmāṇi kāraya ॥

गृहं स्वं चैव याज्याश्च सर्वा गृह्याश्च देवताः । पूर्वजेन ममाक्षिप्तं शरीरं वर्जितं त्विदम् ॥

gr̥haṁ svaṁ caiva yājyāś ca sarvā gr̥hyāś ca devatāḥ । pūrvajena mamākṣiptaṁ śarīraṁ varjitaṁ tv idam ॥

नाहं तेनाननुज्ञातस्त्वामाविक्षित कर्हिचित् । याजयेयं कथंचिद्वै स हि पूज्यतमो मम ॥

nāhaṁ tenānanujñātas tvām āvikṣita karhi cit । yājayeyaṁ kathaṁ cid vai sa hi pūjyatamo mama ॥

स त्वं बृहस्पतिं गच्छ तमनुज्ञाप्य चाव्रज । ततोऽहं याजयिष्ये त्वां यदि यष्टुमिहेच्छसि ॥

sa tvaṁ br̥haspatiṁ gaccha tam anujñāpya cāvraja । tato ’haṁ yājayiṣye tvāṁ yadi yaṣṭum ihecchasi ॥

मरुत्त उवाच । बृहस्पतिं गतः पूर्वमहं संवर्त तच्छृणु । न मां कामयते याज्यमसौ वासववारितः ॥

marutta uvāca । br̥haspatiṁ gataḥ pūrvam ahaṁ saṁvarta tac chr̥ṇu । na māṁ kāmayate yājyam asau vāsavavāritaḥ ॥

अमरं याज्यमासाद्य मामृषे मा स्म मानुषम् । याजयेथा मरुत्तं त्वं मर्त्यधर्माणमातुरम् ॥

amaraṁ yājyam āsādya mām r̥ṣe mā sma mānuṣam । yājayethā maruttaṁ tvaṁ martyadharmāṇam āturam ॥

स्पर्धते च मया विप्र सदा वै स हि पार्थिवः । एवमस्त्विति चाप्युक्तो भ्रात्रा ते बलवृत्रहा ॥

spardhate ca mayā vipra sadā vai sa hi pārthivaḥ । evam astv iti cāpy ukto bhrātrā te balavr̥trahā ॥

स मामभिगतं प्रेम्णा याज्यवन्न बुभूषति । देवराजमुपाश्रित्य तद्विद्धि मुनिपुंगव ॥

sa mām abhigataṁ premṇā yājyavan na bubhūṣati । devarājam upāśritya tad viddhi munipuṁgava ॥

सोऽहमिच्छामि भवता सर्वस्वेनापि याजितुम् । कामये समतिक्रान्तुं वासवं त्वत्कृतैर्गुणैः ॥

so ’ham icchāmi bhavatā sarvasvenāpi yājitum । kāmaye samatikrāntuṁ vāsavaṁ tvatkr̥tair guṇaiḥ ॥

न हि मे वर्तते बुद्धिर्गन्तुं ब्रह्मन्बृहस्पतिम् । प्रत्याख्यातो हि तेनास्मि तथानपकृते सति ॥

na hi me vartate buddhir gantuṁ brahman br̥haspatim । pratyākhyāto hi tenāsmi tathānapakr̥te sati ॥

संवर्त उवाच । चिकीर्षसि यथाकामं सर्वमेतत्त्वयि ध्रुवम् । यदि सर्वानभिप्रायान्कर्तासि मम पार्थिव ॥

saṁvarta uvāca । cikīrṣasi yathākāmaṁ sarvam etat tvayi dhruvam । yadi sarvān abhiprāyān kartāsi mama pārthiva ॥

याज्यमानं मया हि त्वां बृहस्पतिपुरंदरौ । द्विषेतां समभिक्रुद्धावेतदेकं समर्थय ॥

yājyamānaṁ mayā hi tvāṁ br̥haspatipuraṁdarau । dviṣetāṁ samabhikruddhāv etad ekaṁ samarthaya ॥

स्थैर्यमत्र कथं ते स्यात्स त्वं निःसंशयं कुरु । कुपितस्त्वां न हीदानीं भस्म कुर्यां सबान्धवम् ॥

sthairyam atra kathaṁ te syāt sa tvaṁ niḥsaṁśayaṁ kuru । kupitas tvāṁ na hīdānīṁ bhasma kuryāṁ sabāndhavam ॥

मरुत्त उवाच । यावत्तपेत्सहस्रांशुस्तिष्ठेरंश्चापि पर्वताः । तावल्लोकान्न लभेयं त्यजेयं संगतं यदि ॥

marutta uvāca । yāvat tapet sahasrāṁśus tiṣṭheraṁś cāpi parvatāḥ । tāval lokān na labheyaṁ tyajeyaṁ saṁgataṁ yadi ॥

मा चापि शुभबुद्धित्वं लभेयमिह कर्हिचित् । सम्यग्ज्ञाने वैषये वा त्यजेयं संगतं यदि ॥

mā cāpi śubhabuddhitvaṁ labheyam iha karhi cit । samyag jñāne vaiṣaye vā tyajeyaṁ saṁgataṁ yadi ॥

संवर्त उवाच । आविक्षित शुभा बुद्धिर्धीयतां तव कर्मसु । याजनं हि ममाप्येवं वर्तते त्वयि पार्थिव ॥

saṁvarta uvāca । āvikṣita śubhā buddhir dhīyatāṁ tava karmasu । yājanaṁ hi mamāpy evaṁ vartate tvayi pārthiva ॥

संविधास्ये च ते राजन्नक्षयं द्रव्यमुत्तमम् । येन देवान्सगन्धर्वाञ्शक्रं चाभिभविष्यसि ॥

saṁvidhāsye ca te rājann akṣayaṁ dravyam uttamam । yena devān sagandharvāñ śakraṁ cābhibhaviṣyasi ॥

न तु मे वर्तते बुद्धिर्धने याज्येषु वा पुनः । विप्रियं तु चिकीर्षामि भ्रातुश्चेन्द्रस्य चोभयोः ॥

na tu me vartate buddhir dhane yājyeṣu vā punaḥ । vipriyaṁ tu cikīrṣāmi bhrātuś cendrasya cobhayoḥ ॥

गमयिष्यामि चेन्द्रेण समतामपि ते ध्रुवम् । प्रियं च ते करिष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥

gamayiṣyāmi cendreṇa samatām api te dhruvam । priyaṁ ca te kariṣyāmi satyam etad bravīmi te ॥