Who speaks here युधिष्ठिर yudhiṣṭhira · भीष्म bhīṣma
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §58–60 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
युधिष्ठिर उवाच । यौ तु स्यातां चरणेनोपपन्नौ; यौ विद्यया सदृशौ जन्मना च । ताभ्यां दानं कतरस्मै विशिष्ट;मयाचमानाय च याचते च ॥
yudhiṣṭhira uvāca । yau tu syātāṁ caraṇenopapannau; yau vidyayā sadr̥śau janmanā ca । tābhyāṁ dānaṁ katarasmai viśiṣṭam; ayācamānāya ca yācate ca ॥
भीष्म उवाच । श्रेयो वै याचतः पार्थ दत्तमाहुरयाचते । अर्हत्तमो वै धृतिमान्कृपणादधृतात्मनः ॥
bhīṣma uvāca । śreyo vai yācataḥ pārtha dattam āhur ayācate । arhattamo vai dhr̥timān kr̥paṇād adhr̥tātmanaḥ ॥
क्षत्रियो रक्षणधृतिर्ब्राह्मणोऽनर्थनाधृतिः । ब्राह्मणो धृतिमान्विद्वान्देवान्प्रीणाति तुष्टिमान् ॥
kṣatriyo rakṣaṇadhr̥tir brāhmaṇo ’narthanādhr̥tiḥ । brāhmaṇo dhr̥timān vidvān devān prīṇāti tuṣṭimān ॥
याच्ञामाहुरनीशस्य अभिहारं च भारत । उद्वेजयति याचन्हि सदा भूतानि दस्युवत् ॥
yācñām āhur anīśasya abhihāraṁ ca bhārata । udvejayati yācan hi sadā bhūtāni dasyuvat ॥
म्रियते याचमानो वै तमनु म्रियते ददत् । ददत्संजीवयत्येनमात्मानं च युधिष्ठिर ॥
mriyate yācamāno vai tam anu mriyate dadat । dadat saṁjīvayaty enam ātmānaṁ ca yudhiṣṭhira ॥
आनृशंस्यं परो धर्मो याचते यत्प्रदीयते । अयाचतः सीदमानान्सर्वोपायैर्निमन्त्रय ॥
ānr̥śaṁsyaṁ paro dharmo yācate yat pradīyate । ayācataḥ sīdamānān sarvopāyair nimantraya ॥
यदि वै तादृशा राष्ट्रे वसेयुस्ते द्विजोत्तमाः । भस्मच्छन्नानिवाग्नींस्तान्बुध्येथास्त्वं प्रयत्नतः ॥
yadi vai tādr̥śā rāṣṭre vaseyus te dvijottamāḥ । bhasmacchannān ivāgnīṁs tān budhyethās tvaṁ prayatnataḥ ॥
तपसा दीप्यमानास्ते दहेयुः पृथिवीमपि । पूज्या हि ज्ञानविज्ञानतपोयोगसमन्विताः ॥
tapasā dīpyamānās te daheyuḥ pr̥thivīm api । pūjyā hi jñānavijñānatapoyogasamanvitāḥ ॥
तेभ्यः पूजां प्रयुञ्जीथा ब्राह्मणेभ्यः परंतप । ददद्बहुविधान्दायानुपच्छन्दानयाचताम् ॥
tebhyaḥ pūjāṁ prayuñjīthā brāhmaṇebhyaḥ paraṁtapa । dadad bahuvidhān dāyān upacchandān ayācatām ॥
यदग्निहोत्रे सुहुते सायंप्रातर्भवेत्फलम् । विद्यावेदव्रतवति तद्दानफलमुच्यते ॥
yad agnihotre suhute sāyaṁprātar bhavet phalam । vidyāvedavratavati tad dānaphalam ucyate ॥
विद्यावेदव्रतस्नातानव्यपाश्रयजीविनः । गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणान्संशितव्रतान् ॥
vidyāvedavratasnātān avyapāśrayajīvinaḥ । gūḍhasvādhyāyatapaso brāhmaṇān saṁśitavratān ॥
कृतैरावसथैर्हृद्यैः सप्रेष्यैः सपरिच्छदैः । निमन्त्रयेथाः कौन्तेय कामैश्चान्यैर्द्विजोत्तमान् ॥
kr̥tair āvasathair hr̥dyaiḥ sapreṣyaiḥ saparicchadaiḥ । nimantrayethāḥ kaunteya kāmaiś cānyair dvijottamān ॥
अपि ते प्रतिगृह्णीयुः श्रद्धापूतं युधिष्ठिर । कार्यमित्येव मन्वाना धर्मज्ञाः सूक्ष्मदर्शिनः ॥
api te pratigr̥hṇīyuḥ śraddhāpūtaṁ yudhiṣṭhira । kāryam ity eva manvānā dharmajñāḥ sūkṣmadarśinaḥ ॥
अपि ते ब्राह्मणा भुक्त्वा गताः सोद्धरणान्गृहान् । येषां दाराः प्रतीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः ॥
api te brāhmaṇā bhuktvā gatāḥ soddharaṇān gr̥hān । yeṣāṁ dārāḥ pratīkṣante parjanyam iva karṣakāḥ ॥
अन्नानि प्रातःसवने नियता ब्रह्मचारिणः । ब्राह्मणास्तात भुञ्जानास्त्रेताग्नीन्प्रीणयन्तु ते ॥
annāni prātaḥsavane niyatā brahmacāriṇaḥ । brāhmaṇās tāta bhuñjānās tretāgnīn prīṇayantu te ॥
माध्यंदिनं ते सवनं ददतस्तात वर्तताम् । गा हिरण्यानि वासांसि तेनेन्द्रः प्रीयतां तव ॥
mādhyaṁdinaṁ te savanaṁ dadatas tāta vartatām । gā hiraṇyāni vāsāṁsi tenendraḥ prīyatāṁ tava ॥
तृतीयं सवनं तत्ते वैश्वदेवं युधिष्ठिर । यद्देवेभ्यः पितृभ्यश्च विप्रेभ्यश्च प्रयच्छसि ॥
tr̥tīyaṁ savanaṁ tat te vaiśvadevaṁ yudhiṣṭhira । yad devebhyaḥ pitr̥bhyaś ca viprebhyaś ca prayacchasi ॥
अहिंसा सर्वभूतेभ्यः संविभागश्च सर्वशः । दमस्त्यागो धृतिः सत्यं भवत्ववभृथाय ते ॥
ahiṁsā sarvabhūtebhyaḥ saṁvibhāgaś ca sarvaśaḥ । damas tyāgo dhr̥tiḥ satyaṁ bhavatv avabhr̥thāya te ॥
एष ते विततो यज्ञः श्रद्धापूतः सदक्षिणः । विशिष्टः सर्वयज्ञेभ्यो नित्यं तात प्रवर्तताम् ॥
eṣa te vitato yajñaḥ śraddhāpūtaḥ sadakṣiṇaḥ । viśiṣṭaḥ sarvayajñebhyo nityaṁ tāta pravartatām ॥