Adhyāya 29

सूत उवाच । जाम्बूनदमयो भूत्वा मरीचिविकचोज्ज्वलः । प्रविवेश बलात्पक्षी वारिवेग इवार्णवम् ॥

sūta uvāca । jāmbūnadamayo bhūtvā marīcivikacojjvalaḥ । praviveśa balāt pakṣī vārivega ivārṇavam ॥

स चक्रं क्षुरपर्यन्तमपश्यदमृतान्तिके । परिभ्रमन्तमनिशं तीक्ष्णधारमयस्मयम् ॥

sa cakraṁ kṣuraparyantam apaśyad amr̥tāntike । paribhramantam aniśaṁ tīkṣṇadhāram ayasmayam ॥

ज्वलनार्कप्रभं घोरं छेदनं सोमहारिणाम् । घोररूपं तदत्यर्थं यन्त्रं देवैः सुनिर्मितम् ॥

jvalanārkaprabhaṁ ghoraṁ chedanaṁ somahāriṇām । ghorarūpaṁ tad atyarthaṁ yantraṁ devaiḥ sunirmitam ॥

तस्यान्तरं स दृष्ट्वैव पर्यवर्तत खेचरः । अरान्तरेणाभ्यपतत्संक्षिप्याङ्गं क्षणेन ह ॥

tasyāntaraṁ sa dr̥ṣṭvaiva paryavartata khecaraḥ । arāntareṇābhyapatat saṁkṣipyāṅgaṁ kṣaṇena ha ॥

अधश्चक्रस्य चैवात्र दीप्तानलसमद्युती । विद्युज्जिह्वौ महाघोरौ दीप्तास्यौ दीप्तलोचनौ ॥

adhaś cakrasya caivātra dīptānalasamadyutī । vidyujjihvau mahāghorau dīptāsyau dīptalocanau ॥

चक्षुर्विषौ महावीर्यौ नित्यक्रुद्धौ तरस्विनौ । रक्षार्थमेवामृतस्य ददर्श भुजगोत्तमौ ॥

cakṣurviṣau mahāvīryau nityakruddhau tarasvinau । rakṣārtham evāmr̥tasya dadarśa bhujagottamau ॥

सदा संरब्धनयनौ सदा चानिमिषेक्षणौ । तयोरेकोऽपि यं पश्येत्स तूर्णं भस्मसाद्भवेत् ॥

sadā saṁrabdhanayanau sadā cānimiṣekṣaṇau । tayor eko ’pi yaṁ paśyet sa tūrṇaṁ bhasmasād bhavet ॥

तयोश्चक्षूंषि रजसा सुपर्णस्तूर्णमावृणोत् । अदृष्टरूपस्तौ चापि सर्वतः पर्यकालयत् ॥

tayoś cakṣūṁṣi rajasā suparṇas tūrṇam āvr̥ṇot । adr̥ṣṭarūpas tau cāpi sarvataḥ paryakālayat ॥

तयोरङ्गे समाक्रम्य वैनतेयोऽन्तरिक्षगः । आच्छिनत्तरसा मध्ये सोममभ्यद्रवत्ततः ॥

tayor aṅge samākramya vainateyo ’ntarikṣagaḥ । ācchinat tarasā madhye somam abhyadravat tataḥ ॥

समुत्पाट्यामृतं तत्तु वैनतेयस्ततो बली । उत्पपात जवेनैव यन्त्रमुन्मथ्य वीर्यवान् ॥

samutpāṭyāmr̥taṁ tat tu vainateyas tato balī । utpapāta javenaiva yantram unmathya vīryavān ॥

अपीत्वैवामृतं पक्षी परिगृह्याशु वीर्यवान् । अगच्छदपरिश्रान्त आवार्यार्कप्रभां खगः ॥

apītvaivāmr̥taṁ pakṣī parigr̥hyāśu vīryavān । agacchad apariśrānta āvāryārkaprabhāṁ khagaḥ ॥

विष्णुना तु तदाकाशे वैनतेयः समेयिवान् । तस्य नारायणस्तुष्टस्तेनालौल्येन कर्मणा ॥

viṣṇunā tu tadākāśe vainateyaḥ sameyivān । tasya nārāyaṇas tuṣṭas tenālaulyena karmaṇā ॥

तमुवाचाव्ययो देवो वरदोऽस्मीति खेचरम् । स वव्रे तव तिष्ठेयमुपरीत्यन्तरिक्षगः ॥

tam uvācāvyayo devo varado ’smīti khecaram । sa vavre tava tiṣṭheyam uparīty antarikṣagaḥ ॥

उवाच चैनं भूयोऽपि नारायणमिदं वचः । अजरश्चामरश्च स्याममृतेन विनाप्यहम् ॥

uvāca cainaṁ bhūyo ’pi nārāyaṇam idaṁ vacaḥ । ajaraś cāmaraś ca syām amr̥tena vināpy aham ॥

प्रतिगृह्य वरौ तौ च गरुडो विष्णुमब्रवीत् । भवतेऽपि वरं दद्मि वृणीतां भगवानपि ॥

pratigr̥hya varau tau ca garuḍo viṣṇum abravīt । bhavate ’pi varaṁ dadmi vr̥ṇītāṁ bhagavān api ॥

तं वव्रे वाहनं कृष्णो गरुत्मन्तं महाबलम् । ध्वजं च चक्रे भगवानुपरि स्थास्यसीति तम् ॥

taṁ vavre vāhanaṁ kr̥ṣṇo garutmantaṁ mahābalam । dhvajaṁ ca cakre bhagavān upari sthāsyasīti tam ॥

अनुपत्य खगं त्विन्द्रो वज्रेणाङ्गेऽभ्यताडयत् । विहंगमं सुरामित्रं हरन्तममृतं बलात् ॥

anupatya khagaṁ tv indro vajreṇāṅge ’bhyatāḍayat । vihaṁgamaṁ surāmitraṁ harantam amr̥taṁ balāt ॥

तमुवाचेन्द्रमाक्रन्दे गरुडः पततां वरः । प्रहसञ्श्लक्ष्णया वाचा तथा वज्रसमाहतः ॥

tam uvācendram ākrande garuḍaḥ patatāṁ varaḥ । prahasañ ślakṣṇayā vācā tathā vajrasamāhataḥ ॥

ऋषेर्मानं करिष्यामि वज्रं यस्यास्थिसंभवम् । वज्रस्य च करिष्यामि तव चैव शतक्रतो ॥

r̥ṣer mānaṁ kariṣyāmi vajraṁ yasyāsthisaṁbhavam । vajrasya ca kariṣyāmi tava caiva śatakrato ॥

एष पत्रं त्यजाम्येकं यस्यान्तं नोपलप्स्यसे । न हि वज्रनिपातेन रुजा मेऽस्ति कदाचन ॥

eṣa patraṁ tyajāmy ekaṁ yasyāntaṁ nopalapsyase । na hi vajranipātena rujā me ’sti kadā cana ॥

तत्र तं सर्वभूतानि विस्मितान्यब्रुवंस्तदा । सुरूपं पत्रमालक्ष्य सुपर्णोऽयं भवत्विति ॥

tatra taṁ sarvabhūtāni vismitāny abruvaṁs tadā । surūpaṁ patram ālakṣya suparṇo ’yaṁ bhavatv iti ॥

दृष्ट्वा तदद्भुतं चापि सहस्राक्षः पुरंदरः । खगो महदिदं भूतमिति मत्वाभ्यभाषत ॥

dr̥ṣṭvā tad adbhutaṁ cāpi sahasrākṣaḥ puraṁdaraḥ । khago mahad idaṁ bhūtam iti matvābhyabhāṣata ॥

बलं विज्ञातुमिच्छामि यत्ते परमनुत्तमम् । सख्यं चानन्तमिच्छामि त्वया सह खगोत्तम ॥

balaṁ vijñātum icchāmi yat te param anuttamam । sakhyaṁ cānantam icchāmi tvayā saha khagottama ॥