164.1MBH-1-164-1
वैशंपायन उवाच । स गन्धर्ववचः श्रुत्वा तत्तदा भरतर्षभ । अर्जुनः परया प्रीत्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । sa gandharvavacaḥ śrutvā tat tadā bharatarṣabha । arjunaḥ parayā prītyā pūrṇacandra ivābabhau ॥
Ādi Parva · Adhyaya 1.164
Adhyāya 164
अध्यायः 164
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana · गन्धर्व gandharva
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §174–176 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
164.2MBH-1-164-2
उवाच च महेष्वासो गन्धर्वं कुरुसत्तमः । जातकौतूहलोऽतीव वसिष्ठस्य तपोबलात् ॥
uvāca ca maheṣvāso gandharvaṁ kurusattamaḥ । jātakautūhalo ’tīva vasiṣṭhasya tapobalāt ॥
164.3MBH-1-164-3
वसिष्ठ इति यस्यैतदृषेर्नाम त्वयेरितम् । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं यथावत्तद्वदस्व मे ॥
vasiṣṭha iti yasyaitad r̥ṣer nāma tvayeritam । etad icchāmy ahaṁ śrotuṁ yathāvat tad vadasva me ॥
164.4MBH-1-164-4
य एष गन्धर्वपते पूर्वेषां नः पुरोहितः । आसीदेतन्ममाचक्ष्व क एष भगवानृषिः ॥
ya eṣa gandharvapate pūrveṣāṁ naḥ purohitaḥ । āsīd etan mamācakṣva ka eṣa bhagavān r̥ṣiḥ ॥
164.5MBH-1-164-5
गन्धर्व उवाच । तपसा निर्जितौ शश्वदजेयावमरैरपि । कामक्रोधावुभौ यस्य चरणौ संववाहतुः ॥
gandharva uvāca । tapasā nirjitau śaśvad ajeyāv amarair api । kāmakrodhāv ubhau yasya caraṇau saṁvavāhatuḥ ॥
164.6MBH-1-164-6
यस्तु नोच्छेदनं चक्रे कुशिकानामुदारधीः । विश्वामित्रापराधेन धारयन्मन्युमुत्तमम् ॥
yas tu nocchedanaṁ cakre kuśikānām udāradhīḥ । viśvāmitrāparādhena dhārayan manyum uttamam ॥
164.7MBH-1-164-7
पुत्रव्यसनसंतप्तः शक्तिमानपि यः प्रभुः । विश्वामित्रविनाशाय न मेने कर्म दारुणम् ॥
putravyasanasaṁtaptaḥ śaktimān api yaḥ prabhuḥ । viśvāmitravināśāya na mene karma dāruṇam ॥
164.8MBH-1-164-8
मृतांश्च पुनराहर्तुं यः स पुत्रान्यमक्षयात् । कृतान्तं नातिचक्राम वेलामिव महोदधिः ॥
mr̥tāṁś ca punar āhartuṁ yaḥ sa putrān yamakṣayāt । kr̥tāntaṁ nāticakrāma velām iva mahodadhiḥ ॥
164.9MBH-1-164-9
यं प्राप्य विजितात्मानं महात्मानं नराधिपाः । इक्ष्वाकवो महीपाला लेभिरे पृथिवीमिमाम् ॥
yaṁ prāpya vijitātmānaṁ mahātmānaṁ narādhipāḥ । ikṣvākavo mahīpālā lebhire pr̥thivīm imām ॥
164.10MBH-1-164-10
पुरोहितवरं प्राप्य वसिष्ठमृषिसत्तमम् । ईजिरे क्रतुभिश्चापि नृपास्ते कुरुनन्दन ॥
purohitavaraṁ prāpya vasiṣṭham r̥ṣisattamam । ījire kratubhiś cāpi nr̥pās te kurunandana ॥
164.11MBH-1-164-11
स हि तान्याजयामास सर्वान्नृपतिसत्तमान् । ब्रह्मर्षिः पाण्डवश्रेष्ठ बृहस्पतिरिवामरान् ॥
sa hi tān yājayām āsa sarvān nr̥patisattamān । brahmarṣiḥ pāṇḍavaśreṣṭha br̥haspatir ivāmarān ॥
164.12MBH-1-164-12
तस्माद्धर्मप्रधानात्मा वेदधर्मविदीप्सितः । ब्राह्मणो गुणवान्कश्चित्पुरोधाः प्रविमृश्यताम् ॥
tasmād dharmapradhānātmā vedadharmavid īpsitaḥ । brāhmaṇo guṇavān kaś cit purodhāḥ pravimr̥śyatām ॥
164.13MBH-1-164-13
क्षत्रियेण हि जातेन पृथिवीं जेतुमिच्छता । पूर्वं पुरोहितः कार्यः पार्थ राज्याभिवृद्धये ॥
kṣatriyeṇa hi jātena pr̥thivīṁ jetum icchatā । pūrvaṁ purohitaḥ kāryaḥ pārtha rājyābhivr̥ddhaye ॥
164.14MBH-1-164-14
महीं जिगीषता राज्ञा ब्रह्म कार्यं पुरःसरम् । तस्मात्पुरोहितः कश्चिद्गुणवानस्तु वो द्विजः ॥
mahīṁ jigīṣatā rājñā brahma kāryaṁ puraḥsaram । tasmāt purohitaḥ kaś cid guṇavān astu vo dvijaḥ ॥