Adhyāya 30

गरुड उवाच । सख्यं मेऽस्तु त्वया देव यथेच्छसि पुरंदर । बलं तु मम जानीहि महच्चासह्यमेव च ॥

garuḍa uvāca । sakhyaṁ me ’stu tvayā deva yathecchasi puraṁdara । balaṁ tu mama jānīhi mahac cāsahyam eva ca ॥

कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तः स्वबलसंस्तवम् । गुणसंकीर्तनं चापि स्वयमेव शतक्रतो ॥

kāmaṁ naitat praśaṁsanti santaḥ svabalasaṁstavam । guṇasaṁkīrtanaṁ cāpi svayam eva śatakrato ॥

सखेति कृत्वा तु सखे पृष्टो वक्ष्याम्यहं त्वया । न ह्यात्मस्तवसंयुक्तं वक्तव्यमनिमित्ततः ॥

sakheti kr̥tvā tu sakhe pr̥ṣṭo vakṣyāmy ahaṁ tvayā । na hy ātmastavasaṁyuktaṁ vaktavyam animittataḥ ॥

सपर्वतवनामुर्वीं ससागरवनामिमाम् । पक्षनाड्यैकया शक्र त्वां चैवात्रावलम्बिनम् ॥

saparvatavanām urvīṁ sasāgaravanām imām । pakṣanāḍyaikayā śakra tvāṁ caivātrāvalambinam ॥

सर्वान्संपिण्डितान्वापि लोकान्सस्थाणुजङ्गमान् । वहेयमपरिश्रान्तो विद्धीदं मे महद्बलम् ॥

sarvān saṁpiṇḍitān vāpi lokān sasthāṇujaṅgamān । vaheyam apariśrānto viddhīdaṁ me mahad balam ॥

सूत उवाच । इत्युक्तवचनं वीरं किरीटी श्रीमतां वरः । आह शौनक देवेन्द्रः सर्वभूतहितः प्रभुः ॥

sūta uvāca । ity uktavacanaṁ vīraṁ kirīṭī śrīmatāṁ varaḥ । āha śaunaka devendraḥ sarvabhūtahitaḥ prabhuḥ ॥

प्रतिगृह्यतामिदानीं मे सख्यमानन्त्यमुत्तमम् । न कार्यं तव सोमेन मम सोमः प्रदीयताम् । अस्मांस्ते हि प्रबाधेयुर्येभ्यो दद्याद्भवानिमम् ॥

pratigr̥hyatām idānīṁ me sakhyam ānantyam uttamam । na kāryaṁ tava somena mama somaḥ pradīyatām । asmāṁs te hi prabādheyur yebhyo dadyād bhavān imam ॥

गरुड उवाच । किंचित्कारणमुद्दिश्य सोमोऽयं नीयते मया । न दास्यामि समादातुं सोमं कस्मैचिदप्यहम् ॥

garuḍa uvāca । kiṁ cit kāraṇam uddiśya somo ’yaṁ nīyate mayā । na dāsyāmi samādātuṁ somaṁ kasmai cid apy aham ॥

यत्रेमं तु सहस्राक्ष निक्षिपेयमहं स्वयम् । त्वमादाय ततस्तूर्णं हरेथास्त्रिदशेश्वर ॥

yatremaṁ tu sahasrākṣa nikṣipeyam ahaṁ svayam । tvam ādāya tatas tūrṇaṁ harethās tridaśeśvara ॥

शक्र उवाच । वाक्येनानेन तुष्टोऽहं यत्त्वयोक्तमिहाण्डज । यदिच्छसि वरं मत्तस्तद्गृहाण खगोत्तम ॥

śakra uvāca । vākyenānena tuṣṭo ’haṁ yat tvayoktam ihāṇḍaja । yad icchasi varaṁ mattas tad gr̥hāṇa khagottama ॥

सूत उवाच । इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं कद्रूपुत्राननुस्मरन् । स्मृत्वा चैवोपधिकृतं मातुर्दास्यनिमित्ततः ॥

sūta uvāca । ity uktaḥ pratyuvācedaṁ kadrūputrān anusmaran । smr̥tvā caivopadhikr̥taṁ mātur dāsyanimittataḥ ॥

ईशोऽहमपि सर्वस्य करिष्यामि तु तेऽर्थिताम् । भवेयुर्भुजगाः शक्र मम भक्ष्या महाबलाः ॥

īśo ’ham api sarvasya kariṣyāmi tu te ’rthitām । bhaveyur bhujagāḥ śakra mama bhakṣyā mahābalāḥ ॥

तथेत्युक्त्वान्वगच्छत्तं ततो दानवसूदनः । हरिष्यामि विनिक्षिप्तं सोममित्यनुभाष्य तम् ॥

tathety uktvānvagacchat taṁ tato dānavasūdanaḥ । hariṣyāmi vinikṣiptaṁ somam ity anubhāṣya tam ॥

आजगाम ततस्तूर्णं सुपर्णो मातुरन्तिकम् । अथ सर्पानुवाचेदं सर्वान्परमहृष्टवत् ॥

ājagāma tatas tūrṇaṁ suparṇo mātur antikam । atha sarpān uvācedaṁ sarvān paramahr̥ṣṭavat ॥

इदमानीतममृतं निक्षेप्स्यामि कुशेषु वः । स्नाता मङ्गलसंयुक्तास्ततः प्राश्नीत पन्नगाः ॥

idam ānītam amr̥taṁ nikṣepsyāmi kuśeṣu vaḥ । snātā maṅgalasaṁyuktās tataḥ prāśnīta pannagāḥ ॥

अदासी चैव मातेयमद्यप्रभृति चास्तु मे । यथोक्तं भवतामेतद्वचो मे प्रतिपादितम् ॥

adāsī caiva māteyam adyaprabhr̥ti cāstu me । yathoktaṁ bhavatām etad vaco me pratipāditam ॥

ततः स्नातुं गताः सर्पाः प्रत्युक्त्वा तं तथेत्युत । शक्रोऽप्यमृतमाक्षिप्य जगाम त्रिदिवं पुनः ॥

tataḥ snātuṁ gatāḥ sarpāḥ pratyuktvā taṁ tathety uta । śakro ’py amr̥tam ākṣipya jagāma tridivaṁ punaḥ ॥

अथागतास्तमुद्देशं सर्पाः सोमार्थिनस्तदा । स्नाताश्च कृतजप्याश्च प्रहृष्टाः कृतमङ्गलाः ॥

athāgatās tam uddeśaṁ sarpāḥ somārthinas tadā । snātāś ca kr̥tajapyāś ca prahr̥ṣṭāḥ kr̥tamaṅgalāḥ ॥

तद्विज्ञाय हृतं सर्पाः प्रतिमायाकृतं च तत् । सोमस्थानमिदं चेति दर्भांस्ते लिलिहुस्तदा ॥

tad vijñāya hr̥taṁ sarpāḥ pratimāyākr̥taṁ ca tat । somasthānam idaṁ ceti darbhāṁs te lilihus tadā ॥

ततो द्वैधीकृता जिह्वा सर्पाणां तेन कर्मणा । अभवंश्चामृतस्पर्शाद्दर्भास्तेऽथ पवित्रिणः ॥

tato dvaidhīkr̥tā jihvā sarpāṇāṁ tena karmaṇā । abhavaṁś cāmr̥tasparśād darbhās te ’tha pavitriṇaḥ ॥

ततः सुपर्णः परमप्रहृष्टवा;न्विहृत्य मात्रा सह तत्र कानने । भुजंगभक्षः परमार्चितः खगै;रहीनकीर्तिर्विनतामनन्दयत् ॥

tataḥ suparṇaḥ paramaprahr̥ṣṭavān; vihr̥tya mātrā saha tatra kānane । bhujaṁgabhakṣaḥ paramārcitaḥ khagair; ahīnakīrtir vinatām anandayat ॥

इमां कथां यः शृणुयान्नरः सदा; पठेत वा द्विजजनमुख्यसंसदि । असंशयं त्रिदिवमियात्स पुण्यभा;ङ्महात्मनः पतगपतेः प्रकीर्तनात् ॥

imāṁ kathāṁ yaḥ śr̥ṇuyān naraḥ sadā; paṭheta vā dvijajanamukhyasaṁsadi । asaṁśayaṁ tridivam iyāt sa puṇyabhāṅ; mahātmanaḥ patagapateḥ prakīrtanāt ॥