वैशंपायन उवाच । ततो दुर्योधनो राजा सर्वास्ताः प्रकृतीः शनैः । अर्थमानप्रदानाभ्यां संजहार सहानुजः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tato duryodhano rājā sarvās tāḥ prakr̥tīḥ śanaiḥ । arthamānapradānābhyāṁ saṁjahāra sahānujaḥ ॥
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §145–147 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
वैशंपायन उवाच । ततो दुर्योधनो राजा सर्वास्ताः प्रकृतीः शनैः । अर्थमानप्रदानाभ्यां संजहार सहानुजः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tato duryodhano rājā sarvās tāḥ prakr̥tīḥ śanaiḥ । arthamānapradānābhyāṁ saṁjahāra sahānujaḥ ॥
धृतराष्ट्रप्रयुक्तास्तु केचित्कुशलमन्त्रिणः । कथयां चक्रिरे रम्यं नगरं वारणावतम् ॥
dhr̥tarāṣṭraprayuktās tu ke cit kuśalamantriṇaḥ । kathayāṁ cakrire ramyaṁ nagaraṁ vāraṇāvatam ॥
अयं समाजः सुमहान्रमणीयतमो भुवि । उपस्थितः पशुपतेर्नगरे वारणावते ॥
ayaṁ samājaḥ sumahān ramaṇīyatamo bhuvi । upasthitaḥ paśupater nagare vāraṇāvate ॥
सर्वरत्नसमाकीर्णे पुंसां देशे मनोरमे । इत्येवं धृतराष्ट्रस्य वचनाच्चक्रिरे कथाः ॥
sarvaratnasamākīrṇe puṁsāṁ deśe manorame । ity evaṁ dhr̥tarāṣṭrasya vacanāc cakrire kathāḥ ॥
कथ्यमाने तथा रम्ये नगरे वारणावते । गमने पाण्डुपुत्राणां जज्ञे तत्र मतिर्नृप ॥
kathyamāne tathā ramye nagare vāraṇāvate । gamane pāṇḍuputrāṇāṁ jajñe tatra matir nr̥pa ॥
यदा त्वमन्यत नृपो जातकौतूहला इति । उवाचैनानथ तदा पाण्डवानम्बिकासुतः ॥
yadā tv amanyata nr̥po jātakautūhalā iti । uvācainān atha tadā pāṇḍavān ambikāsutaḥ ॥
ममेमे पुरुषा नित्यं कथयन्ति पुनः पुनः । रमणीयतरं लोके नगरं वारणावतम् ॥
mameme puruṣā nityaṁ kathayanti punaḥ punaḥ । ramaṇīyataraṁ loke nagaraṁ vāraṇāvatam ॥
ते तात यदि मन्यध्वमुत्सवं वारणावते । सगणाः सानुयात्राश्च विहरध्वं यथामराः ॥
te tāta yadi manyadhvam utsavaṁ vāraṇāvate । sagaṇāḥ sānuyātrāś ca viharadhvaṁ yathāmarāḥ ॥
ब्राह्मणेभ्यश्च रत्नानि गायनेभ्यश्च सर्वशः । प्रयच्छध्वं यथाकामं देवा इव सुवर्चसः ॥
brāhmaṇebhyaś ca ratnāni gāyanebhyaś ca sarvaśaḥ । prayacchadhvaṁ yathākāmaṁ devā iva suvarcasaḥ ॥
कंचित्कालं विहृत्यैवमनुभूय परां मुदम् । इदं वै हास्तिनपुरं सुखिनः पुनरेष्यथ ॥
kaṁ cit kālaṁ vihr̥tyaivam anubhūya parāṁ mudam । idaṁ vai hāstinapuraṁ sukhinaḥ punar eṣyatha ॥
धृतराष्ट्रस्य तं काममनुबुद्ध्वा युधिष्ठिरः । आत्मनश्चासहायत्वं तथेति प्रत्युवाच तम् ॥
dhr̥tarāṣṭrasya taṁ kāmam anubuddhvā yudhiṣṭhiraḥ । ātmanaś cāsahāyatvaṁ tatheti pratyuvāca tam ॥
ततो भीष्मं महाप्राज्ञं विदुरं च महामतिम् । द्रोणं च बाह्लिकं चैव सोमदत्तं च कौरवम् ॥
tato bhīṣmaṁ mahāprājñaṁ viduraṁ ca mahāmatim । droṇaṁ ca bāhlikaṁ caiva somadattaṁ ca kauravam ॥
कृपमाचार्यपुत्रं च गान्धारीं च यशस्विनीम् । युधिष्ठिरः शनैर्दीनमुवाचेदं वचस्तदा ॥
kr̥pam ācāryaputraṁ ca gāndhārīṁ ca yaśasvinīm । yudhiṣṭhiraḥ śanair dīnam uvācedaṁ vacas tadā ॥
रमणीये जनाकीर्णे नगरे वारणावते । सगणास्तात वत्स्यामो धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥
ramaṇīye janākīrṇe nagare vāraṇāvate । sagaṇās tāta vatsyāmo dhr̥tarāṣṭrasya śāsanāt ॥
प्रसन्नमनसः सर्वे पुण्या वाचो विमुञ्चत । आशीर्भिर्वर्धितानस्मान्न पापं प्रसहिष्यति ॥
prasannamanasaḥ sarve puṇyā vāco vimuñcata । āśīrbhir vardhitān asmān na pāpaṁ prasahiṣyati ॥
एवमुक्तास्तु ते सर्वे पाण्डुपुत्रेण कौरवाः । प्रसन्नवदना भूत्वा तेऽभ्यवर्तन्त पाण्डवान् ॥
evam uktās tu te sarve pāṇḍuputreṇa kauravāḥ । prasannavadanā bhūtvā te ’bhyavartanta pāṇḍavān ॥
स्वस्त्यस्तु वः पथि सदा भूतेभ्यश्चैव सर्वशः । मा च वोऽस्त्वशुभं किंचित्सर्वतः पाण्डुनन्दनाः ॥
svasty astu vaḥ pathi sadā bhūtebhyaś caiva sarvaśaḥ । mā ca vo ’stv aśubhaṁ kiṁ cit sarvataḥ pāṇḍunandanāḥ ॥
ततः कृतस्वस्त्ययना राज्यलाभाय पाण्डवाः । कृत्वा सर्वाणि कार्याणि प्रययुर्वारणावतम् ॥
tataḥ kr̥tasvastyayanā rājyalābhāya pāṇḍavāḥ । kr̥tvā sarvāṇi kāryāṇi prayayur vāraṇāvatam ॥