128.1MBH-1-128-1
वैशंपायन उवाच । ततः शिष्यान्समानीय आचार्यार्थमचोदयत् । द्रोणः सर्वानशेषेण दक्षिणार्थं महीपते ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ śiṣyān samānīya ācāryārtham acodayat । droṇaḥ sarvān aśeṣeṇa dakṣiṇārthaṁ mahīpate ॥
Ādi Parva · Adhyaya 1.128
Adhyāya 128
अध्यायः 128
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana · द्रुपद drupada
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §139–141 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
128.2MBH-1-128-2
पाञ्चालराजं द्रुपदं गृहीत्वा रणमूर्धनि । पर्यानयत भद्रं वः सा स्यात्परमदक्षिणा ॥
pāñcālarājaṁ drupadaṁ gr̥hītvā raṇamūrdhani । paryānayata bhadraṁ vaḥ sā syāt paramadakṣiṇā ॥
128.3MBH-1-128-3
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे रथैस्तूर्णं प्रहारिणः । आचार्यधनदानार्थं द्रोणेन सहिता ययुः ॥
tathety uktvā tu te sarve rathais tūrṇaṁ prahāriṇaḥ । ācāryadhanadānārthaṁ droṇena sahitā yayuḥ ॥
128.4MBH-1-128-4
ततोऽभिजग्मुः पाञ्चालान्निघ्नन्तस्ते नरर्षभाः । ममृदुस्तस्य नगरं द्रुपदस्य महौजसः ॥
tato ’bhijagmuḥ pāñcālān nighnantas te nararṣabhāḥ । mamr̥dus tasya nagaraṁ drupadasya mahaujasaḥ ॥
128.5MBH-1-128-5
ते यज्ञसेनं द्रुपदं गृहीत्वा रणमूर्धनि । उपाजह्रुः सहामात्यं द्रोणाय भरतर्षभाः ॥
te yajñasenaṁ drupadaṁ gr̥hītvā raṇamūrdhani । upājahruḥ sahāmātyaṁ droṇāya bharatarṣabhāḥ ॥
128.6MBH-1-128-6
भग्नदर्पं हृतधनं तथा च वशमागतम् । स वैरं मनसा ध्यात्वा द्रोणो द्रुपदमब्रवीत् ॥
bhagnadarpaṁ hr̥tadhanaṁ tathā ca vaśam āgatam । sa vairaṁ manasā dhyātvā droṇo drupadam abravīt ॥
128.7MBH-1-128-7
प्रमृद्य तरसा राष्ट्रं पुरं ते मृदितं मया । प्राप्य जीवन्रिपुवशं सखिपूर्वं किमिष्यते ॥
pramr̥dya tarasā rāṣṭraṁ puraṁ te mr̥ditaṁ mayā । prāpya jīvan ripuvaśaṁ sakhipūrvaṁ kim iṣyate ॥
128.8MBH-1-128-8
एवमुक्त्वा प्रहस्यैनं निश्चित्य पुनरब्रवीत् । मा भैः प्राणभयाद्राजन्क्षमिणो ब्राह्मणा वयम् ॥
evam uktvā prahasyainaṁ niścitya punar abravīt । mā bhaiḥ prāṇabhayād rājan kṣamiṇo brāhmaṇā vayam ॥
128.9MBH-1-128-9
आश्रमे क्रीडितं यत्तु त्वया बाल्ये मया सह । तेन संवर्धितः स्नेहस्त्वया मे क्षत्रियर्षभ ॥
āśrame krīḍitaṁ yat tu tvayā bālye mayā saha । tena saṁvardhitaḥ snehas tvayā me kṣatriyarṣabha ॥
128.10MBH-1-128-10
प्रार्थयेयं त्वया सख्यं पुनरेव नरर्षभ । वरं ददामि ते राजन्राज्यस्यार्धमवाप्नुहि ॥
prārthayeyaṁ tvayā sakhyaṁ punar eva nararṣabha । varaṁ dadāmi te rājan rājyasyārdham avāpnuhi ॥
128.11MBH-1-128-11
अराजा किल नो राज्ञां सखा भवितुमर्हति । अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन मया तव ॥
arājā kila no rājñāṁ sakhā bhavitum arhati । ataḥ prayatitaṁ rājye yajñasena mayā tava ॥
128.12MBH-1-128-12
राजासि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे । सखायं मां विजानीहि पाञ्चाल यदि मन्यसे ॥
rājāsi dakṣiṇe kūle bhāgīrathyāham uttare । sakhāyaṁ māṁ vijānīhi pāñcāla yadi manyase ॥
128.13MBH-1-128-13
द्रुपद उवाच । अनाश्चर्यमिदं ब्रह्मन्विक्रान्तेषु महात्मसु । प्रीये त्वयाहं त्वत्तश्च प्रीतिमिच्छामि शाश्वतीम् ॥
drupada uvāca । anāścaryam idaṁ brahman vikrānteṣu mahātmasu । prīye tvayāhaṁ tvattaś ca prītim icchāmi śāśvatīm ॥
128.14MBH-1-128-14
वैशंपायन उवाच । एवमुक्तस्तु तं द्रोणो मोक्षयामास भारत । सत्कृत्य चैनं प्रीतात्मा राज्यार्धं प्रत्यपादयत् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktas tu taṁ droṇo mokṣayām āsa bhārata । satkr̥tya cainaṁ prītātmā rājyārdhaṁ pratyapādayat ॥
128.15MBH-1-128-15
माकन्दीमथ गङ्गायास्तीरे जनपदायुताम् । सोऽध्यावसद्दीनमनाः काम्पिल्यं च पुरोत्तमम् । दक्षिणांश्चैव पाञ्चालान्यावच्चर्मण्वती नदी ॥
mākandīm atha gaṅgāyās tīre janapadāyutām । so ’dhyāvasad dīnamanāḥ kāmpilyaṁ ca purottamam । dakṣiṇāṁś caiva pāñcālān yāvac carmaṇvatī nadī ॥
128.16MBH-1-128-16
द्रोणेन वैरं द्रुपदः संस्मरन्न शशाम ह । क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत्स पराजयम् ॥
droṇena vairaṁ drupadaḥ saṁsmaran na śaśāma ha । kṣātreṇa ca balenāsya nāpaśyat sa parājayam ॥
128.17MBH-1-128-17
हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्मणेन बलेन च । पुत्रजन्म परीप्सन्वै स राजा तदधारयत् । अहिच्छत्रं च विषयं द्रोणः समभिपद्यत ॥
hīnaṁ viditvā cātmānaṁ brāhmaṇena balena ca । putrajanma parīpsan vai sa rājā tad adhārayat । ahicchatraṁ ca viṣayaṁ droṇaḥ samabhipadyata ॥
128.18MBH-1-128-18
एवं राजन्नहिच्छत्रा पुरी जनपदायुता । युधि निर्जित्य पार्थेन द्रोणाय प्रतिपादिता ॥
evaṁ rājann ahicchatrā purī janapadāyutā । yudhi nirjitya pārthena droṇāya pratipāditā ॥