Anuśāsana Parva · Adhyaya 13.123

Adhyāya 123

अध्यायः 123

Who speaks here भीष्म bhīṣma

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §121–123 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
123.1MBH-13-123-1

भीष्म उवाच । एवमुक्तः स भगवान्मैत्रेयं प्रत्यभाषत । दिष्ट्यैवं त्वं विजानासि दिष्ट्या ते बुद्धिरीदृशी । लोको ह्ययं गुणानेव भूयिष्ठं स्म प्रशंसति ॥

bhīṣma uvāca । evam uktaḥ sa bhagavān maitreyaṁ pratyabhāṣata । diṣṭyaivaṁ tvaṁ vijānāsi diṣṭyā te buddhir īdr̥śī । loko hy ayaṁ guṇān eva bhūyiṣṭhaṁ sma praśaṁsati ॥

123.2MBH-13-123-2

रूपमानवयोमानश्रीमानाश्चाप्यसंशयम् । दिष्ट्या नाभिभवन्ति त्वां दैवस्तेऽयमनुग्रहः । यत्ते भृशतरं दानाद्वर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥

rūpamānavayomānaśrīmānāś cāpy asaṁśayam । diṣṭyā nābhibhavanti tvāṁ daivas te ’yam anugrahaḥ । yat te bhr̥śataraṁ dānād vartayiṣyāmi tac chr̥ṇu ॥

123.3MBH-13-123-3

यानीहागमशास्त्राणि याश्च काश्चित्प्रवृत्तयः । तानि वेदं पुरस्कृत्य प्रवृत्तानि यथाक्रमम् ॥

yānīhāgamaśāstrāṇi yāś ca kāś cit pravr̥ttayaḥ । tāni vedaṁ puraskr̥tya pravr̥ttāni yathākramam ॥

123.4MBH-13-123-4

अहं दानं प्रशंसामि भवानपि तपःश्रुते । तपः पवित्रं वेदस्य तपः स्वर्गस्य साधनम् ॥

ahaṁ dānaṁ praśaṁsāmi bhavān api tapaḥśrute । tapaḥ pavitraṁ vedasya tapaḥ svargasya sādhanam ॥

123.5MBH-13-123-5

तपसा महदाप्नोति विद्यया चेति नः श्रुतम् । तपसैव चापनुदेद्यच्चान्यदपि दुष्कृतम् ॥

tapasā mahad āpnoti vidyayā ceti naḥ śrutam । tapasaiva cāpanuded yac cānyad api duṣkr̥tam ॥

123.6MBH-13-123-6

यद्यद्धि किंचित्संधाय पुरुषस्तप्यते तपः । सर्वमेतदवाप्नोति ब्राह्मणो वेदपारगः ॥

yad yad dhi kiṁ cit saṁdhāya puruṣas tapyate tapaḥ । sarvam etad avāpnoti brāhmaṇo vedapāragaḥ ॥

123.7MBH-13-123-7

दुरन्वयं दुष्प्रधृष्यं दुरापं दुरतिक्रमम् । सर्वं वै तपसाभ्येति तपो हि बलवत्तरम् ॥

duranvayaṁ duṣpradhr̥ṣyaṁ durāpaṁ duratikramam । sarvaṁ vai tapasābhyeti tapo hi balavattaram ॥

123.8MBH-13-123-8

सुरापोऽसंमतादायी भ्रूणहा गुरुतल्पगः । तपसा तरते सर्वमेनसश्च प्रमुच्यते ॥

surāpo ’saṁmatādāyī bhrūṇahā gurutalpagaḥ । tapasā tarate sarvam enasaś ca pramucyate ॥

123.9MBH-13-123-9

सर्वविद्यस्तु चक्षुष्मानपि यादृशतादृशः । तपस्विनौ च तावाहुस्ताभ्यां कार्यं सदा नमः ॥

sarvavidyas tu cakṣuṣmān api yādr̥śatādr̥śaḥ । tapasvinau ca tāv āhus tābhyāṁ kāryaṁ sadā namaḥ ॥

123.10MBH-13-123-10

सर्वे पूज्याः श्रुतधनास्तथैव च तपस्विनः । दानप्रदाः सुखं प्रेत्य प्राप्नुवन्तीह च श्रियम् ॥

sarve pūjyāḥ śrutadhanās tathaiva ca tapasvinaḥ । dānapradāḥ sukhaṁ pretya prāpnuvantīha ca śriyam ॥

123.11MBH-13-123-11

इमं च ब्रह्मलोकं च लोकं च बलवत्तरम् । अन्नदानैः सुकृतिनः प्रतिपद्यन्ति लौकिकाः ॥

imaṁ ca brahmalokaṁ ca lokaṁ ca balavattaram । annadānaiḥ sukr̥tinaḥ pratipadyanti laukikāḥ ॥

123.12MBH-13-123-12

पूजिताः पूजयन्त्येतान्मानिता मानयन्ति च । अदाता यत्र यत्रैति सर्वतः संप्रणुद्यते ॥

pūjitāḥ pūjayanty etān mānitā mānayanti ca । adātā yatra yatraiti sarvataḥ saṁpraṇudyate ॥

123.13MBH-13-123-13

अकर्ता चैव कर्ता च लभते यस्य यादृशम् । यद्येवोर्ध्वं यद्यवाक्च त्वं लोकमभियास्यसि ॥

akartā caiva kartā ca labhate yasya yādr̥śam । yady evordhvaṁ yady avāk ca tvaṁ lokam abhiyāsyasi ॥

123.14MBH-13-123-14

प्राप्स्यसे त्वन्नपानानि यानि दास्यसि कानिचित् । मेधाव्यसि कुले जातः श्रुतवाननृशंसवान् ॥

prāpsyase tv annapānāni yāni dāsyasi kāni cit । medhāvy asi kule jātaḥ śrutavān anr̥śaṁsavān ॥

123.15MBH-13-123-15

कौमारदारव्रतवान्मैत्रेय निरतो भव । एतद्गृहाण प्रथमं प्रशस्तं गृहमेधिनाम् ॥

kaumāradāravratavān maitreya nirato bhava । etad gr̥hāṇa prathamaṁ praśastaṁ gr̥hamedhinām ॥

123.16MBH-13-123-16

यो भर्ता वासितातुष्टो भर्तुस्तुष्टा च वासिता । यस्मिन्नेवं कुले सर्वं कल्याणं तत्र वर्तते ॥

yo bhartā vāsitātuṣṭo bhartus tuṣṭā ca vāsitā । yasminn evaṁ kule sarvaṁ kalyāṇaṁ tatra vartate ॥

123.17MBH-13-123-17

अद्भिर्गात्रान्मलमिव तमोऽग्निप्रभया यथा । दानेन तपसा चैव सर्वपापमपोह्यते ॥

adbhir gātrān malam iva tamo ’gniprabhayā yathā । dānena tapasā caiva sarvapāpam apohyate ॥

123.18MBH-13-123-18

स्वस्ति प्राप्नुहि मैत्रेय गृहान्साधु व्रजाम्यहम् । एतन्मनसि कर्तव्यं श्रेय एवं भविष्यति ॥

svasti prāpnuhi maitreya gr̥hān sādhu vrajāmy aham । etan manasi kartavyaṁ śreya evaṁ bhaviṣyati ॥

123.19MBH-13-123-19

तं प्रणम्याथ मैत्रेयः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् । स्वस्ति प्राप्नोतु भगवानित्युवाच कृताञ्जलिः ॥

taṁ praṇamyātha maitreyaḥ kr̥tvā cābhipradakṣiṇam । svasti prāpnotu bhagavān ity uvāca kr̥tāñjaliḥ ॥