युधिष्ठिर उवाच । सत्स्त्रीणां समुदाचारं सर्वधर्मभृतां वर । श्रोतुमिच्छाम्यहं त्वत्तस्तं मे ब्रूहि पितामह ॥
yudhiṣṭhira uvāca । satstrīṇāṁ samudācāraṁ sarvadharmabhr̥tāṁ vara । śrotum icchāmy ahaṁ tvattas taṁ me brūhi pitāmaha ॥
Who speaks here भीष्म bhīṣma · युधिष्ठिर yudhiṣṭhira
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §122–124 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
युधिष्ठिर उवाच । सत्स्त्रीणां समुदाचारं सर्वधर्मभृतां वर । श्रोतुमिच्छाम्यहं त्वत्तस्तं मे ब्रूहि पितामह ॥
yudhiṣṭhira uvāca । satstrīṇāṁ samudācāraṁ sarvadharmabhr̥tāṁ vara । śrotum icchāmy ahaṁ tvattas taṁ me brūhi pitāmaha ॥
भीष्म उवाच । सर्वज्ञां सर्वधर्मज्ञां देवलोके मनस्विनीम् । कैकेयी सुमना नाम शाण्डिलीं पर्यपृच्छत ॥
bhīṣma uvāca । sarvajñāṁ sarvadharmajñāṁ devaloke manasvinīm । kaikeyī sumanā nāma śāṇḍilīṁ paryapr̥cchata ॥
केन वृत्तेन कल्याणि समाचारेण केन वा । विधूय सर्वपापानि देवलोकं त्वमागता ॥
kena vr̥ttena kalyāṇi samācāreṇa kena vā । vidhūya sarvapāpāni devalokaṁ tvam āgatā ॥
हुताशनशिखेव त्वं ज्वलमाना स्वतेजसा । सुता ताराधिपस्येव प्रभया दिवमागता ॥
hutāśanaśikheva tvaṁ jvalamānā svatejasā । sutā tārādhipasyeva prabhayā divam āgatā ॥
अरजांसि च वस्त्राणि धारयन्ती गतक्लमा । विमानस्था शुभे भासि सहस्रगुणमोजसा ॥
arajāṁsi ca vastrāṇi dhārayantī gataklamā । vimānasthā śubhe bhāsi sahasraguṇam ojasā ॥
न त्वमल्पेन तपसा दानेन नियमेन वा । इमं लोकमनुप्राप्ता तस्मात्तत्त्वं वदस्व मे ॥
na tvam alpena tapasā dānena niyamena vā । imaṁ lokam anuprāptā tasmāt tattvaṁ vadasva me ॥
इति पृष्टा सुमनया मधुरं चारुहासिनी । शाण्डिली निभृतं वाक्यं सुमनामिदमब्रवीत् ॥
iti pr̥ṣṭā sumanayā madhuraṁ cāruhāsinī । śāṇḍilī nibhr̥taṁ vākyaṁ sumanām idam abravīt ॥
नाहं काषायवसना नापि वल्कलधारिणी । न च मुण्डा न जटिला भूत्वा देवत्वमागता ॥
nāhaṁ kāṣāyavasanā nāpi valkaladhāriṇī । na ca muṇḍā na jaṭilā bhūtvā devatvam āgatā ॥
अहितानि च वाक्यानि सर्वाणि परुषाणि च । अप्रमत्ता च भर्तारं कदाचिन्नाहमब्रुवम् ॥
ahitāni ca vākyāni sarvāṇi paruṣāṇi ca । apramattā ca bhartāraṁ kadā cin nāham abruvam ॥
देवतानां पितॄणां च ब्राह्मणानां च पूजने । अप्रमत्ता सदायुक्ता श्वश्रूश्वशुरवर्तिनी ॥
devatānāṁ pitr̥̄ṇāṁ ca brāhmaṇānāṁ ca pūjane । apramattā sadāyuktā śvaśrūśvaśuravartinī ॥
पैशुन्ये न प्रवर्तामि न ममैतन्मनोगतम् । अद्वारे न च तिष्ठामि चिरं न कथयामि च ॥
paiśunye na pravartāmi na mamaitan manogatam । advāre na ca tiṣṭhāmi ciraṁ na kathayāmi ca ॥
असद्वा हसितं किंचिदहितं वापि कर्मणा । रहस्यमरहस्यं वा न प्रवर्तामि सर्वथा ॥
asad vā hasitaṁ kiṁ cid ahitaṁ vāpi karmaṇā । rahasyam arahasyaṁ vā na pravartāmi sarvathā ॥
कार्यार्थे निर्गतं चापि भर्तारं गृहमागतम् । आसनेनोपसंयोज्य पूजयामि समाहिता ॥
kāryārthe nirgataṁ cāpi bhartāraṁ gr̥ham āgatam । āsanenopasaṁyojya pūjayāmi samāhitā ॥
यद्यच्च नाभिजानाति यद्भोज्यं नाभिनन्दति । भक्ष्यं वाप्यथ वा लेह्यं तत्सर्वं वर्जयाम्यहम् ॥
yad yac ca nābhijānāti yad bhojyaṁ nābhinandati । bhakṣyaṁ vāpy atha vā lehyaṁ tat sarvaṁ varjayāmy aham ॥
कुटुम्बार्थे समानीतं यत्किंचित्कार्यमेव तु । प्रातरुत्थाय तत्सर्वं कारयामि करोमि च ॥
kuṭumbārthe samānītaṁ yat kiṁ cit kāryam eva tu । prātar utthāya tat sarvaṁ kārayāmi karomi ca ॥
प्रवासं यदि मे भर्ता याति कार्येण केनचित् । मङ्गलैर्बहुभिर्युक्ता भवामि नियता सदा ॥
pravāsaṁ yadi me bhartā yāti kāryeṇa kena cit । maṅgalair bahubhir yuktā bhavāmi niyatā sadā ॥
अञ्जनं रोचनां चैव स्नानं माल्यानुलेपनम् । प्रसाधनं च निष्क्रान्ते नाभिनन्दामि भर्तरि ॥
añjanaṁ rocanāṁ caiva snānaṁ mālyānulepanam । prasādhanaṁ ca niṣkrānte nābhinandāmi bhartari ॥
नोत्थापयामि भर्तारं सुखसुप्तमहं सदा । आतुरेष्वपि कार्येषु तेन तुष्यति मे मनः ॥
notthāpayāmi bhartāraṁ sukhasuptam ahaṁ sadā । ātureṣv api kāryeṣu tena tuṣyati me manaḥ ॥
नायासयामि भर्तारं कुटुम्बार्थे च सर्वदा । गुप्तगुह्या सदा चास्मि सुसंमृष्टनिवेशना ॥
nāyāsayāmi bhartāraṁ kuṭumbārthe ca sarvadā । guptaguhyā sadā cāsmi susaṁmr̥ṣṭaniveśanā ॥
इमं धर्मपथं नारी पालयन्ती समाहिता । अरुन्धतीव नारीणां स्वर्गलोके महीयते ॥
imaṁ dharmapathaṁ nārī pālayantī samāhitā । arundhatīva nārīṇāṁ svargaloke mahīyate ॥
भीष्म उवाच । एतदाख्याय सा देवी सुमनायै तपस्विनी । पतिधर्मं महाभागा जगामादर्शनं तदा ॥
bhīṣma uvāca । etad ākhyāya sā devī sumanāyai tapasvinī । patidharmaṁ mahābhāgā jagāmādarśanaṁ tadā ॥
यश्चेदं पाण्डवाख्यानं पठेत्पर्वणि पर्वणि । स देवलोकं संप्राप्य नन्दने सुसुखं वसेत् ॥
yaś cedaṁ pāṇḍavākhyānaṁ paṭhet parvaṇi parvaṇi । sa devalokaṁ saṁprāpya nandane susukhaṁ vaset ॥