81.1MBH-1-81-1
वैशंपायन उवाच । एवं स नाहुषो राजा ययातिः पुत्रमीप्सितम् । राज्येऽभिषिच्य मुदितो वानप्रस्थोऽभवन्मुनिः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । evaṁ sa nāhuṣo rājā yayātiḥ putram īpsitam । rājye ’bhiṣicya mudito vānaprastho ’bhavan muniḥ ॥
Ādi Parva · Adhyaya 1.81
Adhyāya 81
अध्यायः 81
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana · जनमेजय janamejaya
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §85–87 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
81.2MBH-1-81-2
उषित्वा च वने वासं ब्राह्मणैः सह संश्रितः । फलमूलाशनो दान्तो यथा स्वर्गमितो गतः ॥
uṣitvā ca vane vāsaṁ brāhmaṇaiḥ saha saṁśritaḥ । phalamūlāśano dānto yathā svargam ito gataḥ ॥
81.3MBH-1-81-3
स गतः सुरवासं तं निवसन्मुदितः सुखम् । कालस्य नातिमहतः पुनः शक्रेण पातितः ॥
sa gataḥ suravāsaṁ taṁ nivasan muditaḥ sukham । kālasya nātimahataḥ punaḥ śakreṇa pātitaḥ ॥
81.4MBH-1-81-4
निपतन्प्रच्युतः स्वर्गादप्राप्तो मेदिनीतलम् । स्थित आसीदन्तरिक्षे स तदेति श्रुतं मया ॥
nipatan pracyutaḥ svargād aprāpto medinītalam । sthita āsīd antarikṣe sa tadeti śrutaṁ mayā ॥
81.5MBH-1-81-5
तत एव पुनश्चापि गतः स्वर्गमिति श्रुतिः । राज्ञा वसुमता सार्धमष्टकेन च वीर्यवान् । प्रतर्दनेन शिबिना समेत्य किल संसदि ॥
tata eva punaś cāpi gataḥ svargam iti śrutiḥ । rājñā vasumatā sārdham aṣṭakena ca vīryavān । pratardanena śibinā sametya kila saṁsadi ॥
81.6MBH-1-81-6
जनमेजय उवाच । कर्मणा केन स दिवं पुनः प्राप्तो महीपतिः । सर्वमेतदशेषेण श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसंनिधौ ॥
janamejaya uvāca । karmaṇā kena sa divaṁ punaḥ prāpto mahīpatiḥ । sarvam etad aśeṣeṇa śrotum icchāmi tattvataḥ । kathyamānaṁ tvayā vipra viprarṣigaṇasaṁnidhau ॥
81.7MBH-1-81-7
देवराजसमो ह्यासीद्ययातिः पृथिवीपतिः । वर्धनः कुरुवंशस्य विभावसुसमद्युतिः ॥
devarājasamo hy āsīd yayātiḥ pr̥thivīpatiḥ । vardhanaḥ kuruvaṁśasya vibhāvasusamadyutiḥ ॥
81.8MBH-1-81-8
तस्य विस्तीर्णयशसः सत्यकीर्तेर्महात्मनः । चरितं श्रोतुमिच्छामि दिवि चेह च सर्वशः ॥
tasya vistīrṇayaśasaḥ satyakīrter mahātmanaḥ । caritaṁ śrotum icchāmi divi ceha ca sarvaśaḥ ॥
81.9MBH-1-81-9
वैशंपायन उवाच । हन्त ते कथयिष्यामि ययातेरुत्तरां कथाम् । दिवि चेह च पुण्यार्थां सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । hanta te kathayiṣyāmi yayāter uttarāṁ kathām । divi ceha ca puṇyārthāṁ sarvapāpapraṇāśinīm ॥
81.10MBH-1-81-10
ययातिर्नाहुषो राजा पूरुं पुत्रं कनीयसम् । राज्येऽभिषिच्य मुदितः प्रवव्राज वनं तदा ॥
yayātir nāhuṣo rājā pūruṁ putraṁ kanīyasam । rājye ’bhiṣicya muditaḥ pravavrāja vanaṁ tadā ॥
81.11MBH-1-81-11
अन्तेषु स विनिक्षिप्य पुत्रान्यदुपुरोगमान् । फलमूलाशनो राजा वने संन्यवसच्चिरम् ॥
anteṣu sa vinikṣipya putrān yadupurogamān । phalamūlāśano rājā vane saṁnyavasac ciram ॥
81.12MBH-1-81-12
संशितात्मा जितक्रोधस्तर्पयन्पितृदेवताः । अग्नींश्च विधिवज्जुह्वन्वानप्रस्थविधानतः ॥
saṁśitātmā jitakrodhas tarpayan pitr̥devatāḥ । agnīṁś ca vidhivaj juhvan vānaprasthavidhānataḥ ॥
81.13MBH-1-81-13
अतिथीन्पूजयामास वन्येन हविषा विभुः । शिलोञ्छवृत्तिमास्थाय शेषान्नकृतभोजनः ॥
atithīn pūjayām āsa vanyena haviṣā vibhuḥ । śiloñchavr̥ttim āsthāya śeṣānnakr̥tabhojanaḥ ॥
81.14MBH-1-81-14
पूर्णं वर्षसहस्रं स एवंवृत्तिरभून्नृपः । अब्भक्षः शरदस्त्रिंशदासीन्नियतवाङ्मनाः ॥
pūrṇaṁ varṣasahasraṁ sa evaṁvr̥ttir abhūn nr̥paḥ । abbhakṣaḥ śaradas triṁśad āsīn niyatavāṅmanāḥ ॥
81.15MBH-1-81-15
ततश्च वायुभक्षोऽभूत्संवत्सरमतन्द्रितः । पञ्चाग्निमध्ये च तपस्तेपे संवत्सरं नृपः ॥
tataś ca vāyubhakṣo ’bhūt saṁvatsaram atandritaḥ । pañcāgnimadhye ca tapas tepe saṁvatsaraṁ nr̥paḥ ॥
81.16MBH-1-81-16
एकपादस्थितश्चासीत्षण्मासाननिलाशनः । पुण्यकीर्तिस्ततः स्वर्गं जगामावृत्य रोदसी ॥
ekapādasthitaś cāsīt ṣaṇ māsān anilāśanaḥ । puṇyakīrtis tataḥ svargaṁ jagāmāvr̥tya rodasī ॥