122.1MBH-13-122-1
भीष्म उवाच । एवमुक्तः प्रत्युवाच मैत्रेयः कर्मपूजकः । अत्यन्तं श्रीमति कुले जातः प्राज्ञो बहुश्रुतः ॥
bhīṣma uvāca । evam uktaḥ pratyuvāca maitreyaḥ karmapūjakaḥ । atyantaṁ śrīmati kule jātaḥ prājño bahuśrutaḥ ॥
Anuśāsana Parva · Adhyaya 13.122
Adhyāya 122
अध्यायः 122
Who speaks here भीष्म bhīṣma · व्यास vyāsa · मैत्रेय maitreya
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §121–123 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
122.2MBH-13-122-2
असंशयं महाप्राज्ञ यथैवात्थ तथैव तत् । अनुज्ञातस्तु भवता किंचिद्ब्रूयामहं विभो ॥
asaṁśayaṁ mahāprājña yathaivāttha tathaiva tat । anujñātas tu bhavatā kiṁ cid brūyām ahaṁ vibho ॥
122.3MBH-13-122-3
व्यास उवाच । यद्यदिच्छसि मैत्रेय यावद्यावद्यथा तथा । ब्रूहि तावन्महाप्राज्ञ शुश्रूषे वचनं तव ॥
vyāsa uvāca । yad yad icchasi maitreya yāvad yāvad yathā tathā । brūhi tāvan mahāprājña śuśrūṣe vacanaṁ tava ॥
122.4MBH-13-122-4
मैत्रेय उवाच । निर्दोषं निर्मलं चैव वचनं दानसंहितम् । विद्यातपोभ्यां हि भवान्भावितात्मा न संशयः ॥
maitreya uvāca । nirdoṣaṁ nirmalaṁ caiva vacanaṁ dānasaṁhitam । vidyātapobhyāṁ hi bhavān bhāvitātmā na saṁśayaḥ ॥
122.5MBH-13-122-5
भवतो भावितात्मत्वाद्दायोऽयं सुमहान्मम । भूयो बुद्ध्यानुपश्यामि सुसमृद्धतपा इव ॥
bhavato bhāvitātmatvād dāyo ’yaṁ sumahān mama । bhūyo buddhyānupaśyāmi susamr̥ddhatapā iva ॥
122.6MBH-13-122-6
अपि मे दर्शनादेव भवतोऽभ्युदयो महान् । मन्ये भवत्प्रसादोऽयं तद्धि कर्म स्वभावतः ॥
api me darśanād eva bhavato ’bhyudayo mahān । manye bhavatprasādo ’yaṁ tad dhi karma svabhāvataḥ ॥
122.7MBH-13-122-7
तपः श्रुतं च योनिश्चाप्येतद्ब्राह्मण्यकारणम् । त्रिभिर्गुणैः समुदितस्ततो भवति वै द्विजः ॥
tapaḥ śrutaṁ ca yoniś cāpy etad brāhmaṇyakāraṇam । tribhir guṇaiḥ samuditas tato bhavati vai dvijaḥ ॥
122.8MBH-13-122-8
तस्मिंस्तृप्ते च तृप्यन्ते पितरो दैवतानि च । न हि श्रुतवतां किंचिदधिकं ब्राह्मणादृते ॥
tasmiṁs tr̥pte ca tr̥pyante pitaro daivatāni ca । na hi śrutavatāṁ kiṁ cid adhikaṁ brāhmaṇād r̥te ॥
122.9MBH-13-122-9
यथा हि सुकृते क्षेत्रे फलं विन्दति मानवः । एवं दत्त्वा श्रुतवति फलं दाता समश्नुते ॥
yathā hi sukr̥te kṣetre phalaṁ vindati mānavaḥ । evaṁ dattvā śrutavati phalaṁ dātā samaśnute ॥
122.10MBH-13-122-10
ब्राह्मणश्चेन्न विद्येत श्रुतवृत्तोपसंहितः । प्रतिग्रहीता दानस्य मोघं स्याद्धनिनां धनम् ॥
brāhmaṇaś cen na vidyeta śrutavr̥ttopasaṁhitaḥ । pratigrahītā dānasya moghaṁ syād dhanināṁ dhanam ॥
122.11MBH-13-122-11
अदन्ह्यविद्वान्हन्त्यन्नमद्यमानं च हन्ति तम् । तं च हन्यति यस्यान्नं स हत्वा हन्यतेऽबुधः ॥
adan hy avidvān hanty annam adyamānaṁ ca hanti tam । taṁ ca hanyati yasyānnaṁ sa hatvā hanyate ’budhaḥ ॥
122.12MBH-13-122-12
प्रभुर्ह्यन्नमदन्विद्वान्पुनर्जनयतीश्वरः । स चान्नाज्जायते तस्मात्सूक्ष्म एव व्यतिक्रमः ॥
prabhur hy annam adan vidvān punar janayatīśvaraḥ । sa cānnāj jāyate tasmāt sūkṣma eva vyatikramaḥ ॥
122.13MBH-13-122-13
यदेव ददतः पुण्यं तदेव प्रतिगृह्णतः । न ह्येकचक्रं वर्तेत इत्येवमृषयो विदुः ॥
yad eva dadataḥ puṇyaṁ tad eva pratigr̥hṇataḥ । na hy ekacakraṁ varteta ity evam r̥ṣayo viduḥ ॥
122.14MBH-13-122-14
यत्र वै ब्राह्मणाः सन्ति श्रुतवृत्तोपसंहिताः । तत्र दानफलं पुण्यमिह चामुत्र चाश्नुते ॥
yatra vai brāhmaṇāḥ santi śrutavr̥ttopasaṁhitāḥ । tatra dānaphalaṁ puṇyam iha cāmutra cāśnute ॥
122.15MBH-13-122-15
ये योनिशुद्धाः सततं तपस्यभिरता भृशम् । दानाध्ययनसंपन्नास्ते वै पूज्यतमाः सदा ॥
ye yoniśuddhāḥ satataṁ tapasy abhiratā bhr̥śam । dānādhyayanasaṁpannās te vai pūjyatamāḥ sadā ॥
122.16MBH-13-122-16
तैर्हि सद्भिः कृतः पन्थाश्चेतयानो न मुह्यते । ते हि स्वर्गस्य नेतारो यज्ञवाहाः सनातनाः ॥
tair hi sadbhiḥ kr̥taḥ panthāś cetayāno na muhyate । te hi svargasya netāro yajñavāhāḥ sanātanāḥ ॥