74.1MBH-1-74-1
शुक्र उवाच । यः परेषां नरो नित्यमतिवादांस्तितिक्षति । देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥
śukra uvāca । yaḥ pareṣāṁ naro nityam ativādāṁs titikṣati । devayāni vijānīhi tena sarvam idaṁ jitam ॥
Ādi Parva · Adhyaya 1.74
Adhyāya 74
अध्यायः 74
Who speaks here शुक्र śukra
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §79–81 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
74.2MBH-1-74-2
यः समुत्पतितं क्रोधं निगृह्णाति हयं यथा । स यन्तेत्युच्यते सद्भिर्न यो रश्मिषु लम्बते ॥
yaḥ samutpatitaṁ krodhaṁ nigr̥hṇāti hayaṁ yathā । sa yantety ucyate sadbhir na yo raśmiṣu lambate ॥
74.3MBH-1-74-3
यः समुत्पतितं क्रोधमक्रोधेन निरस्यति । देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम् ॥
yaḥ samutpatitaṁ krodham akrodhena nirasyati । devayāni vijānīhi tena sarvam idaṁ jitam ॥
74.4MBH-1-74-4
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयेह निरस्यति । यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥
yaḥ samutpatitaṁ krodhaṁ kṣamayeha nirasyati । yathoragas tvacaṁ jīrṇāṁ sa vai puruṣa ucyate ॥
74.5MBH-1-74-5
यः संधारयते मन्युं योऽतिवादांस्तितिक्षति । यश्च तप्तो न तपति दृढं सोऽर्थस्य भाजनम् ॥
yaḥ saṁdhārayate manyuṁ yo ’tivādāṁs titikṣati । yaś ca tapto na tapati dr̥ḍhaṁ so ’rthasya bhājanam ॥
74.6MBH-1-74-6
यो यजेदपरिश्रान्तो मासि मासि शतं समाः । न क्रुध्येद्यश्च सर्वस्य तयोरक्रोधनोऽधिकः ॥
yo yajed apariśrānto māsi māsi śataṁ samāḥ । na krudhyed yaś ca sarvasya tayor akrodhano ’dhikaḥ ॥
74.7MBH-1-74-7
यत्कुमाराः कुमार्यश्च वैरं कुर्युरचेतसः । न तत्प्राज्ञोऽनुकुर्वीत विदुस्ते न बलाबलम् ॥
yat kumārāḥ kumāryaś ca vairaṁ kuryur acetasaḥ । na tat prājño ’nukurvīta vidus te na balābalam ॥
74.8MBH-1-74-8
देवयान्युवाच । वेदाहं तात बालापि धर्माणां यदिहान्तरम् । अक्रोधे चातिवादे च वेद चापि बलाबलम् ॥
devayāny uvāca । vedāhaṁ tāta bālāpi dharmāṇāṁ yad ihāntaram । akrodhe cātivāde ca veda cāpi balābalam ॥
74.9MBH-1-74-9
शिष्यस्याशिष्यवृत्तेर्हि न क्षन्तव्यं बुभूषता । तस्मात्संकीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते ॥
śiṣyasyāśiṣyavr̥tter hi na kṣantavyaṁ bubhūṣatā । tasmāt saṁkīrṇavr̥tteṣu vāso mama na rocate ॥
74.10MBH-1-74-10
पुमांसो ये हि निन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च । न तेषु निवसेत्प्राज्ञः श्रेयोर्थी पापबुद्धिषु ॥
pumāṁso ye hi nindanti vr̥ttenābhijanena ca । na teṣu nivaset prājñaḥ śreyorthī pāpabuddhiṣu ॥
74.11MBH-1-74-11
ये त्वेनमभिजानन्ति वृत्तेनाभिजनेन च । तेषु साधुषु वस्तव्यं स वासः श्रेष्ठ उच्यते ॥
ye tv enam abhijānanti vr̥ttenābhijanena ca । teṣu sādhuṣu vastavyaṁ sa vāsaḥ śreṣṭha ucyate ॥
74.12MBH-1-74-12
वाग्दुरुक्तं महाघोरं दुहितुर्वृषपर्वणः । न ह्यतो दुष्करतरं मन्ये लोकेष्वपि त्रिषु । यः सपत्नश्रियं दीप्तां हीनश्रीः पर्युपासते ॥
vāg duruktaṁ mahāghoraṁ duhitur vr̥ṣaparvaṇaḥ । na hy ato duṣkarataraṁ manye lokeṣv api triṣu । yaḥ sapatnaśriyaṁ dīptāṁ hīnaśrīḥ paryupāsate ॥