Adhyāya 172

गन्धर्व उवाच । एवमुक्तः स विप्रर्षिर्वसिष्ठेन महात्मना । न्ययच्छदात्मनः कोपं सर्वलोकपराभवात् ॥

gandharva uvāca । evam uktaḥ sa viprarṣir vasiṣṭhena mahātmanā । nyayacchad ātmanaḥ kopaṁ sarvalokaparābhavāt ॥

ईजे च स महातेजाः सर्ववेदविदां वरः । ऋषी राक्षससत्रेण शाक्तेयोऽथ पराशरः ॥

īje ca sa mahātejāḥ sarvavedavidāṁ varaḥ । r̥ṣī rākṣasasatreṇa śākteyo ’tha parāśaraḥ ॥

ततो वृद्धांश्च बालांश्च राक्षसान्स महामुनिः । ददाह वितते यज्ञे शक्तेर्वधमनुस्मरन् ॥

tato vr̥ddhāṁś ca bālāṁś ca rākṣasān sa mahāmuniḥ । dadāha vitate yajñe śakter vadham anusmaran ॥

न हि तं वारयामास वसिष्ठो रक्षसां वधात् । द्वितीयामस्य मा भाङ्क्षं प्रतिज्ञामिति निश्चयात् ॥

na hi taṁ vārayām āsa vasiṣṭho rakṣasāṁ vadhāt । dvitīyām asya mā bhāṅkṣaṁ pratijñām iti niścayāt ॥

त्रयाणां पावकानां स सत्रे तस्मिन्महामुनिः । आसीत्पुरस्ताद्दीप्तानां चतुर्थ इव पावकः ॥

trayāṇāṁ pāvakānāṁ sa satre tasmin mahāmuniḥ । āsīt purastād dīptānāṁ caturtha iva pāvakaḥ ॥

तेन यज्ञेन शुभ्रेण हूयमानेन युक्तितः । तद्विदीपितमाकाशं सूर्येणेव घनात्यये ॥

tena yajñena śubhreṇa hūyamānena yuktitaḥ । tad vidīpitam ākāśaṁ sūryeṇeva ghanātyaye ॥

तं वसिष्ठादयः सर्वे मुनयस्तत्र मेनिरे । तेजसा दिवि दीप्यन्तं द्वितीयमिव भास्करम् ॥

taṁ vasiṣṭhādayaḥ sarve munayas tatra menire । tejasā divi dīpyantaṁ dvitīyam iva bhāskaram ॥

ततः परमदुष्प्रापमन्यैरृषिरुदारधीः । समापिपयिषुः सत्रं तमत्रिः समुपागमत् ॥

tataḥ paramaduṣprāpam anyair r̥ṣir udāradhīḥ । samāpipayiṣuḥ satraṁ tam atriḥ samupāgamat ॥

तथा पुलस्त्यः पुलहः क्रतुश्चैव महाक्रतुम् । उपाजग्मुरमित्रघ्न रक्षसां जीवितेप्सया ॥

tathā pulastyaḥ pulahaḥ kratuś caiva mahākratum । upājagmur amitraghna rakṣasāṁ jīvitepsayā ॥

पुलस्त्यस्तु वधात्तेषां रक्षसां भरतर्षभ । उवाचेदं वचः पार्थ पराशरमरिंदमम् ॥

pulastyas tu vadhāt teṣāṁ rakṣasāṁ bharatarṣabha । uvācedaṁ vacaḥ pārtha parāśaram ariṁdamam ॥

कच्चित्तातापविघ्नं ते कच्चिन्नन्दसि पुत्रक । अजानतामदोषाणां सर्वेषां रक्षसां वधात् ॥

kaccit tātāpavighnaṁ te kaccin nandasi putraka । ajānatām adoṣāṇāṁ sarveṣāṁ rakṣasāṁ vadhāt ॥

प्रजोच्छेदमिमं मह्यं सर्वं सोमपसत्तम । अधर्मिष्ठं वरिष्ठः सन्कुरुषे त्वं पराशर । राजा कल्माषपादश्च दिवमारोढुमिच्छति ॥

prajocchedam imaṁ mahyaṁ sarvaṁ somapasattama । adharmiṣṭhaṁ variṣṭhaḥ san kuruṣe tvaṁ parāśara । rājā kalmāṣapādaś ca divam āroḍhum icchati ॥

ये च शक्त्यवराः पुत्रा वसिष्ठस्य महामुनेः । ते च सर्वे मुदा युक्ता मोदन्ते सहिताः सुरैः । सर्वमेतद्वसिष्ठस्य विदितं वै महामुने ॥

ye ca śaktyavarāḥ putrā vasiṣṭhasya mahāmuneḥ । te ca sarve mudā yuktā modante sahitāḥ suraiḥ । sarvam etad vasiṣṭhasya viditaṁ vai mahāmune ॥

रक्षसां च समुच्छेद एष तात तपस्विनाम् । निमित्तभूतस्त्वं चात्र क्रतौ वासिष्ठनन्दन । स सत्रं मुञ्च भद्रं ते समाप्तमिदमस्तु ते ॥

rakṣasāṁ ca samuccheda eṣa tāta tapasvinām । nimittabhūtas tvaṁ cātra kratau vāsiṣṭhanandana । sa satraṁ muñca bhadraṁ te samāptam idam astu te ॥

एवमुक्तः पुलस्त्येन वसिष्ठेन च धीमता । तदा समापयामास सत्रं शाक्तिः पराशरः ॥

evam uktaḥ pulastyena vasiṣṭhena ca dhīmatā । tadā samāpayām āsa satraṁ śāktiḥ parāśaraḥ ॥

सर्वराक्षससत्राय संभृतं पावकं मुनिः । उत्तरे हिमवत्पार्श्वे उत्ससर्ज महावने ॥

sarvarākṣasasatrāya saṁbhr̥taṁ pāvakaṁ muniḥ । uttare himavatpārśve utsasarja mahāvane ॥

स तत्राद्यापि रक्षांसि वृक्षानश्मान एव च । भक्षयन्दृश्यते वह्निः सदा पर्वणि पर्वणि ॥

sa tatrādyāpi rakṣāṁsi vr̥kṣān aśmāna eva ca । bhakṣayan dr̥śyate vahniḥ sadā parvaṇi parvaṇi ॥