Adhyāya 9

सूत उवाच । तेषु तत्रोपविष्टेषु ब्राह्मणेषु समन्ततः । रुरुश्चुक्रोश गहनं वनं गत्वा सुदुःखितः ॥

sūta uvāca । teṣu tatropaviṣṭeṣu brāhmaṇeṣu samantataḥ । ruruś cukrośa gahanaṁ vanaṁ gatvā suduḥkhitaḥ ॥

शोकेनाभिहतः सोऽथ विलपन्करुणं बहु । अब्रवीद्वचनं शोचन्प्रियां चिन्त्य प्रमद्वराम् ॥

śokenābhihataḥ so ’tha vilapan karuṇaṁ bahu । abravīd vacanaṁ śocan priyāṁ cintya pramadvarām ॥

शेते सा भुवि तन्वङ्गी मम शोकविवर्धिनी । बान्धवानां च सर्वेषां किं नु दुःखमतः परम् ॥

śete sā bhuvi tanvaṅgī mama śokavivardhinī । bāndhavānāṁ ca sarveṣāṁ kiṁ nu duḥkham ataḥ param ॥

यदि दत्तं तपस्तप्तं गुरवो वा मया यदि । सम्यगाराधितास्तेन संजीवतु मम प्रिया ॥

yadi dattaṁ tapas taptaṁ guravo vā mayā yadi । samyag ārādhitās tena saṁjīvatu mama priyā ॥

यथा जन्मप्रभृति वै यतात्माहं धृतव्रतः । प्रमद्वरा तथाद्यैव समुत्तिष्ठतु भामिनी ॥

yathā janmaprabhr̥ti vai yatātmāhaṁ dhr̥tavrataḥ । pramadvarā tathādyaiva samuttiṣṭhatu bhāminī ॥

देवदूत उवाच । अभिधत्से ह यद्वाचा रुरो दुःखेन तन्मृषा । न तु मर्त्यस्य धर्मात्मन्नायुरस्ति गतायुषः ॥

devadūta uvāca । abhidhatse ha yad vācā ruro duḥkhena tan mr̥ṣā । na tu martyasya dharmātmann āyur asti gatāyuṣaḥ ॥

गतायुरेषा कृपणा गन्धर्वाप्सरसोः सुता । तस्माच्छोके मनस्तात मा कृथास्त्वं कथंचन ॥

gatāyur eṣā kr̥paṇā gandharvāpsarasoḥ sutā । tasmāc choke manas tāta mā kr̥thās tvaṁ kathaṁ cana ॥

उपायश्चात्र विहितः पूर्वं देवैर्महात्मभिः । तं यदीच्छसि कर्तुं त्वं प्राप्स्यसीमां प्रमद्वराम् ॥

upāyaś cātra vihitaḥ pūrvaṁ devair mahātmabhiḥ । taṁ yadīcchasi kartuṁ tvaṁ prāpsyasīmāṁ pramadvarām ॥

रुरुरुवाच । क उपायः कृतो देवैर्ब्रूहि तत्त्वेन खेचर । करिष्ये तं तथा श्रुत्वा त्रातुमर्हति मां भवान् ॥

rurur uvāca । ka upāyaḥ kr̥to devair brūhi tattvena khecara । kariṣye taṁ tathā śrutvā trātum arhati māṁ bhavān ॥

देवदूत उवाच । आयुषोऽर्धं प्रयच्छस्व कन्यायै भृगुनन्दन । एवमुत्थास्यति रुरो तव भार्या प्रमद्वरा ॥

devadūta uvāca । āyuṣo ’rdhaṁ prayacchasva kanyāyai bhr̥gunandana । evam utthāsyati ruro tava bhāryā pramadvarā ॥

रुरुरुवाच । आयुषोऽर्धं प्रयच्छामि कन्यायै खेचरोत्तम । शृङ्गाररूपाभरणा उत्तिष्ठतु मम प्रिया ॥

rurur uvāca । āyuṣo ’rdhaṁ prayacchāmi kanyāyai khecarottama । śr̥ṅgārarūpābharaṇā uttiṣṭhatu mama priyā ॥

सूत उवाच । ततो गन्धर्वराजश्च देवदूतश्च सत्तमौ । धर्मराजमुपेत्येदं वचनं प्रत्यभाषताम् ॥

sūta uvāca । tato gandharvarājaś ca devadūtaś ca sattamau । dharmarājam upetyedaṁ vacanaṁ pratyabhāṣatām ॥

धर्मराजायुषोऽर्धेन रुरोर्भार्या प्रमद्वरा । समुत्तिष्ठतु कल्याणी मृतैव यदि मन्यसे ॥

dharmarājāyuṣo ’rdhena ruror bhāryā pramadvarā । samuttiṣṭhatu kalyāṇī mr̥taiva yadi manyase ॥

धर्मराज उवाच । प्रमद्वरा रुरोर्भार्या देवदूत यदीच्छसि । उत्तिष्ठत्वायुषोऽर्धेन रुरोरेव समन्विता ॥

dharmarāja uvāca । pramadvarā ruror bhāryā devadūta yadīcchasi । uttiṣṭhatv āyuṣo ’rdhena ruror eva samanvitā ॥

सूत उवाच । एवमुक्ते ततः कन्या सोदतिष्ठत्प्रमद्वरा । रुरोस्तस्यायुषोऽर्धेन सुप्तेव वरवर्णिनी ॥

sūta uvāca । evam ukte tataḥ kanyā sodatiṣṭhat pramadvarā । ruros tasyāyuṣo ’rdhena supteva varavarṇinī ॥

एतद्दृष्टं भविष्ये हि रुरोरुत्तमतेजसः । आयुषोऽतिप्रवृद्धस्य भार्यार्थेऽर्धं ह्रसत्विति ॥

etad dr̥ṣṭaṁ bhaviṣye hi ruror uttamatejasaḥ । āyuṣo ’tipravr̥ddhasya bhāryārthe ’rdhaṁ hrasatv iti ॥

तत इष्टेऽहनि तयोः पितरौ चक्रतुर्मुदा । विवाहं तौ च रेमाते परस्परहितैषिणौ ॥

tata iṣṭe ’hani tayoḥ pitarau cakratur mudā । vivāhaṁ tau ca remāte parasparahitaiṣiṇau ॥

स लब्ध्वा दुर्लभां भार्यां पद्मकिञ्जल्कसप्रभाम् । व्रतं चक्रे विनाशाय जिह्मगानां धृतव्रतः ॥

sa labdhvā durlabhāṁ bhāryāṁ padmakiñjalkasaprabhām । vrataṁ cakre vināśāya jihmagānāṁ dhr̥tavrataḥ ॥

स दृष्ट्वा जिह्मगान्सर्वांस्तीव्रकोपसमन्वितः । अभिहन्ति यथासन्नं गृह्य प्रहरणं सदा ॥

sa dr̥ṣṭvā jihmagān sarvāṁs tīvrakopasamanvitaḥ । abhihanti yathāsannaṁ gr̥hya praharaṇaṁ sadā ॥

स कदाचिद्वनं विप्रो रुरुरभ्यागमन्महत् । शयानं तत्र चापश्यड्डुण्डुभं वयसान्वितम् ॥

sa kadā cid vanaṁ vipro rurur abhyāgaman mahat । śayānaṁ tatra cāpaśyaḍ ḍuṇḍubhaṁ vayasānvitam ॥

तत उद्यम्य दण्डं स कालदण्डोपमं तदा । अभ्यघ्नद्रुषितो विप्रस्तमुवाचाथ डुण्डुभः ॥

tata udyamya daṇḍaṁ sa kāladaṇḍopamaṁ tadā । abhyaghnad ruṣito vipras tam uvācātha ḍuṇḍubhaḥ ॥

नापराध्यामि ते किंचिदहमद्य तपोधन । संरम्भात्तत्किमर्थं मामभिहंसि रुषान्वितः ॥

nāparādhyāmi te kiṁ cid aham adya tapodhana । saṁrambhāt tat kimarthaṁ mām abhihaṁsi ruṣānvitaḥ ॥