सूत उवाच । तं समुद्रमतिक्रम्य कद्रूर्विनतया सह । न्यपतत्तुरगाभ्याशे नचिरादिव शीघ्रगा ॥
sūta uvāca । taṁ samudram atikramya kadrūr vinatayā saha । nyapatat turagābhyāśe nacirād iva śīghragā ॥
Who speaks here सूत sūta
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §24–26 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
सूत उवाच । तं समुद्रमतिक्रम्य कद्रूर्विनतया सह । न्यपतत्तुरगाभ्याशे नचिरादिव शीघ्रगा ॥
sūta uvāca । taṁ samudram atikramya kadrūr vinatayā saha । nyapatat turagābhyāśe nacirād iva śīghragā ॥
निशाम्य च बहून्वालान्कृष्णान्पुच्छं समाश्रितान् । विनतां विषण्णवदनां कद्रूर्दास्ये न्ययोजयत् ॥
niśāmya ca bahūn vālān kr̥ṣṇān pucchaṁ samāśritān । vinatāṁ viṣaṇṇavadanāṁ kadrūr dāsye nyayojayat ॥
ततः सा विनता तस्मिन्पणितेन पराजिता । अभवद्दुःखसंतप्ता दासीभावं समास्थिता ॥
tataḥ sā vinatā tasmin paṇitena parājitā । abhavad duḥkhasaṁtaptā dāsībhāvaṁ samāsthitā ॥
एतस्मिन्नन्तरे चैव गरुडः काल आगते । विना मात्रा महातेजा विदार्याण्डमजायत ॥
etasminn antare caiva garuḍaḥ kāla āgate । vinā mātrā mahātejā vidāryāṇḍam ajāyata ॥
अग्निराशिरिवोद्भासन्समिद्धोऽतिभयंकरः । प्रवृद्धः सहसा पक्षी महाकायो नभोगतः ॥
agnirāśir ivodbhāsan samiddho ’tibhayaṁkaraḥ । pravr̥ddhaḥ sahasā pakṣī mahākāyo nabhogataḥ ॥
तं दृष्ट्वा शरणं जग्मुः प्रजाः सर्वा विभावसुम् । प्रणिपत्याब्रुवंश्चैनमासीनं विश्वरूपिणम् ॥
taṁ dr̥ṣṭvā śaraṇaṁ jagmuḥ prajāḥ sarvā vibhāvasum । praṇipatyābruvaṁś cainam āsīnaṁ viśvarūpiṇam ॥
अग्ने मा त्वं प्रवर्धिष्ठाः कच्चिन्नो न दिधक्षसि । असौ हि राशिः सुमहान्समिद्धस्तव सर्पति ॥
agne mā tvaṁ pravardhiṣṭhāḥ kaccin no na didhakṣasi । asau hi rāśiḥ sumahān samiddhas tava sarpati ॥
अग्निरुवाच । नैतदेवं यथा यूयं मन्यध्वमसुरार्दनाः । गरुडो बलवानेष मम तुल्यः स्वतेजसा ॥
agnir uvāca । naitad evaṁ yathā yūyaṁ manyadhvam asurārdanāḥ । garuḍo balavān eṣa mama tulyaḥ svatejasā ॥
सूत उवाच । एवमुक्तास्ततो गत्वा गरुडं वाग्भिरस्तुवन् । अदूरादभ्युपेत्यैनं देवाः सर्षिगणास्तदा ॥
sūta uvāca । evam uktās tato gatvā garuḍaṁ vāgbhir astuvan । adūrād abhyupetyainaṁ devāḥ sarṣigaṇās tadā ॥
त्वमृषिस्त्वं महाभागस्त्वं देवः पतगेश्वरः । त्वं प्रभुस्तपनप्रख्यस्त्वं नस्त्राणमनुत्तमम् ॥
tvam r̥ṣis tvaṁ mahābhāgas tvaṁ devaḥ patageśvaraḥ । tvaṁ prabhus tapanaprakhyas tvaṁ nas trāṇam anuttamam ॥
बलोर्मिमान्साधुरदीनसत्त्वः; समृद्धिमान्दुष्प्रसहस्त्वमेव । तपः श्रुतं सर्वमहीनकीर्ते; अनागतं चोपगतं च सर्वम् ॥
balormimān sādhur adīnasattvaḥ; samr̥ddhimān duṣprasahas tvam eva । tapaḥ śrutaṁ sarvam ahīnakīrte; anāgataṁ copagataṁ ca sarvam ॥
त्वमुत्तमः सर्वमिदं चराचरं; गभस्तिभिर्भानुरिवावभाससे । समाक्षिपन्भानुमतः प्रभां मुहु;स्त्वमन्तकः सर्वमिदं ध्रुवाध्रुवम् ॥
tvam uttamaḥ sarvam idaṁ carācaraṁ; gabhastibhir bhānur ivāvabhāsase । samākṣipan bhānumataḥ prabhāṁ muhus; tvam antakaḥ sarvam idaṁ dhruvādhruvam ॥
दिवाकरः परिकुपितो यथा दहे;त्प्रजास्तथा दहसि हुताशनप्रभ । भयंकरः प्रलय इवाग्निरुत्थितो; विनाशयन्युगपरिवर्तनान्तकृत् ॥
divākaraḥ parikupito yathā dahet; prajās tathā dahasi hutāśanaprabha । bhayaṁkaraḥ pralaya ivāgnir utthito; vināśayan yugaparivartanāntakr̥t ॥
खगेश्वरं शरणमुपस्थिता वयं; महौजसं वितिमिरमभ्रगोचरम् । महाबलं गरुडमुपेत्य खेचरं; परावरं वरदमजय्यविक्रमम् ॥
khageśvaraṁ śaraṇam upasthitā vayaṁ; mahaujasaṁ vitimiram abhragocaram । mahābalaṁ garuḍam upetya khecaraṁ; parāvaraṁ varadam ajayyavikramam ॥
एवं स्तुतः सुपर्णस्तु देवैः सर्षिगणैस्तदा । तेजसः प्रतिसंहारमात्मनः स चकार ह ॥
evaṁ stutaḥ suparṇas tu devaiḥ sarṣigaṇais tadā । tejasaḥ pratisaṁhāram ātmanaḥ sa cakāra ha ॥