30.1MBH-13-30-1
भीष्म उवाच । एवमुक्तो मतङ्गस्तु भृशं शोकपरायणः । अतिष्ठत गयां गत्वा सोऽङ्गुष्ठेन शतं समाः ॥
bhīṣma uvāca । evam ukto mataṅgas tu bhr̥śaṁ śokaparāyaṇaḥ । atiṣṭhata gayāṁ gatvā so ’ṅguṣṭhena śataṁ samāḥ ॥
Anuśāsana Parva · Adhyaya 13.30
Adhyāya 30
अध्यायः 30
Who speaks here भीष्म bhīṣma · शक्र śakra · मतङ्ग mataṅga
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §28–30 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
30.2MBH-13-30-2
सुदुष्करं वहन्योगं कृशो धमनिसंततः । त्वगस्थिभूतो धर्मात्मा स पपातेति नः श्रुतम् ॥
suduṣkaraṁ vahan yogaṁ kr̥śo dhamanisaṁtataḥ । tvagasthibhūto dharmātmā sa papāteti naḥ śrutam ॥
30.3MBH-13-30-3
तं पतन्तमभिद्रुत्य परिजग्राह वासवः । वराणामीश्वरो दाता सर्वभूतहिते रतः ॥
taṁ patantam abhidrutya parijagrāha vāsavaḥ । varāṇām īśvaro dātā sarvabhūtahite rataḥ ॥
30.4MBH-13-30-4
शक्र उवाच । मतङ्ग ब्राह्मणत्वं ते संवृतं परिपन्थिभिः । पूजयन्सुखमाप्नोति दुःखमाप्नोत्यपूजयन् ॥
śakra uvāca । mataṅga brāhmaṇatvaṁ te saṁvr̥taṁ paripanthibhiḥ । pūjayan sukham āpnoti duḥkham āpnoty apūjayan ॥
30.5MBH-13-30-5
ब्राह्मणे सर्वभूतानां योगक्षेमः समाहितः । ब्राह्मणेभ्योऽनुतृप्यन्ति पितरो देवतास्तथा ॥
brāhmaṇe sarvabhūtānāṁ yogakṣemaḥ samāhitaḥ । brāhmaṇebhyo ’nutr̥pyanti pitaro devatās tathā ॥
30.6MBH-13-30-6
ब्राह्मणः सर्वभूतानां मतङ्ग पर उच्यते । ब्राह्मणः कुरुते तद्धि यथा यद्यच्च वाञ्छति ॥
brāhmaṇaḥ sarvabhūtānāṁ mataṅga para ucyate । brāhmaṇaḥ kurute tad dhi yathā yad yac ca vāñchati ॥
30.7MBH-13-30-7
बह्वीस्तु संसरन्योनीर्जायमानः पुनः पुनः । पर्याये तात कस्मिंश्चिद्ब्राह्मण्यमिह विन्दति ॥
bahvīs tu saṁsaran yonīr jāyamānaḥ punaḥ punaḥ । paryāye tāta kasmiṁś cid brāhmaṇyam iha vindati ॥
30.8MBH-13-30-8
मतङ्ग उवाच । किं मां तुदसि दुःखार्तं मृतं मारयसे च माम् । तं तु शोचामि यो लब्ध्वा ब्राह्मण्यं न बुभूषते ॥
mataṅga uvāca । kiṁ māṁ tudasi duḥkhārtaṁ mr̥taṁ mārayase ca mām । taṁ tu śocāmi yo labdhvā brāhmaṇyaṁ na bubhūṣate ॥
30.9MBH-13-30-9
ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्रापं त्रिभिर्वर्णैः शतक्रतो । सुदुर्लभं तदावाप्य नानुतिष्ठन्ति मानवाः ॥
brāhmaṇyaṁ yadi duṣprāpaṁ tribhir varṇaiḥ śatakrato । sudurlabhaṁ tadāvāpya nānutiṣṭhanti mānavāḥ ॥
30.10MBH-13-30-10
यः पापेभ्यः पापतमस्तेषामधम एव सः । ब्राह्मण्यं योऽवजानीते धनं लब्ध्वेव दुर्लभम् ॥
yaḥ pāpebhyaḥ pāpatamas teṣām adhama eva saḥ । brāhmaṇyaṁ yo ’vajānīte dhanaṁ labdhveva durlabham ॥
30.11MBH-13-30-11
दुष्प्रापं खलु विप्रत्वं प्राप्तं दुरनुपालनम् । दुरवापमवाप्यैतन्नानुतिष्ठन्ति मानवाः ॥
duṣprāpaṁ khalu vipratvaṁ prāptaṁ duranupālanam । duravāpam avāpyaitan nānutiṣṭhanti mānavāḥ ॥
30.12MBH-13-30-12
एकारामो ह्यहं शक्र निर्द्वंद्वो निष्परिग्रहः । अहिंसादमदानस्थः कथं नार्हामि विप्रताम् ॥
ekārāmo hy ahaṁ śakra nirdvaṁdvo niṣparigrahaḥ । ahiṁsādamadānasthaḥ kathaṁ nārhāmi vipratām ॥
30.13MBH-13-30-13
यथाकामविहारी स्यां कामरूपी विहंगमः । ब्रह्मक्षत्राविरोधेन पूजां च प्राप्नुयामहम् । यथा ममाक्षया कीर्तिर्भवेच्चापि पुरंदर ॥
yathākāmavihārī syāṁ kāmarūpī vihaṁgamaḥ । brahmakṣatrāvirodhena pūjāṁ ca prāpnuyām aham । yathā mamākṣayā kīrtir bhavec cāpi puraṁdara ॥
30.14MBH-13-30-14
इन्द्र उवाच । छन्दोदेव इति ख्यातः स्त्रीणां पूज्यो भविष्यसि ॥
indra uvāca । chandodeva iti khyātaḥ strīṇāṁ pūjyo bhaviṣyasi ॥
30.15MBH-13-30-15
भीष्म उवाच । एवं तस्मै वरं दत्त्वा वासवोऽन्तरधीयत । प्राणांस्त्यक्त्वा मतङ्गोऽपि प्राप तत्स्थानमुत्तमम् ॥
bhīṣma uvāca । evaṁ tasmai varaṁ dattvā vāsavo ’ntaradhīyata । prāṇāṁs tyaktvā mataṅgo ’pi prāpa tat sthānam uttamam ॥
30.16MBH-13-30-16
एवमेतत्परं स्थानं ब्राह्मण्यं नाम भारत । तच्च दुष्प्रापमिह वै महेन्द्रवचनं यथा ॥
evam etat paraṁ sthānaṁ brāhmaṇyaṁ nāma bhārata । tac ca duṣprāpam iha vai mahendravacanaṁ yathā ॥