Adhyāya 149

कुन्त्युवाच । न विषादस्त्वया कार्यो भयादस्मात्कथंचन । उपायः परिदृष्टोऽत्र तस्मान्मोक्षाय रक्षसः ॥

kunty uvāca । na viṣādas tvayā kāryo bhayād asmāt kathaṁ cana । upāyaḥ paridr̥ṣṭo ’tra tasmān mokṣāya rakṣasaḥ ॥

एकस्तव सुतो बालः कन्या चैका तपस्विनी । न ते तयोस्तथा पत्न्या गमनं तत्र रोचये ॥

ekas tava suto bālaḥ kanyā caikā tapasvinī । na te tayos tathā patnyā gamanaṁ tatra rocaye ॥

मम पञ्च सुता ब्रह्मंस्तेषामेको गमिष्यति । त्वदर्थं बलिमादाय तस्य पापस्य रक्षसः ॥

mama pañca sutā brahmaṁs teṣām eko gamiṣyati । tvadarthaṁ balim ādāya tasya pāpasya rakṣasaḥ ॥

ब्राह्मण उवाच । नाहमेतत्करिष्यामि जीवितार्थी कथंचन । ब्राह्मणस्यातिथेश्चैव स्वार्थे प्राणैर्वियोजनम् ॥

brāhmaṇa uvāca । nāham etat kariṣyāmi jīvitārthī kathaṁ cana । brāhmaṇasyātitheś caiva svārthe prāṇair viyojanam ॥

न त्वेतदकुलीनासु नाधर्मिष्ठासु विद्यते । यद्ब्राह्मणार्थे विसृजेदात्मानमपि चात्मजम् ॥

na tv etad akulīnāsu nādharmiṣṭhāsu vidyate । yad brāhmaṇārthe visr̥jed ātmānam api cātmajam ॥

आत्मनस्तु मया श्रेयो बोद्धव्यमिति रोचये । ब्रह्मवध्यात्मवध्या वा श्रेय आत्मवधो मम ॥

ātmanas tu mayā śreyo boddhavyam iti rocaye । brahmavadhyātmavadhyā vā śreya ātmavadho mama ॥

ब्रह्मवध्या परं पापं निष्कृतिर्नात्र विद्यते । अबुद्धिपूर्वं कृत्वापि श्रेय आत्मवधो मम ॥

brahmavadhyā paraṁ pāpaṁ niṣkr̥tir nātra vidyate । abuddhipūrvaṁ kr̥tvāpi śreya ātmavadho mama ॥

न त्वहं वधमाकाङ्क्षे स्वयमेवात्मनः शुभे । परैः कृते वधे पापं न किंचिन्मयि विद्यते ॥

na tv ahaṁ vadham ākāṅkṣe svayam evātmanaḥ śubhe । paraiḥ kr̥te vadhe pāpaṁ na kiṁ cin mayi vidyate ॥

अभिसंधिकृते तस्मिन्ब्राह्मणस्य वधे मया । निष्कृतिं न प्रपश्यामि नृशंसं क्षुद्रमेव च ॥

abhisaṁdhikr̥te tasmin brāhmaṇasya vadhe mayā । niṣkr̥tiṁ na prapaśyāmi nr̥śaṁsaṁ kṣudram eva ca ॥

आगतस्य गृहे त्यागस्तथैव शरणार्थिनः । याचमानस्य च वधो नृशंसं परमं मतम् ॥

āgatasya gr̥he tyāgas tathaiva śaraṇārthinaḥ । yācamānasya ca vadho nr̥śaṁsaṁ paramaṁ matam ॥

कुर्यान्न निन्दितं कर्म न नृशंसं कदाचन । इति पूर्वे महात्मान आपद्धर्मविदो विदुः ॥

kuryān na ninditaṁ karma na nr̥śaṁsaṁ kadā cana । iti pūrve mahātmāna āpaddharmavido viduḥ ॥

श्रेयांस्तु सहदारस्य विनाशोऽद्य मम स्वयम् । ब्राह्मणस्य वधं नाहमनुमंस्ये कथंचन ॥

śreyāṁs tu sahadārasya vināśo ’dya mama svayam । brāhmaṇasya vadhaṁ nāham anumaṁsye kathaṁ cana ॥

कुन्त्युवाच । ममाप्येषा मतिर्ब्रह्मन्विप्रा रक्ष्या इति स्थिरा । न चाप्यनिष्टः पुत्रो मे यदि पुत्रशतं भवेत् ॥

kunty uvāca । mamāpy eṣā matir brahman viprā rakṣyā iti sthirā । na cāpy aniṣṭaḥ putro me yadi putraśataṁ bhavet ॥

न चासौ राक्षसः शक्तो मम पुत्रविनाशने । वीर्यवान्मन्त्रसिद्धश्च तेजस्वी च सुतो मम ॥

na cāsau rākṣasaḥ śakto mama putravināśane । vīryavān mantrasiddhaś ca tejasvī ca suto mama ॥

राक्षसाय च तत्सर्वं प्रापयिष्यति भोजनम् । मोक्षयिष्यति चात्मानमिति मे निश्चिता मतिः ॥

rākṣasāya ca tat sarvaṁ prāpayiṣyati bhojanam । mokṣayiṣyati cātmānam iti me niścitā matiḥ ॥

समागताश्च वीरेण दृष्टपूर्वाश्च राक्षसाः । बलवन्तो महाकाया निहताश्चाप्यनेकशः ॥

samāgatāś ca vīreṇa dr̥ṣṭapūrvāś ca rākṣasāḥ । balavanto mahākāyā nihatāś cāpy anekaśaḥ ॥

न त्विदं केषुचिद्ब्रह्मन्व्याहर्तव्यं कथंचन । विद्यार्थिनो हि मे पुत्रान्विप्रकुर्युः कुतूहलात् ॥

na tv idaṁ keṣu cid brahman vyāhartavyaṁ kathaṁ cana । vidyārthino hi me putrān viprakuryuḥ kutūhalāt ॥

गुरुणा चाननुज्ञातो ग्राहयेद्यं सुतो मम । न स कुर्यात्तया कार्यं विद्ययेति सतां मतम् ॥

guruṇā cānanujñāto grāhayed yaṁ suto mama । na sa kuryāt tayā kāryaṁ vidyayeti satāṁ matam ॥

वैशंपायन उवाच । एवमुक्तस्तु पृथया स विप्रो भार्यया सह । हृष्टः संपूजयामास तद्वाक्यममृतोपमम् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktas tu pr̥thayā sa vipro bhāryayā saha । hr̥ṣṭaḥ saṁpūjayām āsa tad vākyam amr̥topamam ॥

ततः कुन्ती च विप्रश्च सहितावनिलात्मजम् । तमब्रूतां कुरुष्वेति स तथेत्यब्रवीच्च तौ ॥

tataḥ kuntī ca vipraś ca sahitāv anilātmajam । tam abrūtāṁ kuruṣveti sa tathety abravīc ca tau ॥