वैशंपायन उवाच । एवमुक्तस्तु राज्ञा स विदुरो बुद्धिसत्तमः । धृतराष्ट्रमुपेत्येदं वाक्यमाह महार्थवत् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktas tu rājñā sa viduro buddhisattamaḥ । dhr̥tarāṣṭram upetyedaṁ vākyam āha mahārthavat ॥
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §12–14 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
वैशंपायन उवाच । एवमुक्तस्तु राज्ञा स विदुरो बुद्धिसत्तमः । धृतराष्ट्रमुपेत्येदं वाक्यमाह महार्थवत् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktas tu rājñā sa viduro buddhisattamaḥ । dhr̥tarāṣṭram upetyedaṁ vākyam āha mahārthavat ॥
उक्तो युधिष्ठिरो राजा भवद्वचनमादितः । स च संश्रुत्य वाक्यं ते प्रशशंस महाद्युतिः ॥
ukto yudhiṣṭhiro rājā bhavadvacanam āditaḥ । sa ca saṁśrutya vākyaṁ te praśaśaṁsa mahādyutiḥ ॥
बीभत्सुश्च महातेजा निवेदयति ते गृहान् । वसु तस्य गृहे यच्च प्राणानपि च केवलान् ॥
bībhatsuś ca mahātejā nivedayati te gr̥hān । vasu tasya gr̥he yac ca prāṇān api ca kevalān ॥
धर्मराजश्च पुत्रस्ते राज्यं प्राणान्धनानि च । अनुजानाति राजर्षे यच्चान्यदपि किंचन ॥
dharmarājaś ca putras te rājyaṁ prāṇān dhanāni ca । anujānāti rājarṣe yac cānyad api kiṁ cana ॥
भीमस्तु सर्वदुःखानि संस्मृत्य बहुलान्युत । कृच्छ्रादिव महाबाहुरनुमन्ये विनिःश्वसन् ॥
bhīmas tu sarvaduḥkhāni saṁsmr̥tya bahulāny uta । kr̥cchrād iva mahābāhur anumanye viniḥśvasan ॥
स राज्ञा धर्मशीलेन भ्रात्रा बीभत्सुना तथा । अनुनीतो महाबाहुः सौहृदे स्थापितोऽपि च ॥
sa rājñā dharmaśīlena bhrātrā bībhatsunā tathā । anunīto mahābāhuḥ sauhr̥de sthāpito ’pi ca ॥
न च मन्युस्त्वया कार्य इति त्वां प्राह धर्मराट् । संस्मृत्य भीमस्तद्वैरं यदन्यायवदाचरेत् ॥
na ca manyus tvayā kārya iti tvāṁ prāha dharmarāṭ । saṁsmr̥tya bhīmas tad vairaṁ yad anyāyavad ācaret ॥
एवंप्रायो हि धर्मोऽयं क्षत्रियाणां नराधिप । युद्धे क्षत्रियधर्मे च निरतोऽयं वृकोदरः ॥
evaṁprāyo hi dharmo ’yaṁ kṣatriyāṇāṁ narādhipa । yuddhe kṣatriyadharme ca nirato ’yaṁ vr̥kodaraḥ ॥
वृकोदरकृते चाहमर्जुनश्च पुनः पुनः । प्रसादयाव नृपते भवान्प्रभुरिहास्ति यत् ॥
vr̥kodarakr̥te cāham arjunaś ca punaḥ punaḥ । prasādayāva nr̥pate bhavān prabhur ihāsti yat ॥
प्रददातु भवान्वित्तं यावदिच्छसि पार्थिव । त्वमीश्वरो नो राज्यस्य प्राणानां चेति भारत ॥
pradadātu bhavān vittaṁ yāvad icchasi pārthiva । tvam īśvaro no rājyasya prāṇānāṁ ceti bhārata ॥
ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च पुत्राणां चौर्ध्वदेहिकम् । इतो रत्नानि गाश्चैव दासीदासमजाविकम् ॥
brahmadeyāgrahārāṁś ca putrāṇāṁ caurdhvadehikam । ito ratnāni gāś caiva dāsīdāsam ajāvikam ॥
आनयित्वा कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छतु । दीनान्धकृपणेभ्यश्च तत्र तत्र नृपाज्ञया ॥
ānayitvā kuruśreṣṭho brāhmaṇebhyaḥ prayacchatu । dīnāndhakr̥paṇebhyaś ca tatra tatra nr̥pājñayā ॥
बह्वन्नरसपानाढ्याः सभा विदुर कारय । गवां निपानान्यन्यच्च विविधं पुण्यकर्म यत् ॥
bahvannarasapānāḍhyāḥ sabhā vidura kāraya । gavāṁ nipānāny anyac ca vividhaṁ puṇyakarma yat ॥
इति मामब्रवीद्राजा पार्थश्चैव धनंजयः । यदत्रानन्तरं कार्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥
iti mām abravīd rājā pārthaś caiva dhanaṁjayaḥ । yad atrānantaraṁ kāryaṁ tad bhavān vaktum arhati ॥
इत्युक्तो विदुरेणाथ धृतराष्ट्रोऽभिनन्द्य तत् । मनश्चक्रे महादाने कार्त्तिक्यां जनमेजय ॥
ity ukto vidureṇātha dhr̥tarāṣṭro ’bhinandya tat । manaś cakre mahādāne kārttikyāṁ janamejaya ॥