37.1MBH-15-37-1
वैशंपायन उवाच । तच्छ्रुत्वा विविधं तस्य राजर्षेः परिदेवितम् । पुनर्नवीकृतः शोको गान्धार्या जनमेजय ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tac chrutvā vividhaṁ tasya rājarṣeḥ paridevitam । punar navīkr̥taḥ śoko gāndhāryā janamejaya ॥
Āśramavāsika Parva · Adhyaya 15.37
Adhyāya 37
अध्यायः 37
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §28–30 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
37.2MBH-15-37-2
कुन्त्या द्रुपदपुत्र्याश्च सुभद्रायास्तथैव च । तासां च वरनारीणां वधूनां कौरवस्य ह ॥
kuntyā drupadaputryāś ca subhadrāyās tathaiva ca । tāsāṁ ca varanārīṇāṁ vadhūnāṁ kauravasya ha ॥
37.3MBH-15-37-3
पुत्रशोकसमाविष्टा गान्धारी त्विदमब्रवीत् । श्वशुरं बद्धनयना देवी प्राञ्जलिरुत्थिता ॥
putraśokasamāviṣṭā gāndhārī tv idam abravīt । śvaśuraṁ baddhanayanā devī prāñjalir utthitā ॥
37.4MBH-15-37-4
षोडशेमानि वर्षाणि गतानि मुनिपुंगव । अस्य राज्ञो हतान्पुत्राञ्शोचतो न शमो विभो ॥
ṣoḍaśemāni varṣāṇi gatāni munipuṁgava । asya rājño hatān putrāñ śocato na śamo vibho ॥
37.5MBH-15-37-5
पुत्रशोकसमाविष्टो निःश्वसन्ह्येष भूमिपः । न शेते वसतीः सर्वा धृतराष्ट्रो महामुने ॥
putraśokasamāviṣṭo niḥśvasan hy eṣa bhūmipaḥ । na śete vasatīḥ sarvā dhr̥tarāṣṭro mahāmune ॥
37.6MBH-15-37-6
लोकानन्यान्समर्थोऽसि स्रष्टुं सर्वांस्तपोबलात् । किमु लोकान्तरगतान्राज्ञो दर्शयितुं सुतान् ॥
lokān anyān samartho ’si sraṣṭuṁ sarvāṁs tapobalāt । kim u lokāntaragatān rājño darśayituṁ sutān ॥
37.7MBH-15-37-7
इयं च द्रौपदी कृष्णा हतज्ञातिसुता भृशम् । शोचत्यतीव साध्वी ते स्नुषाणां दयिता स्नुषा ॥
iyaṁ ca draupadī kr̥ṣṇā hatajñātisutā bhr̥śam । śocaty atīva sādhvī te snuṣāṇāṁ dayitā snuṣā ॥
37.8MBH-15-37-8
तथा कृष्णस्य भगिनी सुभद्रा भद्रभाषिणी । सौभद्रवधसंतप्ता भृशं शोचति भामिनी ॥
tathā kr̥ṣṇasya bhaginī subhadrā bhadrabhāṣiṇī । saubhadravadhasaṁtaptā bhr̥śaṁ śocati bhāminī ॥
37.9MBH-15-37-9
इयं च भूरिश्रवसो भार्या परमदुःखिता । भर्तृव्यसनशोकार्ता न शेते वसतीः प्रभो ॥
iyaṁ ca bhūriśravaso bhāryā paramaduḥkhitā । bhartr̥vyasanaśokārtā na śete vasatīḥ prabho ॥
37.10MBH-15-37-10
यस्यास्तु श्वशुरो धीमान्बाह्लीकः स कुरूद्वहः । निहतः सोमदत्तश्च पित्रा सह महारणे ॥
yasyās tu śvaśuro dhīmān bāhlīkaḥ sa kurūdvahaḥ । nihataḥ somadattaś ca pitrā saha mahāraṇe ॥
37.11MBH-15-37-11
श्रीमच्चास्य महाबुद्धेः संग्रामेष्वपलायिनः । पुत्रस्य ते पुत्रशतं निहतं यद्रणाजिरे ॥
śrīmac cāsya mahābuddheḥ saṁgrāmeṣv apalāyinaḥ । putrasya te putraśataṁ nihataṁ yad raṇājire ॥
37.12MBH-15-37-12
तस्य भार्याशतमिदं पुत्रशोकसमाहतम् । पुनः पुनर्वर्धयानं शोकं राज्ञो ममैव च । तेनारम्भेण महता मामुपास्ते महामुने ॥
tasya bhāryāśatam idaṁ putraśokasamāhatam । punaḥ punar vardhayānaṁ śokaṁ rājño mamaiva ca । tenārambheṇa mahatā mām upāste mahāmune ॥
37.13MBH-15-37-13
ये च शूरा महात्मानः श्वशुरा मे महारथाः । सोमदत्तप्रभृतयः का नु तेषां गतिः प्रभो ॥
ye ca śūrā mahātmānaḥ śvaśurā me mahārathāḥ । somadattaprabhr̥tayaḥ kā nu teṣāṁ gatiḥ prabho ॥
37.14MBH-15-37-14
तव प्रसादाद्भगवन्विशोकोऽयं महीपतिः । कुर्यात्कालमहं चैव कुन्ती चेयं वधूस्तव ॥
tava prasādād bhagavan viśoko ’yaṁ mahīpatiḥ । kuryāt kālam ahaṁ caiva kuntī ceyaṁ vadhūs tava ॥
37.15MBH-15-37-15
इत्युक्तवत्यां गान्धार्यां कुन्ती व्रतकृशानना । प्रच्छन्नजातं पुत्रं तं सस्मारादित्यसंभवम् ॥
ity uktavatyāṁ gāndhāryāṁ kuntī vratakr̥śānanā । pracchannajātaṁ putraṁ taṁ sasmārādityasaṁbhavam ॥
37.16MBH-15-37-16
तामृषिर्वरदो व्यासो दूरश्रवणदर्शनः । अपश्यद्दुःखितां देवीं मातरं सव्यसाचिनः ॥
tām r̥ṣir varado vyāso dūraśravaṇadarśanaḥ । apaśyad duḥkhitāṁ devīṁ mātaraṁ savyasācinaḥ ॥
37.17MBH-15-37-17
तामुवाच ततो व्यासो यत्ते कार्यं विवक्षितम् । तद्ब्रूहि त्वं महाप्राज्ञे यत्ते मनसि वर्तते ॥
tām uvāca tato vyāso yat te kāryaṁ vivakṣitam । tad brūhi tvaṁ mahāprājñe yat te manasi vartate ॥
37.18MBH-15-37-18
ततः कुन्ती श्वशुरयोः प्रणम्य शिरसा तदा । उवाच वाक्यं सव्रीडं विवृण्वाना पुरातनम् ॥
tataḥ kuntī śvaśurayoḥ praṇamya śirasā tadā । uvāca vākyaṁ savrīḍaṁ vivr̥ṇvānā purātanam ॥