Adhyāya 16

कृष्ण उवाच । मूर्ध्ना निपत्य नियतस्तेजःसंनिचये ततः । परमं हर्षमागम्य भगवन्तमथाब्रुवम् ॥

kr̥ṣṇa uvāca । mūrdhnā nipatya niyatas tejaḥsaṁnicaye tataḥ । paramaṁ harṣam āgamya bhagavantam athābruvam ॥

धर्मे दृढत्वं युधि शत्रुघातं; यशस्तथाग्र्यं परमं बलं च । योगप्रियत्वं तव संनिकर्षं; वृणे सुतानां च शतं शतानि ॥

dharme dr̥ḍhatvaṁ yudhi śatrughātaṁ; yaśas tathāgryaṁ paramaṁ balaṁ ca । yogapriyatvaṁ tava saṁnikarṣaṁ; vr̥ṇe sutānāṁ ca śataṁ śatāni ॥

एवमस्त्विति तद्वाक्यं मयोक्तः प्राह शंकरः ॥

evam astv iti tad vākyaṁ mayoktaḥ prāha śaṁkaraḥ ॥

ततो मां जगतो माता धरणी सर्वपावनी । उवाचोमा प्रणिहिता शर्वाणी तपसां निधिः ॥

tato māṁ jagato mātā dharaṇī sarvapāvanī । uvācomā praṇihitā śarvāṇī tapasāṁ nidhiḥ ॥

दत्तो भगवता पुत्रः साम्बो नाम तवानघ । मत्तोऽप्यष्टौ वरानिष्टान्गृहाण त्वं ददामि ते । प्रणम्य शिरसा सा च मयोक्ता पाण्डुनन्दन ॥

datto bhagavatā putraḥ sāmbo nāma tavānagha । matto ’py aṣṭau varān iṣṭān gr̥hāṇa tvaṁ dadāmi te । praṇamya śirasā sā ca mayoktā pāṇḍunandana ॥

द्विजेष्वकोपं पितृतः प्रसादं; शतं सुतानामुपभोगं परं च । कुले प्रीतिं मातृतश्च प्रसादं; शमप्राप्तिं प्रवृणे चापि दाक्ष्यम् ॥

dvijeṣv akopaṁ pitr̥taḥ prasādaṁ; śataṁ sutānām upabhogaṁ paraṁ ca । kule prītiṁ mātr̥taś ca prasādaṁ; śamaprāptiṁ pravr̥ṇe cāpi dākṣyam ॥

देव्युवाच । एवं भविष्यत्यमरप्रभाव; नाहं मृषा जातु वदे कदाचित् । भार्यासहस्राणि च षोडशैव; तासु प्रियत्वं च तथाक्षयत्वम् ॥

devy uvāca । evaṁ bhaviṣyaty amaraprabhāva; nāhaṁ mr̥ṣā jātu vade kadā cit । bhāryāsahasrāṇi ca ṣoḍaśaiva; tāsu priyatvaṁ ca tathākṣayatvam ॥

प्रीतिं चाग्र्यां बान्धवानां सकाशा;द्ददामि ते वपुषः काम्यतां च । भोक्ष्यन्ते वै सप्ततिर्वै शतानि; गृहे तुभ्यमतिथीनां च नित्यम् ॥

prītiṁ cāgryāṁ bāndhavānāṁ sakāśād; dadāmi te vapuṣaḥ kāmyatāṁ ca । bhokṣyante vai saptatir vai śatāni; gr̥he tubhyam atithīnāṁ ca nityam ॥

वासुदेव उवाच । एवं दत्त्वा वरान्देवो मम देवी च भारत । अन्तर्हितः क्षणे तस्मिन्सगणो भीमपूर्वज ॥

vāsudeva uvāca । evaṁ dattvā varān devo mama devī ca bhārata । antarhitaḥ kṣaṇe tasmin sagaṇo bhīmapūrvaja ॥

एतदत्यद्भुतं सर्वं ब्राह्मणायातितेजसे । उपमन्यवे मया कृत्स्नमाख्यातं कौरवोत्तम ॥

etad atyadbhutaṁ sarvaṁ brāhmaṇāyātitejase । upamanyave mayā kr̥tsnam ākhyātaṁ kauravottama ॥

नमस्कृत्वा तु स प्राह देवदेवाय सुव्रत । नास्ति शर्वसमो दाने नास्ति शर्वसमो रणे । नास्ति शर्वसमो देवो नास्ति शर्वसमा गतिः ॥

namaskr̥tvā tu sa prāha devadevāya suvrata । nāsti śarvasamo dāne nāsti śarvasamo raṇe । nāsti śarvasamo devo nāsti śarvasamā gatiḥ ॥

ऋषिरासीत्कृते तात तण्डिरित्येव विश्रुतः । दश वर्षसहस्राणि तेन देवः समाधिना । आराधितोऽभूद्भक्तेन तस्योदर्कं निशामय ॥

r̥ṣir āsīt kr̥te tāta taṇḍir ity eva viśrutaḥ । daśa varṣasahasrāṇi tena devaḥ samādhinā । ārādhito ’bhūd bhaktena tasyodarkaṁ niśāmaya ॥

स दृष्टवान्महादेवमस्तौषीच्च स्तवैर्विभुम् । पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर्गतिमतां वर । अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तपः ॥

sa dr̥ṣṭavān mahādevam astauṣīc ca stavair vibhum । pavitrāṇāṁ pavitras tvaṁ gatir gatimatāṁ vara । atyugraṁ tejasāṁ tejas tapasāṁ paramaṁ tapaḥ ॥

विश्वावसुहिरण्याक्षपुरुहूतनमस्कृत । भूरिकल्याणद विभो पुरुसत्य नमोऽस्तु ते ॥

viśvāvasuhiraṇyākṣapuruhūtanamaskr̥ta । bhūrikalyāṇada vibho purusatya namo ’stu te ॥

जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो । निर्वाणद सहस्रांशो नमस्तेऽस्तु सुखाश्रय ॥

jātīmaraṇabhīrūṇāṁ yatīnāṁ yatatāṁ vibho । nirvāṇada sahasrāṁśo namas te ’stu sukhāśraya ॥

ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः । न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम् ॥

brahmā śatakratur viṣṇur viśvedevā maharṣayaḥ । na vidus tvāṁ tu tattvena kuto vetsyāmahe vayam ॥

त्वत्तः प्रवर्तते कालस्त्वयि कालश्च लीयते । कालाख्यः पुरुषाख्यश्च ब्रह्माख्यश्च त्वमेव हि ॥

tvattaḥ pravartate kālas tvayi kālaś ca līyate । kālākhyaḥ puruṣākhyaś ca brahmākhyaś ca tvam eva hi ॥

तनवस्ते स्मृतास्तिस्रः पुराणज्ञैः सुरर्षिभिः । अधिपौरुषमध्यात्ममधिभूताधिदैवतम् । अधिलोक्याधिविज्ञानमधियज्ञस्त्वमेव हि ॥

tanavas te smr̥tās tisraḥ purāṇajñaiḥ surarṣibhiḥ । adhipauruṣam adhyātmam adhibhūtādhidaivatam । adhilokyādhivijñānam adhiyajñas tvam eva hi ॥

त्वां विदित्वात्मदेहस्थं दुर्विदं दैवतैरपि । विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ताः परं भावमनामयम् ॥

tvāṁ viditvātmadehasthaṁ durvidaṁ daivatair api । vidvāṁso yānti nirmuktāḥ paraṁ bhāvam anāmayam ॥

अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युरनेकतः । द्वारं त्वं स्वर्गमोक्षाणामाक्षेप्ता त्वं ददासि च ॥

anicchatas tava vibho janmamr̥tyur anekataḥ । dvāraṁ tvaṁ svargamokṣāṇām ākṣeptā tvaṁ dadāsi ca ॥

त्वमेव मोक्षः स्वर्गश्च कामः क्रोधस्त्वमेव हि । सत्त्वं रजस्तमश्चैव अधश्चोर्ध्वं त्वमेव हि ॥

tvam eva mokṣaḥ svargaś ca kāmaḥ krodhas tvam eva hi । sattvaṁ rajas tamaś caiva adhaś cordhvaṁ tvam eva hi ॥

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्देन्द्रौ सविता यमः । वरुणेन्दू मनुर्धाता विधाता त्वं धनेश्वरः ॥

brahmā viṣṇuś ca rudraś ca skandendrau savitā yamaḥ । varuṇendū manur dhātā vidhātā tvaṁ dhaneśvaraḥ ॥

भूर्वायुर्ज्योतिरापश्च वाग्बुद्धिस्त्वं मतिर्मनः । कर्म सत्यानृते चोभे त्वमेवास्ति च नास्ति च ॥

bhūr vāyur jyotir āpaś ca vāg buddhis tvaṁ matir manaḥ । karma satyānr̥te cobhe tvam evāsti ca nāsti ca ॥

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च तत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् । विश्वाविश्वपरो भावश्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वमेव हि ॥

indriyāṇīndriyārthāś ca tatparaṁ prakr̥ter dhruvam । viśvāviśvaparo bhāvaś cintyācintyas tvam eva hi ॥

यच्चैतत्परमं ब्रह्म यच्च तत्परमं पदम् । या गतिः सांख्ययोगानां स भवान्नात्र संशयः ॥

yac caitat paramaṁ brahma yac ca tat paramaṁ padam । yā gatiḥ sāṁkhyayogānāṁ sa bhavān nātra saṁśayaḥ ॥

नूनमद्य कृतार्थाः स्म नूनं प्राप्ताः सतां गतिम् । यां गतिं प्राप्नुवन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः ॥

nūnam adya kr̥tārthāḥ sma nūnaṁ prāptāḥ satāṁ gatim । yāṁ gatiṁ prāpnuvantīha jñānanirmalabuddhayaḥ ॥

अहो मूढाः स्म सुचिरमिमं कालमचेतसः । यन्न विद्मः परं देवं शाश्वतं यं विदुर्बुधाः ॥

aho mūḍhāḥ sma suciram imaṁ kālam acetasaḥ । yan na vidmaḥ paraṁ devaṁ śāśvataṁ yaṁ vidur budhāḥ ॥

सोऽयमासादितः साक्षाद्बहुभिर्जन्मभिर्मया । भक्तानुग्रहकृद्देवो यं ज्ञात्वामृतमश्नुते ॥

so ’yam āsāditaḥ sākṣād bahubhir janmabhir mayā । bhaktānugrahakr̥d devo yaṁ jñātvāmr̥tam aśnute ॥

देवासुरमनुष्याणां यच्च गुह्यं सनातनम् । गुहायां निहितं ब्रह्म दुर्विज्ञेयं सुरैरपि ॥

devāsuramanuṣyāṇāṁ yac ca guhyaṁ sanātanam । guhāyāṁ nihitaṁ brahma durvijñeyaṁ surair api ॥

स एष भगवान्देवः सर्वकृत्सर्वतोमुखः । सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वगः सर्ववेदिता ॥

sa eṣa bhagavān devaḥ sarvakr̥t sarvatomukhaḥ । sarvātmā sarvadarśī ca sarvagaḥ sarvaveditā ॥

प्राणकृत्प्राणभृत्प्राणी प्राणदः प्राणिनां गतिः । देहकृद्देहभृद्देही देहभुग्देहिनां गतिः ॥

prāṇakr̥t prāṇabhr̥t prāṇī prāṇadaḥ prāṇināṁ gatiḥ । dehakr̥d dehabhr̥d dehī dehabhug dehināṁ gatiḥ ॥

अध्यात्मगतिनिष्ठानां ध्यानिनामात्मवेदिनाम् । अपुनर्मारकामानां या गतिः सोऽयमीश्वरः ॥

adhyātmagatiniṣṭhānāṁ dhyāninām ātmavedinām । apunarmārakāmānāṁ yā gatiḥ so ’yam īśvaraḥ ॥

अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रदः । अयं च जन्ममरणे विदध्यात्सर्वजन्तुषु ॥

ayaṁ ca sarvabhūtānāṁ śubhāśubhagatipradaḥ । ayaṁ ca janmamaraṇe vidadhyāt sarvajantuṣu ॥

अयं च सिद्धिकामानामृषीणां सिद्धिदः प्रभुः । अयं च मोक्षकामानां द्विजानां मोक्षदः प्रभुः ॥

ayaṁ ca siddhikāmānām r̥ṣīṇāṁ siddhidaḥ prabhuḥ । ayaṁ ca mokṣakāmānāṁ dvijānāṁ mokṣadaḥ prabhuḥ ॥

भूराद्यान्सर्वभुवनानुत्पाद्य सदिवौकसः । विभर्ति देवस्तनुभिरष्टाभिश्च ददाति च ॥

bhūr ādyān sarvabhuvanān utpādya sadivaukasaḥ । vibharti devas tanubhir aṣṭābhiś ca dadāti ca ॥

अतः प्रवर्तते सर्वमस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् । अस्मिंश्च प्रलयं याति अयमेकः सनातनः ॥

ataḥ pravartate sarvam asmin sarvaṁ pratiṣṭhitam । asmiṁś ca pralayaṁ yāti ayam ekaḥ sanātanaḥ ॥

अयं स सत्यकामानां सत्यलोकः परः सताम् । अपवर्गश्च मुक्तानां कैवल्यं चात्मवादिनाम् ॥

ayaṁ sa satyakāmānāṁ satyalokaḥ paraḥ satām । apavargaś ca muktānāṁ kaivalyaṁ cātmavādinām ॥

अयं ब्रह्मादिभिः सिद्धैर्गुहायां गोपितः प्रभुः । देवासुरमनुष्याणां न प्रकाशो भवेदिति ॥

ayaṁ brahmādibhiḥ siddhair guhāyāṁ gopitaḥ prabhuḥ । devāsuramanuṣyāṇāṁ na prakāśo bhaved iti ॥

तं त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर्भवम् । मोहिताः खल्वनेनैव हृच्छयेन प्रवेशिताः ॥

taṁ tvāṁ devāsuranarās tattvena na vidur bhavam । mohitāḥ khalv anenaiva hr̥cchayena praveśitāḥ ॥

ये चैनं संप्रपद्यन्ते भक्तियोगेन भारत । तेषामेवात्मनात्मानं दर्शयत्येष हृच्छयः ॥

ye cainaṁ saṁprapadyante bhaktiyogena bhārata । teṣām evātmanātmānaṁ darśayaty eṣa hr̥cchayaḥ ॥

यं ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते । यं विदित्वा परं वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते ॥

yaṁ jñātvā na punarjanma maraṇaṁ cāpi vidyate । yaṁ viditvā paraṁ vedyaṁ veditavyaṁ na vidyate ॥

यं लब्ध्वा परमं लाभं मन्यते नाधिकं पुनः । प्राणसूक्ष्मां परां प्राप्तिमागच्छत्यक्षयावहाम् ॥

yaṁ labdhvā paramaṁ lābhaṁ manyate nādhikaṁ punaḥ । prāṇasūkṣmāṁ parāṁ prāptim āgacchaty akṣayāvahām ॥

यं सांख्या गुणतत्त्वज्ञाः सांख्यशास्त्रविशारदाः । सूक्ष्मज्ञानरताः पूर्वं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनैः ॥

yaṁ sāṁkhyā guṇatattvajñāḥ sāṁkhyaśāstraviśāradāḥ । sūkṣmajñānaratāḥ pūrvaṁ jñātvā mucyanti bandhanaiḥ ॥

यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्तेषु प्रतिष्ठितम् । प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च ॥

yaṁ ca vedavido vedyaṁ vedānteṣu pratiṣṭhitam । prāṇāyāmaparā nityaṁ yaṁ viśanti japanti ca ॥

अयं स देवयानानामादित्यो द्वारमुच्यते । अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारमुच्यते ॥

ayaṁ sa devayānānām ādityo dvāram ucyate । ayaṁ ca pitr̥yānānāṁ candramā dvāram ucyate ॥

एष कालगतिश्चित्रा संवत्सरयुगादिषु । भावाभावौ तदात्वे च अयने दक्षिणोत्तरे ॥

eṣa kālagatiś citrā saṁvatsarayugādiṣu । bhāvābhāvau tadātve ca ayane dakṣiṇottare ॥

एवं प्रजापतिः पूर्वमाराध्य बहुभिः स्तवैः । वरयामास पुत्रत्वे नीललोहितसंज्ञितम् ॥

evaṁ prajāpatiḥ pūrvam ārādhya bahubhiḥ stavaiḥ । varayām āsa putratve nīlalohitasaṁjñitam ॥

ऋग्भिर्यमनुशंसन्ति तन्त्रे कर्मणि बह्वृचः । यजुर्भिर्यं त्रिधा वेद्यं जुह्वत्यध्वर्यवोऽध्वरे ॥

r̥gbhir yam anuśaṁsanti tantre karmaṇi bahvr̥caḥ । yajurbhir yaṁ tridhā vedyaṁ juhvaty adhvaryavo ’dhvare ॥

सामभिर्यं च गायन्ति सामगाः शुद्धबुद्धयः । यज्ञस्य परमा योनिः पतिश्चायं परः स्मृतः ॥

sāmabhir yaṁ ca gāyanti sāmagāḥ śuddhabuddhayaḥ । yajñasya paramā yoniḥ patiś cāyaṁ paraḥ smr̥taḥ ॥

रात्र्यहःश्रोत्रनयनः पक्षमासशिरोभुजः । ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो ह्यब्दगुह्योरुपादवान् ॥

rātryahaḥśrotranayanaḥ pakṣamāsaśirobhujaḥ । r̥tuvīryas tapodhairyo hy abdaguhyorupādavān ॥

मृत्युर्यमो हुताशश्च कालः संहारवेगवान् । कालस्य परमा योनिः कालश्चायं सनातनः ॥

mr̥tyur yamo hutāśaś ca kālaḥ saṁhāravegavān । kālasya paramā yoniḥ kālaś cāyaṁ sanātanaḥ ॥

चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना । ध्रुवः सप्तर्षयश्चैव भुवनाः सप्त एव च ॥

candrādityau sanakṣatrau sagrahau saha vāyunā । dhruvaḥ saptarṣayaś caiva bhuvanāḥ sapta eva ca ॥

प्रधानं महदव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम् । ब्रह्मादि स्तम्बपर्यन्तं भूतादि सदसच्च यत् ॥

pradhānaṁ mahad avyaktaṁ viśeṣāntaṁ savaikr̥tam । brahmādi stambaparyantaṁ bhūtādi sadasac ca yat ॥

अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्च यत्परम् । अस्य देवस्य यद्भागं कृत्स्नं संपरिवर्तते ॥

aṣṭau prakr̥tayaś caiva prakr̥tibhyaś ca yat param । asya devasya yad bhāgaṁ kr̥tsnaṁ saṁparivartate ॥

एतत्परममानन्दं यत्तच्छाश्वतमेव च । एषा गतिर्विरक्तानामेष भावः परः सताम् ॥

etat paramam ānandaṁ yat tac chāśvatam eva ca । eṣā gatir viraktānām eṣa bhāvaḥ paraḥ satām ॥

एतत्पदमनुद्विग्नमेतद्ब्रह्म सनातनम् । शास्त्रवेदाङ्गविदुषामेतद्ध्यानं परं पदम् ॥

etat padam anudvignam etad brahma sanātanam । śāstravedāṅgaviduṣām etad dhyānaṁ paraṁ padam ॥

इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला । इयं सा परमा सिद्धिरियं सा परमा गतिः ॥

iyaṁ sā paramā kāṣṭhā iyaṁ sā paramā kalā । iyaṁ sā paramā siddhir iyaṁ sā paramā gatiḥ ॥

इयं सा परमा शान्तिरियं सा निर्वृतिः परा । यं प्राप्य कृतकृत्याः स्म इत्यमन्यन्त वेधसः ॥

iyaṁ sā paramā śāntir iyaṁ sā nirvr̥tiḥ parā । yaṁ prāpya kr̥takr̥tyāḥ sma ity amanyanta vedhasaḥ ॥

इयं तुष्टिरियं सिद्धिरियं श्रुतिरियं स्मृतिः । अध्यात्मगतिनिष्ठानां विदुषां प्राप्तिरव्यया ॥

iyaṁ tuṣṭir iyaṁ siddhir iyaṁ śrutir iyaṁ smr̥tiḥ । adhyātmagatiniṣṭhānāṁ viduṣāṁ prāptir avyayā ॥

यजतां यज्ञकामानां यज्ञैर्विपुलदक्षिणैः । या गतिर्दैवतैर्दिव्या सा गतिस्त्वं सनातन ॥

yajatāṁ yajñakāmānāṁ yajñair vipuladakṣiṇaiḥ । yā gatir daivatair divyā sā gatis tvaṁ sanātana ॥

जप्यहोमव्रतैः कृच्छ्रैर्नियमैर्देहपातनैः । तप्यतां या गतिर्देव वैराजे सा गतिर्भवान् ॥

japyahomavrataiḥ kr̥cchrair niyamair dehapātanaiḥ । tapyatāṁ yā gatir deva vairāje sā gatir bhavān ॥

कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्ततः । या गतिर्ब्रह्मभवने सा गतिस्त्वं सनातन ॥

karmanyāsakr̥tānāṁ ca viraktānāṁ tatas tataḥ । yā gatir brahmabhavane sā gatis tvaṁ sanātana ॥

अपुनर्मारकामानां वैराग्ये वर्ततां परे । विकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन ॥

apunarmārakāmānāṁ vairāgye vartatāṁ pare । vikr̥tīnāṁ layānāṁ ca sā gatis tvaṁ sanātana ॥

ज्ञानविज्ञाननिष्ठानां निरुपाख्या निरञ्जना । कैवल्या या गतिर्देव परमा सा गतिर्भवान् ॥

jñānavijñānaniṣṭhānāṁ nirupākhyā nirañjanā । kaivalyā yā gatir deva paramā sā gatir bhavān ॥

वेदशास्त्रपुराणोक्ताः पञ्चैता गतयः स्मृताः । त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्तेऽन्यथा विभो ॥

vedaśāstrapurāṇoktāḥ pañcaitā gatayaḥ smr̥tāḥ । tvatprasādād dhi labhyante na labhyante ’nyathā vibho ॥

इति तण्डिस्तपोयोगात्तुष्टावेशानमव्ययम् । जगौ च परमं ब्रह्म यत्पुरा लोककृज्जगौ ॥

iti taṇḍis tapoyogāt tuṣṭāveśānam avyayam । jagau ca paramaṁ brahma yat purā lokakr̥j jagau ॥

ब्रह्मा शतक्रतुर्विष्णुर्विश्वेदेवा महर्षयः । न विदुस्त्वामिति ततस्तुष्टः प्रोवाच तं शिवः ॥

brahmā śatakratur viṣṇur viśvedevā maharṣayaḥ । na vidus tvām iti tatas tuṣṭaḥ provāca taṁ śivaḥ ॥

अक्षयश्चाव्ययश्चैव भविता दुःखवर्जितः । यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥

akṣayaś cāvyayaś caiva bhavitā duḥkhavarjitaḥ । yaśasvī tejasā yukto divyajñānasamanvitaḥ ॥

ऋषीणामभिगम्यश्च सूत्रकर्ता सुतस्तव । मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः ॥

r̥ṣīṇām abhigamyaś ca sūtrakartā sutas tava । matprasādād dvijaśreṣṭha bhaviṣyati na saṁśayaḥ ॥

कं वा कामं ददाम्यद्य ब्रूहि यद्वत्स काङ्क्षसे । प्राञ्जलिः स उवाचेदं त्वयि भक्तिर्दृढास्तु मे ॥

kaṁ vā kāmaṁ dadāmy adya brūhi yad vatsa kāṅkṣase । prāñjaliḥ sa uvācedaṁ tvayi bhaktir dr̥ḍhāstu me ॥

एवं दत्त्वा वरं देवो वन्द्यमानः सुरर्षिभिः । स्तूयमानश्च विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत ॥

evaṁ dattvā varaṁ devo vandyamānaḥ surarṣibhiḥ । stūyamānaś ca vibudhais tatraivāntaradhīyata ॥

अन्तर्हिते भगवति सानुगे यादवेश्वर । ऋषिराश्रममागम्य ममैतत्प्रोक्तवानिह ॥

antarhite bhagavati sānuge yādaveśvara । r̥ṣir āśramam āgamya mamaitat proktavān iha ॥

यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिराख्यातवान्मम । नामानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये ॥

yāni ca prathitāny ādau taṇḍir ākhyātavān mama । nāmāni mānavaśreṣṭha tāni tvaṁ śr̥ṇu siddhaye ॥

दश नामसहस्राणि वेदेष्वाह पितामहः । शर्वस्य शास्त्रेषु तथा दश नामशतानि वै ॥

daśa nāmasahasrāṇi vedeṣv āha pitāmahaḥ । śarvasya śāstreṣu tathā daśa nāmaśatāni vai ॥

गुह्यानीमानि नामानि तण्डिर्भगवतोऽच्युत । देवप्रसादाद्देवेश पुरा प्राह महात्मने ॥

guhyānīmāni nāmāni taṇḍir bhagavato ’cyuta । devaprasādād deveśa purā prāha mahātmane ॥