Ramayana · Sarga 6.62

Sarga 62

सर्गः 62

Ravana reveals his fear of Rama to Kumbhakarna and urges him to destroy Rama

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allEnglish 23 / 24Hindi allWord meanings 23 / 24Hinglish none yetMissing layers are left empty, never guessed.
62.1VR-6-62-1

स तु राक्षसशार्दूलो निद्रामदसमाकुलः । राजमार्गं श्रिया जुष्टं ययौ विपुलविक्रमः ।। ६.६२. ॥

sa tu rākṣasaśārdūlo nidrāmadasamākulaḥ | rājamārgaṃ śriyā juṣṭaṃ yayau vipulavikramaḥ || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
विपुलविक्रमःof indomitable prowessसःheराक्षसशार्दूलःtiger among Rakshasasनिद्रामदसमाकुलःsleepy and inebriatedश्रियाprosperousजुष्टम्splendidराजमार्गम्royal pathययौmarched.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHe (Kumbhakaran), who was endowed with indomitable prowess, a tiger among Rakshasas, was sleepy and inebriated, marched along the splendid royal path.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)महापराक्रमी राक्षसशिरोमणि कुम्भकर्ण निद्रा और मद से व्याकुल हो अलसाया हुआ-सा शोभाशाली राजमार्ग से जा रहा था

Hinglish
62.2VR-6-62-2

राक्षसानां सहस्रैश्च वृतः परमदुर्जयः । गृहेभ्यः पुष्पवर्षेण कीर्यमाणस्तदा ययौ ।। ६.६२. ॥

rākṣasānāṃ sahasraiśca vṛtaḥ paramadurjayaḥ | gṛhebhyaḥ puṣpavarṣeṇa kīryamāṇastadā yayau || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तदाthenपरमदुर्जयःvery difficult to winराक्षसानाम्Rakshasasसहस्रैःviolentlyवृतःsurroundedगृहेभ्यःfrom the housesपुष्पवर्षेणrain of flowersकीर्यमाणःcoveredययौwent.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen, Kumbhakarna, who is very difficult to win over, walked violently surrounded by Rakshasas, covered with showers of flowers from houses.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वह परम दुर्जय वीर हजारों राक्षसों से घिरा हुआ यात्रा कर रहा था। सड़क के किनारे पर जो मकान थे, उनमें से उसके ऊपर फूल बरसाये जा रहे थे

Hinglish
62.3VR-6-62-3

स हेमजालिविततं भानुभास्वरदर्शनम् । ददर्श विपुलं रम्यं राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ।। ६.६२. ॥

sa hemajālivitataṃ bhānubhāsvaradarśanam | dadarśa vipulaṃ ramyaṃ rākṣasendraniveśanam || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःheहेमजालविततम्latticework of goldभानुभास्वरदर्शनम्bright as morning Sunविपुलम्vastरम्यम्delightfulराक्षसेन्द्रनिवेशनम्Rakshasa king's abodeददर्शsaw.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHe saw the vast abode of the king of Rakshasas, with lattice work of gold and looking bright like the morning Sun

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उसने राक्षसराज रावण के रमणीय एवं विशाल भवन का दर्शन किया, जो सोने की जाली से आच्छादित होने के कारण सूर्यदेव के समान दीप्तिमान् दिखायी देता था

Hinglish
62.4VR-6-62-4

स तत्तदा सूर्य इवाभ्रजालं प्रविश्य रक्षोधिपतेर्निवेशम् । ददर्श दूरे ऽग्रजमासनस्थं स्वयम्भुवं शक्र इवासनस्थम् ।। ६.६२. ॥

sa tattadā sūrya ivābhrajālaṃ praviśya rakṣodhipaterniveśam | dadarśa dūre 'grajamāsanasthaṃ svayambhuvaṃ śakra ivāsanastham || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःheतदाthenसूर्यःSunअभ्रजालम्mass of cloudsइवlikeरक्षोधिपतेःLord of Rakshasasनिवेशम्abodeप्रविश्यenteredदूरेfrom distanceआसनस्थम्seated on the throneअग्रजम्elder brotherशक्रःIndraआसनस्थम्throneस्वयम्भुवम् इवlike Selfborn Brahmaददर्शsaw.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHe saw entering the abode of Lord of Rakshasas like the Sun penetrating into a mass of clouds, from a distance his elder brother seated on the throne just like Indra saw the SelfBorn Brahma on the throne.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)जैसे सूर्य मेघों की घटा में छिप जायँ, उसी प्रकार कुम्भकर्ण ने राक्षसराज के महल में प्रवेश किया और राजसिंहासन पर बैठे हुए अपने भाई को दूरसे ही देखा, मानो देवराज इन्द्र ने दिव्य कमलासन पर विराजमान स्वयम्भू ब्रह्मा का दर्शन किया हो

Hinglish
62.5VR-6-62-5

भ्रातुः स भवनं गच्छन् रक्षोगणसमन्वितम् । कुम्भकर्णः पदन्यासैरकम्पयत मेदिनीम् ।। ६.६२. ॥

bhrātuḥ sa bhavanaṃ gacchan rakṣogaṇasamanvitam | kumbhakarṇaḥ padanyāsairakampayata medinīm || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रक्षोगणसमन्वितम्accompanied by the troops of Rakshasasसःकुम्भकर्णःthat Kumbhakarnaभ्रातुःbrotherभवनम्mansionगच्छन्goingपदन्यासैःby the stridesमेदिनीम्earthअम्पयतshaken.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWhile Kumbhakarna accompanied by troops of Rakshasas, was taking strides to his brother's abode, even the earth was shaken.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)राक्षसोंसहित कुम्भकर्ण अपने भाई के भवन में जाते समय जब-जब एक-एक पैर आगे बढ़ाता था, तब-तब पृथ्वी काँप उठती थी

Hinglish
62.6VR-6-62-6

सो ऽभिगम्य गृहं भ्रातुः कक्ष्यामभिविगाह्य च । ददर्शोद्विग्नमासीनं विमाने पुष्पके गुरुम् ।। ६.६२. ॥

so 'bhigamya gṛhaṃ bhrātuḥ kakṣyāmabhivigāhya ca | dadarśodvignamāsīnaṃ vimāne puṣpake gurum || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःheभ्रातुःbrotherगृहम्residenceअभिगम्यhaving goneकक्ष्याम्enclosureअभिविगाह्य चstepping inपुष्पकेविमानेAerial chariotआसीनम्seatedउद्विग्नम्perturbedगुरुम्stateददर्शsaw.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetHaving gone to his brother's residence, stepping into the enclosure, he saw his brother seated in a perturbed state.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)भाई के भवन में जाकर जब वह भीतर की कक्षा में प्रविष्ट हुआ, तब उसने अपने बड़े भाई को उद्विग्न अवस्था में पुष्पक विमान पर विराजमान देखा

Hinglish
62.7VR-6-62-7

अथ दृष्ट्वा दशग्रीवः कुम्भकर्णमुपस्थितम् । तूर्णमुत्थाय संहृष्टः सन्निकर्षमुपानयत् ।। ६.६२. ॥

atha dṛṣṭvā daśagrīvaḥ kumbhakarṇamupasthitam | tūrṇamutthāya saṃhṛṣṭaḥ sannikarṣamupānayat || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अथand thenदशग्रीवःten headedउपस्थितम्getting upकुम्भकर्णम्Kumbhakarnaदृष्टवाseeingतूर्णम्quicklyउत्थायgetting upसंहृष्टःdelightedसन्निकर्षम्close to himउपानयत्brought.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe ten headed Ravana seeing Kumbhakarna, was delighted and got up quickly and made him come close to him.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)कुम्भकर्ण को उपस्थित देख दशमुख रावण तुरंत उठकर खड़ा हो गया और बड़े हर्ष के साथ उसे अपने समीप बुला लिया

Hinglish
62.8VR-6-62-8

अथासीनस्य पर्यङ्के कुम्भकर्णो महाबलः । भ्रातुर्ववन्दे चरणौ किं कृत्यमिति चाब्रवीत् ।। ६.६२. ॥

athāsīnasya paryaṅke kumbhakarṇo mahābalaḥ | bhrāturvavande caraṇau kiṃ kṛtyamiti cābravīt || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अथand thenमहाबलःendowed with extraordinary mightकुम्भकर्णःKumbhakarnaपर्यङ्केgetting upआसीनस्यfrom his seatभ्रातुःbrotherचरणौfeetववन्देclaspedकिम्whatकृत्यम्task to doइति चnowअब्रवीत्said.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetGetting up from his seat, Kumbhakarna endowed with extraordinary might bowed down and clasped his brother's feet and asked him, what task he had to do?

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)महाबली कुम्भकर्ण ने सिंहासन पर बैठे हुए अपने भाई के चरणों में प्रणाम किया और पूछा—’कौन-सा कार्य आ पड़ा है ?’

Hinglish
62.9VR-6-62-9

उत्पत्य चैनं मुदितो रावणः परिषस्वजे । स भ्रात्रा सम्परिष्वक्तो यथावच्छाभिनन्दितः ।। ६.६२. ॥

utpatya cainaṃ mudito rāvaṇaḥ pariṣasvaje | sa bhrātrā sampariṣvakto yathāvacchābhinanditaḥ || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रावणःRavanaउत्पत्यgetting upएनम्in that wayपरिषस्वजेfilled with joyभ्रात्राbrotherपरिष्वक्तःembracedयथावत्similarlyअभिनन्दितःgreetedसःकुम्भकर्णःthat Kumbhakarnaशुभम्auspiciousदिव्यम्wonderfulवरासनम्excellent seatप्रतिपेदेoccupied.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetGetting up from his seat Ravana embraced and greeted Kumbhakarna. So also, he duly rejoiced and occupied the seat.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)रावण ने उछलकर बड़ी प्रसन्नता के साथ कुम्भकर्ण को हृदय से लगा लिया। भाई रावण ने उसका आलिंगन करके यथावत् रूप से अभिनन्दन किया

Hinglish
62.10VR-6-62-10

कुम्भकर्णः शुभं दिव्यं प्रतिपेदे वरासनम् । स तदासनमाश्रित्य कुम्भकर्णो महाबलः । संरक्तनयनः कोपाद्रावणं वाक्यमब्रवीत् ।। ६.६२. ॥

kumbhakarṇaḥ śubhaṃ divyaṃ pratipede varāsanam | sa tadāsanamāśritya kumbhakarṇo mahābalaḥ | saṃraktanayanaḥ kopādrāvaṇaṃ vākyamabravīt || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महाबलःmightyसःकुम्भकर्णःKumbhakarnaतत्thatआसनम्seatआश्रित्यtakingक्रोधात्enragedसंरक्तनयनःblood shot eyesरावणम्Ravanaवाक्यम्wordsअब्रवीत्spoke.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetMighty Kumbhakarna, duly took the seat. Enraged Ravana with blood shot eyes spoke these words.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इसके बाद कुम्भकर्ण सुन्दर दिव्य सिंहासन पर बैठा। उस आसन पर बैठकर महाबली कुम्भकर्ण ने क्रोध से लाल आँखें किये रावण से पूछा-

Hinglish
62.11VR-6-62-11

किमर्थमहमादृत्य त्वया राजन् विबोधितः । शंस कस्माद्भयं ते ऽस्ति को ऽद्य प्रेतो भविष्यति ।। ६.६२. ॥

kimarthamahamādṛtya tvayā rājan vibodhitaḥ | śaṃsa kasmādbhayaṃ te 'sti ko 'dya preto bhaviṣyati || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राजन्kingअहम्Iअदृत्यawakenedत्वयाby youकिमर्थम्for what purposeविबोधितःtell meअद्यyou mayतेto youकस्मात्with the taskभयम्fearशंसdoubtप्रेतःto be ceasedभविष्यतिI wish to know.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"O King! For what purpose have I been awakened by you? Whom are you fearing? I wish to know who is to be ceased in life?"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)किमर्थमहमादृत्य त्वया राजन् प्रबोधितः शंस कस्माद् भयं तेऽत्र को वा प्रेतो भविष्यति

Hinglish
62.12VR-6-62-12

भ्रातरं रावणः कुद्धं कुम्भकर्णमवस्थितम् । ईषत्तु परिवृत्ताभ्यां नेत्राभ्यां वाक्यमब्रवीत् ।। ६.६२. ॥

bhrātaraṃ rāvaṇaḥ kuddhaṃ kumbhakarṇamavasthitam | īṣattu parivṛttābhyāṃ netrābhyāṃ vākyamabravīt || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रावणःRavanaक्रुद्धम्angryअवस्थितम्seatedभ्रातरम्brotherकुम्भकर्णम्Kumbhakarnaईषत्तुovercome with angerपरिवृत्ताभ्याम्rollingनेत्राभ्याम्eyesवाक्यम्wordsअब्रवीत्said.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetKumbhakarna, was overcome with anger, and asked his brother Ravana, who was seated and rolling his eyes in anger.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)तब रावण अपने पास बैठे हुए कुपित भाई कुम्भकर्ण से रोष से चञ्चल आँखें किये बोला—

Hinglish
62.13VR-6-62-13

अद्य ते सुमहान् कालः शयानस्य महाबल । सुखितस्त्वं न जानीषे मम रामकृतं भयम् ।। ६.६२. ॥

adya te sumahān kālaḥ śayānasya mahābala | sukhitastvaṃ na jānīṣe mama rāmakṛtaṃ bhayam || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महाबलextraordinary prowessशयानस्यfrom sleepतेyouअद्यarouseसुमहान्longकालःtimeसुखितःsleepingत्वम्youममmeरामकृतम्of Ramaभयम्fearन जानीषेnot know.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Oh! Kumbhakarna of extraordinary prowess! You were asleep for long happily. You do not know that I am afraid of Rama."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘महाबली वीर! तुम्हारे सोये-सोये दीर्घकाल व्यतीत हो गया। तुम गाढ़ निद्रा में निमग्न होने के कारण नहीं जानते कि मुझे राम से भय प्राप्त हुआ है

Hinglish
62.14VR-6-62-14

एष दाशरथी रामः सुग्रीवसहितो बली । समुद्रं सबलस्तीर्त्वा मूलं नः परिकृन्तति ।। ६.६२. ॥

eṣa dāśarathī rāmaḥ sugrīvasahito balī | samudraṃ sabalastīrtvā mūlaṃ naḥ parikṛntati || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
दाशरथिःDasarathiबलीstrongएषःheरामःthat Ramaसुग्रीवसहितःaccompanied by Sugrivaसमुद्रम्oceanसबलम्with armyनःमूलम्at our rootsपरिकृन्ततिcrossed.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Rama, the son of Dasaratha accompanied by Sugriva, crossed the ocean with an army that was cutting our roots."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘ये दशरथकुमार बलवान् श्रीमान् राम सुग्रीव के साथ समुद्र लाँघकर यहाँ आये हैं और हमारे कुल का विनाश कर रहे हैं

Hinglish
62.15VR-6-62-15

हन्त पश्यस्व लङ्कायां वनान्युपवनानि च । सेतुना सुखमागम्य वानरैकार्णवीकृतम् ।। ६.६२. ॥

hanta paśyasva laṅkāyāṃ vanānyupavanāni ca | setunā sukhamāgamya vānaraikārṇavīkṛtam || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
हन्तalasपश्यस्वyou seeलङ्कायाःLankaवनानिgrovesपवनानि चgardensसेतुनाbridge happilyआगम्यhaving comeवानरैकार्णवीम्Vanaras workकृतम्done.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset" Alas! You see how the Vanaras, arriving at Lanka, crossing the bridge have done away with groves and gardens."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘हाय! देखो तो सही, समुद्र में पुल बाँधकर सुखपूर्वक यहाँ आये हुए वानरों ने लङ्का के समस्त वनों और उपवनों को एकार्णवमय बना दिया है— यहाँ वानररूपी जल का समुद्र-सा लहरा रहा है

Hinglish
62.16VR-6-62-16

ये रक्षसां मुख्यतमा हतास्ते वानरैर्युधि । वानराणां क्षयं युद्धे न पश्यामि कदाचन ।। ६.६२. ॥

ye rakṣasāṃ mukhyatamā hatāste vānarairyudhi | vānarāṇāṃ kṣayaṃ yuddhe na paśyāmi kadācana || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
मुख्यतमाःof the chiefयेराक्षसाःthe Rakshasasतेto youयुधिin warवानरैःVanaraहताःkilledयुद्धेin combatवानराणाम्Vanarasक्षयम्killedकदाचनbut evenन पश्यामिdid not seeवानराःVanarasयुद्धेin warकदाचनevenजितपूर्वाःnot failed to succeedन चापिnot seen.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Of the Rakshasas, the chiefs have been killed in war by Vanaras. But I did not see even one Vanara to have been killed in war. Vanaras have not failed to succeed in war."

This translation covers verses 62.16–62.17 together.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘हमारे जो मुख्य-मुख्य राक्षस वीर थे, उन्हें वानरों ने युद्ध में मार डाला; किंतु रणभूमि में वानरों का संहार होता मुझे किसी तरह नहीं दिखायी देता। युद्ध में कभी कोई वानर पहले जीते नहीं गये हैं

This Hindi translation covers verses 62.16–62.17 together.

Hinglish
62.17VR-6-62-17

न चापि वानरा युद्धे जितपूर्वाः कदाचन । । ६.६२. ॥

na cāpi vānarā yuddhe jitapūrvāḥ kadācana | | 6.62. ||

HinglishWord meanings are shown with verse 62.16English is translated together with verse 62.16Hindi is translated together with verse 62.16
62.18VR-6-62-18

तदेतद्भयमुत्पन्नं त्रायस्वेमां महाबल । नाशय त्वमिमानद्य तदर्थं बोधितो भवान् ।। ६.६२. ॥

tadetadbhayamutpannaṃ trāyasvemāṃ mahābala | nāśaya tvamimānadya tadarthaṃ bodhito bhavān || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महाबलmighty strongतत्youएतत्thisभयम्fearउत्पन्नम्that is createdइहhereमाम्meत्रायस्वfrom themतम्youअद्यrisingइमान्theseनाशयdestroyतदर्थम्by thatभवान्youबोधितःreported.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Mighty strong I am, but such is the fear that has been created in me from them. You have been awakened, to destroy them. Reported Ravana."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘महाबली वीर! इस समय हमारे ऊपर यही भय उपस्थित हुआ है। तुम इससे हमारी रक्षा करो और आज इन वानरों को नष्ट कर दो। इसीलिये हमने तुम्हें जगाया है

Hinglish
62.19VR-6-62-19

सर्वक्षपितकोशं च स त्वमभ्यवपद्य माम् । त्रायस्वेमां पुरीं लङ्कां बालवृद्धावशेषिताम् ।। ६.६२. ॥

sarvakṣapitakośaṃ ca sa tvamabhyavapadya mām | trāyasvemāṃ purīṃ laṅkāṃ bālavṛddhāvaśeṣitām || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःheत्वम्youसर्वक्षपितकोशम्all resources exhaustedमाम्my meअभ्यवपद्यstriking at the enemyबालवृद्धावशेषिताम्children and aged are only leftइमाम्theseलङ्कांLankaपुरीम्cityत्रायस्वby you.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset" All resources of mine are exhausted. These children and aged are only left in Lanka city, knowing that you will save the city of Lanka."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘हमारा सारा खजाना खाली हो गया है; अतः मुझपर अनुग्रह करके तुम इस लङ्कापुरी की रक्षा करो; अब यहाँ केवल बालक और वृद्ध ही शेष रह गये हैं

Hinglish
62.20VR-6-62-20

भ्रातुरर्थे महाबाहो कुरु कर्म सुदुष्करम् । मयैवं नोक्तपूर्वो हि कच्चिद् भ्रातः परन्तप ।। ६.६२. ॥

bhrāturarthe mahābāho kuru karma suduṣkaram | mayaivaṃ noktapūrvo hi kaccid bhrātaḥ parantapa || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महाबाहोbroad shoulderedभ्रातbrother:परन्तपscourgeअर्थेyou areसुदुष्करम्difficultकर्मtaskकुरुdoभ्रातःbrotherमयाmyकश्चित्indeedएवम्in that wayन उक्तपूर्वःहिnot asked you before.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"O broad shouldered brother! Do this task which is difficult for others. O Scourge of enemies! I have not asked you before for such a task."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘महाबाहो! तुम अपने इस भाई के लिये अत्यन्त दुष्कर पराक्रम करो। परंतप! आज से पहले कभी किसी भाई से मैंने ऐसी अनुनय-विनय नहीं की थी

Hinglish
62.21VR-6-62-21

त्वय्यस्ति तु मम स्नेहः परा सम्भावना च मे । दैवासुरेषु युद्धेषु बहुशो राक्षसर्षभ । त्वया देवाः प्रतिव्यूह्य निर्जिताश्चासुरा युधि ।। ६.६२. ॥

tvayyasti tu mama snehaḥ parā sambhāvanā ca me | daivāsureṣu yuddheṣu bahuśo rākṣasarṣabha | tvayā devāḥ prativyūhya nirjitāścāsurā yudhi || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राक्षसर्षभbull among Rakshasasममmyत्वयिyouस्नेहःaffectionअस्तिbeingमेto meपराothersसम्भावना चconsideringदैवासुरेषुDevas and Asurasयुद्धेषुin warप्रतिव्यूह्यencounteredत्वयाby youदेवाःDevasअसुराःAsurasयुधिin warबहुशःperhapsनिर्जिताःwon.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"O Bull among Rakshasas! Being my brother, do this for me. I always have affection for you. Considering that you have encountered war with Devas and Asuras and won both Devas and Asuras, do this help."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘तुम्हारे ऊपर मेरा बड़ा स्नेह है और मुझे तुमसे बड़ी आशा है। राक्षसशिरोमणे! तुमने देवासुरसंग्राम के अवसरों पर अनेक बार प्रतिद्वन्द्वी का स्थान लेकर रणभूमि में देवताओं और असुरों को भी परास्त किया है

This Hindi translation covers verses 62.21–62.22 together.

Hinglish
62.22VR-6-62-22

तदेतत् सर्वमातिष्ठ वीर्यं भीमपराक्रम । न हि ते सर्वभूतेषु दृश्यते सदृशो बली ।। ६.६२. ॥

tadetat sarvamātiṣṭha vīryaṃ bhīmaparākrama | na hi te sarvabhūteṣu dṛśyate sadṛśo balī || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
भीमपराक्रमःof fierce valourतत्thatएतत्thisसर्वम्allवीर्यम्heroismआतिष्ठget upसर्वभूतेषुamong all beingsतेto youबलीstrongerन दृश्यतेहिnot seen.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"O Brother of fierce valour! Get up. I have not seen anyone stronger than you among all beings."

HinglishHindi is translated together with verse 62.21
62.23VR-6-62-23

कुरुष्व मे प्रियहितमेतदुत्तमं यथाप्रियं प्रियरणबान्धवप्रिय । स्वतेजसा विधम सपत्नवाहिनीं शरद्घनं पवन इवोद्यतो महान् ।। ६.६२. ॥

kuruṣva me priyahitametaduttamaṃ yathāpriyaṃ priyaraṇabāndhavapriya | svatejasā vidhama sapatnavāhinīṃ śaradghanaṃ pavana ivodyato mahān || 6.62. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
प्रियरणlover of warबान्धवप्रियlover of relationsमेto meप्रियहितम्well wisherएतत्theseयथाप्रियम्always lovingकुरुष्वdo thisस्वतेजसाself gloriousसपत्नवाहिनीम्torrent armyउद्यतःthrowsमहान्greatपवनःwindशरद्घनम् इवrainy cloudविधमin that way.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"You are a lover of wars. You are a lover of relations. You are always my dear well wisher. O self glorious one! Do this task of throwing out the torrent army just like wind throws rainy clouds." ।। इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेष्टितमस्सर्गः ।। This is the end of the sixty second sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘अतः भयंकर पराक्रमी वीर! तुम्हीं यह सारा पराक्रमपूर्ण कार्य सम्पन्न करो; क्योंकि समस्त प्राणियों में तुम्हारे समान बलवान् मुझे दूसरा कोई नहीं दिखायी देता है

Hinglish
62.24VR-6-62-24

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे द्विषष्टितमः सर्गः ॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe dviṣaṣṭitamaḥ sargaḥ ||

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘तुम युद्धप्रेमी तो हो ही, अपने बन्धु-बान्धवों से भी बड़ा प्रेम रखते हो। इस समय तुम मेरा यही प्रिय और उत्तम हित करो। अपने तेज से शत्रुओं की सेना को उसी तरह व्यथित कर दो, जैसे वेग से उठी हुई प्रचण्ड वायु शरद्-ऋतु के बादलों को छिन्न-भिन्न कर देती है’

Word meaningsEnglishHinglish