Adhyāya 222

जरितोवाच । अस्माद्बिलान्निष्पतितं श्येन आखुं जहार तम् । क्षुद्रं गृहीत्वा पादाभ्यां भयं न भविता ततः ॥

jaritovāca । asmād bilān niṣpatitaṁ śyena ākhuṁ jahāra tam । kṣudraṁ gr̥hītvā pādābhyāṁ bhayaṁ na bhavitā tataḥ ॥

शार्ङ्गका ऊचुः । न हृतं तं वयं विद्मः श्येनेनाखुं कथंचन । अन्येऽपि भवितारोऽत्र तेभ्योऽपि भयमेव नः ॥

śārṅgakā ūcuḥ । na hr̥taṁ taṁ vayaṁ vidmaḥ śyenenākhuṁ kathaṁ cana । anye ’pi bhavitāro ’tra tebhyo ’pi bhayam eva naḥ ॥

संशयो ह्यग्निरागच्छेद्दृष्टं वायोर्निवर्तनम् । मृत्युर्नो बिलवासिभ्यो भवेन्मातरसंशयम् ॥

saṁśayo hy agnir āgacched dr̥ṣṭaṁ vāyor nivartanam । mr̥tyur no bilavāsibhyo bhaven mātar asaṁśayam ॥

निःसंशयात्संशयितो मृत्युर्मातर्विशिष्यते । चर खे त्वं यथान्यायं पुत्रान्वेत्स्यसि शोभनान् ॥

niḥsaṁśayāt saṁśayito mr̥tyur mātar viśiṣyate । cara khe tvaṁ yathānyāyaṁ putrān vetsyasi śobhanān ॥

जरितोवाच । अहं वै श्येनमायान्तमद्राक्षं बिलमन्तिकात् । संचरन्तं समादाय जहाराखुं बिलाद्बली ॥

jaritovāca । ahaṁ vai śyenam āyāntam adrākṣaṁ bilam antikāt । saṁcarantaṁ samādāya jahārākhuṁ bilād balī ॥

तं पतन्तमहं श्येनं त्वरिता पृष्ठतोऽन्वगाम् । आशिषोऽस्य प्रयुञ्जाना हरतो मूषकं बिलात् ॥

taṁ patantam ahaṁ śyenaṁ tvaritā pr̥ṣṭhato ’nvagām । āśiṣo ’sya prayuñjānā harato mūṣakaṁ bilāt ॥

यो नो द्वेष्टारमादाय श्येनराज प्रधावसि । भव त्वं दिवमास्थाय निरमित्रो हिरण्मयः ॥

yo no dveṣṭāram ādāya śyenarāja pradhāvasi । bhava tvaṁ divam āsthāya niramitro hiraṇmayaḥ ॥

यदा स भक्षितस्तेन क्षुधितेन पतत्रिणा । तदाहं तमनुज्ञाप्य प्रत्युपायां गृहान्प्रति ॥

yadā sa bhakṣitas tena kṣudhitena patatriṇā । tadāhaṁ tam anujñāpya pratyupāyāṁ gr̥hān prati ॥

प्रविशध्वं बिलं पुत्रा विश्रब्धा नास्ति वो भयम् । श्येनेन मम पश्यन्त्या हृत आखुर्न संशयः ॥

praviśadhvaṁ bilaṁ putrā viśrabdhā nāsti vo bhayam । śyenena mama paśyantyā hr̥ta ākhur na saṁśayaḥ ॥

शार्ङ्गका ऊचुः । न विद्म वै वयं मातर्हृतमाखुमितः पुरा । अविज्ञाय न शक्ष्यामो बिलमाविशतुं वयम् ॥

śārṅgakā ūcuḥ । na vidma vai vayaṁ mātar hr̥tam ākhum itaḥ purā । avijñāya na śakṣyāmo bilam āviśatuṁ vayam ॥

जरितोवाच । अहं हि तं प्रजानामि हृतं श्येनेन मूषकम् । अत एव भयं नास्ति क्रियतां वचनं मम ॥

jaritovāca । ahaṁ hi taṁ prajānāmi hr̥taṁ śyenena mūṣakam । ata eva bhayaṁ nāsti kriyatāṁ vacanaṁ mama ॥

शार्ङ्गका ऊचुः । न त्वं मिथ्योपचारेण मोक्षयेथा भयं महत् । समाकुलेषु ज्ञानेषु न बुद्धिकृतमेव तत् ॥

śārṅgakā ūcuḥ । na tvaṁ mithyopacāreṇa mokṣayethā bhayaṁ mahat । samākuleṣu jñāneṣu na buddhikr̥tam eva tat ॥

न चोपकृतमस्माभिर्न चास्मान्वेत्थ ये वयम् । पीड्यमाना भरस्यस्मान्का सती के वयं तव ॥

na copakr̥tam asmābhir na cāsmān vettha ye vayam । pīḍyamānā bharasy asmān kā satī ke vayaṁ tava ॥

तरुणी दर्शनीयासि समर्था भर्तुरेषणे । अनुगच्छ स्वभर्तारं पुत्रानाप्स्यसि शोभनान् ॥

taruṇī darśanīyāsi samarthā bhartur eṣaṇe । anugaccha svabhartāraṁ putrān āpsyasi śobhanān ॥

वयमप्यग्निमाविश्य लोकान्प्राप्स्यामहे शुभान् । अथास्मान्न दहेदग्निरायास्त्वं पुनरेव नः ॥

vayam apy agnim āviśya lokān prāpsyāmahe śubhān । athāsmān na dahed agnir āyās tvaṁ punar eva naḥ ॥

वैशंपायन उवाच । एवमुक्ता ततः शार्ङ्गी पुत्रानुत्सृज्य खाण्डवे । जगाम त्वरिता देशं क्षेममग्नेरनाश्रयम् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktā tataḥ śārṅgī putrān utsr̥jya khāṇḍave । jagāma tvaritā deśaṁ kṣemam agner anāśrayam ॥

ततस्तीक्ष्णार्चिरभ्यागाज्ज्वलितो हव्यवाहनः । यत्र शार्ङ्गा बभूवुस्ते मन्दपालस्य पुत्रकाः ॥

tatas tīkṣṇārcir abhyāgāj jvalito havyavāhanaḥ । yatra śārṅgā babhūvus te mandapālasya putrakāḥ ॥

ते शार्ङ्गा ज्वलनं दृष्ट्वा ज्वलितं स्वेन तेजसा । जरितारिस्ततो वाचं श्रावयामास पावकम् ॥

te śārṅgā jvalanaṁ dr̥ṣṭvā jvalitaṁ svena tejasā । jaritāris tato vācaṁ śrāvayām āsa pāvakam ॥