Adhyāya 79

वसिष्ठ उवाच । घृतक्षीरप्रदा गावो घृतयोन्यो घृतोद्भवाः । घृतनद्यो घृतावर्तास्ता मे सन्तु सदा गृहे ॥

vasiṣṭha uvāca । ghr̥takṣīrapradā gāvo ghr̥tayonyo ghr̥todbhavāḥ । ghr̥tanadyo ghr̥tāvartās tā me santu sadā gr̥he ॥

घृतं मे हृदये नित्यं घृतं नाभ्यां प्रतिष्ठितम् । घृतं सर्वेषु गात्रेषु घृतं मे मनसि स्थितम् ॥

ghr̥taṁ me hr̥daye nityaṁ ghr̥taṁ nābhyāṁ pratiṣṭhitam । ghr̥taṁ sarveṣu gātreṣu ghr̥taṁ me manasi sthitam ॥

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च । गावो मे सर्वतश्चैव गवां मध्ये वसाम्यहम् ॥

gāvo mamāgrato nityaṁ gāvaḥ pr̥ṣṭhata eva ca । gāvo me sarvataś caiva gavāṁ madhye vasāmy aham ॥

इत्याचम्य जपेत्सायं प्रातश्च पुरुषः सदा । यदह्ना कुरुते पापं तस्मात्स परिमुच्यते ॥

ity ācamya japet sāyaṁ prātaś ca puruṣaḥ sadā । yad ahnā kurute pāpaṁ tasmāt sa parimucyate ॥

प्रासादा यत्र सौवर्णा वसोर्धारा च यत्र सा । गन्धर्वाप्सरसो यत्र तत्र यान्ति सहस्रदाः ॥

prāsādā yatra sauvarṇā vasor dhārā ca yatra sā । gandharvāpsaraso yatra tatra yānti sahasradāḥ ॥

नवनीतपङ्काः क्षीरोदा दधिशैवलसंकुलाः । वहन्ति यत्र नद्यो वै तत्र यान्ति सहस्रदाः ॥

navanītapaṅkāḥ kṣīrodā dadhiśaivalasaṁkulāḥ । vahanti yatra nadyo vai tatra yānti sahasradāḥ ॥

गवां शतसहस्रं तु यः प्रयच्छेद्यथाविधि । परामृद्धिमवाप्याथ स गोलोके महीयते ॥

gavāṁ śatasahasraṁ tu yaḥ prayacched yathāvidhi । parām r̥ddhim avāpyātha sa goloke mahīyate ॥

दश चोभयतः प्रेत्य मातापित्रोः पितामहान् । दधाति सुकृताँल्लोकान्पुनाति च कुलं नरः ॥

daśa cobhayataḥ pretya mātāpitroḥ pitāmahān । dadhāti sukr̥tām̐l lokān punāti ca kulaṁ naraḥ ॥

धेन्वाः प्रमाणेन समप्रमाणां; धेनुं तिलानामपि च प्रदाय । पानीयदाता च यमस्य लोके; न यातनां कांचिदुपैति तत्र ॥

dhenvāḥ pramāṇena samapramāṇāṁ; dhenuṁ tilānām api ca pradāya । pānīyadātā ca yamasya loke; na yātanāṁ kāṁ cid upaiti tatra ॥

पवित्रमग्र्यं जगतः प्रतिष्ठा; दिवौकसां मातरोऽथाप्रमेयाः । अन्वालभेद्दक्षिणतो व्रजेच्च; दद्याच्च पात्रे प्रसमीक्ष्य कालम् ॥

pavitram agryaṁ jagataḥ pratiṣṭhā; divaukasāṁ mātaro ’thāprameyāḥ । anvālabhed dakṣiṇato vrajec ca; dadyāc ca pātre prasamīkṣya kālam ॥

धेनुं सवत्सां कपिलां भूरिशृङ्गां; कांस्योपदोहां वसनोत्तरीयाम् । प्रदाय तां गाहति दुर्विगाह्यां; याम्यां सभां वीतभयो मनुष्यः ॥

dhenuṁ savatsāṁ kapilāṁ bhūriśr̥ṅgāṁ; kāṁsyopadohāṁ vasanottarīyām । pradāya tāṁ gāhati durvigāhyāṁ; yāmyāṁ sabhāṁ vītabhayo manuṣyaḥ ॥

सुरूपा बहुरूपाश्च विश्वरूपाश्च मातरः । गावो मामुपतिष्ठन्तामिति नित्यं प्रकीर्तयेत् ॥

surūpā bahurūpāś ca viśvarūpāś ca mātaraḥ । gāvo mām upatiṣṭhantām iti nityaṁ prakīrtayet ॥

नातः पुण्यतरं दानं नातः पुण्यतरं फलम् । नातो विशिष्टं लोकेषु भूतं भवितुमर्हति ॥

nātaḥ puṇyataraṁ dānaṁ nātaḥ puṇyataraṁ phalam । nāto viśiṣṭaṁ lokeṣu bhūtaṁ bhavitum arhati ॥

त्वचा लोम्नाथ शृङ्गैश्च वालैः क्षीरेण मेदसा । यज्ञं वहन्ति संभूय किमस्त्यभ्यधिकं ततः ॥

tvacā lomnātha śr̥ṅgaiś ca vālaiḥ kṣīreṇa medasā । yajñaṁ vahanti saṁbhūya kim asty abhyadhikaṁ tataḥ ॥

यया सर्वमिदं व्याप्तं जगत्स्थावरजङ्गमम् । तां धेनुं शिरसा वन्दे भूतभव्यस्य मातरम् ॥

yayā sarvam idaṁ vyāptaṁ jagat sthāvarajaṅgamam । tāṁ dhenuṁ śirasā vande bhūtabhavyasya mātaram ॥

गुणवचनसमुच्चयैकदेशो; नृवर मयैष गवां प्रकीर्तितस्ते । न हि परमिह दानमस्ति गोभ्यो; भवन्ति न चापि परायणं तथान्यत् ॥

guṇavacanasamuccayaikadeśo; nr̥vara mayaiṣa gavāṁ prakīrtitas te । na hi param iha dānam asti gobhyo; bhavanti na cāpi parāyaṇaṁ tathānyat ॥

भीष्म उवाच । परमिदमिति भूमिपो विचिन्त्य; प्रवरमृषेर्वचनं ततो महात्मा । व्यसृजत नियतात्मवान्द्विजेभ्यः; सुबहु च गोधनमाप्तवांश्च लोकान् ॥

bhīṣma uvāca । param idam iti bhūmipo vicintya; pravaram r̥ṣer vacanaṁ tato mahātmā । vyasr̥jata niyatātmavān dvijebhyaḥ; subahu ca godhanam āptavāṁś ca lokān ॥