इतिहासःItihasa
Ramayana · Sarga 6.36

Sarga 36

सर्गः 36

Ravana rejects Malyavan's advice, consults ministers and asks Prahastha and others to guard the gates and enters the…

Full sarga summary

Ravana rejects Malyavan's advice, consults ministers and asks Prahastha and others to guard the gates and enters the gynaecium.

Summary: IIT Kanpur, Valmiki Ramayanam, via the Valmiki Ramayan Dataset (MIT).

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allEnglish allHindi allWord meanings allHinglish none yetMissing layers are left empty, never guessed.
36.1VR-6-36-1

तत्तु माल्यवतो वाक्यम् हितम् उक्तम् दzअ आननः । न मर्षयति दुष्ट अत्मा कालस्य वzअम् आगतः ॥

tattu mālyavato vākyam hitam uktam daza ānanaḥ | na marṣayati duṣṭa atmā kālasya vazam āgataḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
दुष्टात्माevil mindedदशाननःthe tenheadedकालस्यdeath 'sवशम्fallen under the swayआगतःcomeमाल्यवतःMalyavathaउक्तम्toldतत्thatवाक्यम्words of adviceनमर्षयतिnot tolerated.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe tenheaded Ravana, having fallen under the sway of death could not tolerate Malyavatha's words of advice.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)दुष्टात्मा दशमुख रावण काल के अधीन हो रहा था, इसलिये माल्यवान् की कही हुई हितकर बात को भी वह सहन नहीं कर सका

Hinglish
36.2VR-6-36-2

स बद्ध्वा भ्रु कुटिम् वक्त्रे क्रोधस्य वzअम् आगतः । अमर्षात् परिवृत्त अक्षो माल्यवन्तम् अथ अब्रवीत् ॥

sa baddhvā bhru kuṭim vaktre krodhasya vazam āgataḥ | amarṣāt parivṛtta akṣo mālyavantam atha abravīt ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःheक्रोधस्यby angerवशम्submitted toआगतःcome underवक्त्रेin the faceभ्रुकुटिम्eyebrowsबद् ध्वाknittingअमर्षात्intolerantपरिवृत्ताक्षःrolling his eyesअथand thenमाल्यवन्तम्to Malyavanअब्रवीत्said.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen Ravana who had come under the influence of anger, knitting the brows of his face rolling his eyes said to Malyavan.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)वह क्रोध के वशीभूत हो गया। अमर्ष से उसके नेत्र घूमने लगे। उसने भौंहें टेढ़ी करके माल्यवान् से कहा

Hinglish
36.3VR-6-36-3

हित बुद्ध्या यद् अहितम् वचह् परुषम् उच्यते । पर पक्षम् प्रविzय एव न एतत् zरोत्र गतम् मम ॥

hita buddhyā yad ahitam vacah paruṣam ucyate | para pakṣam pravizya eva na etat zrotra gatam mama ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
परपक्षम्enemies sideप्रविश्यैवtakingहितबुध्याsalutary senseयत्thoseपरुषम्harshअहितम्not meaning goodवचःwordsउच्यतेhave utteredएतत्all theseममto meश्रोत्रगतम्listen to what was told earlierनnot.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Harsh and not wellmeaning words have been uttered by you taking the enemy's side. I will not listen to what you said earlier."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘तुमने शत्रु का पक्ष लेकर हित-बुद्धि से जो मेरे अहित की कठोर बात कही है, वह पूरी तौर से मेरे कानों तक नहीं पहुँची

Hinglish
36.4VR-6-36-4

मानुषम् कृपणम् रामम् एकम् zआखा मृग आzरयम् । समर्थम् मन्यसे केन त्यक्तम् पित्रा वन आलयम् ॥

mānuṣam kṛpaṇam rāmam ekam zākhā mṛga āzrayam | samartham manyase kena tyaktam pitrā vana ālayam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
मानुषम्humanकृपणम्wretchedएकम्aloneशाखामृगाश्रयम्who has the help of herbivorous animals to helpपित्राby fatherत्यक्तम्forsakenवनालयम्forest as asylumरामम्Ramaसमर्थम्capableकेनby whatमन्यसेreason.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"For what reason do you say that a wretched human being, alone, forsaken by a father who has taken asylum in the forest, who is taking the help of vanaras is capable?"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘बेचारा राम एक मनुष्य ही तो है, जिसने सहारा लिया है कुछ बंदरों का। पिता के त्याग देने से उसने वन की शरण ली है। उसमें कौन-सी ऐसी विशेषता है, जिससे तुम उसे बड़ा सामर्थ्यशाली मान रहे हो

Hinglish
36.5VR-6-36-5

रक्षसाम् ईzवरम् माम् च देवतानाम् भयम् करम् । हीनम् माम् मन्यसे केन;अहीनम् सर्व विक्रमैः ॥

rakṣasām īzvaram mām ca devatānām bhayam karam | hīnam mām manyase kena;ahīnam sarva vikramaiḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रक्षसाम्Rakshasasईश्वरम्Lordदेवानांचincluding Devasभयङ्करम्fearfulterrorमाम्meसर्वविक्रमैःall kinds of prowessअहीनम्not deficientमाम्meहीनम्deficientकेनwhyमन्यसेthink.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"The Lord of Rakshasas is a terror to all including the Devas and am endowed with all kinds of prowess and efficiency. Why do you think I am deficient?"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘मैं राक्षसों का स्वामी तथा सभी प्रकार के पराक्रमों से सम्पन्न हूँ, देवताओं के मन में भी भय उत्पन्न करता हूँ; फिर किस कारण से तुम मुझे राम की अपेक्षा हीन समझते हो?

Hinglish
36.6VR-6-36-6

वीर द्वेषेण वा zअन्के पक्ष पातेन वा रिपोः । त्वया अहम् परुषाण्य् उक्तः पर प्रोत्साहनेन वा ॥

vīra dveṣeṇa vā zanke pakṣa pātena vā ripoḥ | tvayā aham paruṣāṇy uktaḥ para protsāhanena vā ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
वीरद्वेषेणout of hatred to heroरिपोःenemyपक्षपातेनout of one sided viewपरothersप्रोत्साहनेनवाby the encouragement ofअहम्I amत्वयाby yourपरुषाणिharsh wordsउक्तःspokenशङ्केsuspect.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"I suspect that out of hatred towards me, you are speaking such harsh words to a hero encouraged by the enemy."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘तुमने जो मुझे कठोर बातें सुनायी हैं, उनके विषयमें मुझे शङ्का है कि तुम या तो मुझ-जैसे वीरसे द्वेष रखते हो या शत्रुसे मिले हुए हो अथवा शत्रुओंनेऐसा कहने या करनेके लिये तुम्हें प्रोत्साहन दिया है

Hinglish
36.7VR-6-36-7

प्रभवन्तम् पदस्थम् हि परुषम् को अह्बिधास्यति । पण्डितह् zआस्त्र तत्त्वज्नो विना प्रोत्साहनाद् रिपोः ॥

prabhavantam padastham hi paruṣam ko ahbidhāsyati | paṇḍitah zāstra tattvajno vinā protsāhanād ripoḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
शास्त्रतत्त्वज्ञःlearned in the truth of sastrasपण्डितःlearnedकःwhoविनाप्रोत्साहनाद्रिपोःwithout instigationप्रभवन्तम्in powerपदस्थम्addressपरुषम्harshअभिभाषतेwill speak.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Which person who has learned the truth of sastras will address such harsh words to one in power without instigation?"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘जो प्रभावशाली होने के साथ ही अपने राज्य पर प्रतिष्ठित है, ऐसे पुरुष को कौन शास्त्रतत्त्वज्ञ विद्वान् शत्रु का प्रोत्साहन पाये बिना कटु वचन सुना सकता है?

Hinglish
36.8VR-6-36-8

आनीय च वनात् सीताम् पद्म हीनाम् इव zरियम् । किम् अर्थम् प्रतिदास्यामि राघवस्य भयाद् अहम् ॥

ānīya ca vanāt sītām padma hīnām iva zriyam | kim artham pratidāsyāmi rāghavasya bhayād aham ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
पद्महीनाम्without the lotusश्रियम् इवlike Lakshmiसीताम्Sitaवनात्from forestआनीयbrought herअहम्Iराघवस्यRama'sभयात्fearकिमर्थम्for whatप्रतिदास्यामिwill not return.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Sita who is like Lakshmi without the lotus has been brought from the forest. Why would I return her for the fear of Rama?"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘कमलहीन कमला की भाँति सुन्दरी सीता को वन से ले आकर अब केवल राम के भय से मैं कैसे लौटा दूँ ?

Hinglish
36.9VR-6-36-9

वृतम् वानर कोटीभिः ससुग्रीवम् सलक्ष्मणम् । पzय कैzचिद् अहोभिस् त्वम् राघवम् निहतम् मया ॥

vṛtam vānara koṭībhiḥ sasugrīvam salakṣmaṇam | pazya kaizcid ahobhis tvam rāghavam nihatam mayā ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
कैश्चित्in short timeअहोभिःpraisedमयाby meनिहतम्killed वानरकोटिभिः crores of Vanarasवृतम्surroundingससुग्रीवम्Sugrivaसलक्ष्मणम्and that Lakshmanaराघवम्Raghavaपश्यsee.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Indeed, in a short while crores of Vanaras, Sugriva and also Lakshmana and Raghava will be killed by me. Oh!"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘करोड़ों वानरों से घिरे हुए सुग्रीव और लक्ष्मणसहित राम को मैं कुछ ही दिनों में मार डालूँगा, यह तुम अपनी आँखों देख लेना

Hinglish
36.10VR-6-36-10

द्वन्द्वे यस्य न तिष्ठन्ति दैवतान्य् अपि सम्युगे । स कस्माद् रावणो युद्धे भयम् आहारयिष्यति ॥

dvandve yasya na tiṣṭhanti daivatāny api samyuge | sa kasmād rāvaṇo yuddhe bhayam āhārayiṣyati ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
दैवतान्यपिeven godsयुद्धेin warद्वन्द्वेduelनतिष्ठन्तिnot with standसःthat heरावणःRavanaयुद्धेin warकस्मात्whomभयम्fearआहारयिष्यतिstriking.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAs even gods will not with stand Ravana in war, of whom Ravana will be afraid of in a duel.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘जिसके सामने द्वन्द्वयुद्ध में देवता भी नहीं ठहर पाते हैं, वही रावण युद्ध में किससे भयभीत होगा

Hinglish
36.11VR-6-36-11

द्विधा भज्येयम् अप्य् एवम् न नमेयम् तु कस्यचित् । एष मे सहजो दोषह् स्वभावो दुरतिक्रमः ॥

dvidhā bhajyeyam apy evam na nameyam tu kasyacit | eṣa me sahajo doṣah svabhāvo duratikramaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
द्विधाinto twoभज्येयमपिresorts to breaks my headएवम्alsoकस्यचित्his mindननमेयम्bend myself to any oneएषःin that wayमेIसहजःnaturalदोषःweaknessस्वभावःnatureदुरतिक्रमःto overcome.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"I would break my head into two also but not bend my head to anyone. It is my weakness. It is hard to overcome nature."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘मैं बीच से दो टूक हो जाऊँगा, पर किसी के सामने झुक नहीं सकूँगा, यह मेरा सहज दोष है और स्वभाव किसी के लिये भी दुर्लङ्घय होता है

Hinglish
36.12VR-6-36-12

यदि तावत् समुद्रे तु सेतुर् बद्धो यदृच्चया । रामेण विस्मयः को अत्र येन ते भयम् आगतम् ॥

yadi tāvat samudre tu setur baddho yadṛccayā | rāmeṇa vismayaḥ ko atra yena te bhayam āgatam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
रामेणby Ramaयदृच्छयाby chanceसमुद्रेon the oceanसेतुःbridgeबद्धःयदिconstructed तावत् by thatअत्रthereयेनbecause of thatमेto meभयम्fearआगतम्overtakenविस्मयःwonderकःwhat.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Rama has constructed a bridge by chance and because of that you are fearing what wonder is there in it?"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘यदि राम ने दैववश समुद्र पर सेतु बाँध लिया तो इसमें विस्मय की कौन बात है, जिससे तुम्हें इतना भय हो गया है ?

Hinglish
36.13VR-6-36-13

स तु तीर्त्वा अर्णवम् रामः सह वानर सेनया । प्रतिजानामि ते सत्यम् न जीवन् प्रतियास्यति ॥

sa tu tīrtvā arṇavam rāmaḥ saha vānara senayā | pratijānāmi te satyam na jīvan pratiyāsyati ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःराघवःthat Raghavaवानरसेवयासहalong with Vanara armyआर्णवम्seaतीर्त्वाcrossed waterजीवन्with lifeनप्रतियाप्यतिnot going backसत्यम्trueप्रतिजानामिwill not return back.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"Rama having crossed the sea with his Vanara army will not go back with life. It is true."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘मैं तुम्हारे आगे सच्ची प्रतिज्ञा करके कहता हूँ कि समुद्र पार करके वानरसेनासहित आये हुए राम यहाँ से जीवित नहीं लौट सकेंगे’

Hinglish
36.14VR-6-36-14

एवम् ब्रुवाणम् सम्रब्धम् रुष्टम् विज्नाय रावणम् । व्रीडितो माल्यवान् वाक्यम् न उत्तरम् प्रत्यपद्यत ॥

evam bruvāṇam samrabdham ruṣṭam vijnāya rāvaṇam | vrīḍito mālyavān vākyam na uttaram pratyapadyata ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
एवंin that wayसंरब्धम्abashedब्रुवाणम्speakingरावणम्to Ravanaरुष्टम्angerविज्ञायknowingमाल्यवान्Malyavanव्रीळितःfeeling shyउत्तरम्replyवाक्यम्wordsनप्रत्यपद्यतnot uttered.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWhen Ravana was abashed and speaking in that way realizing that he is angry, Malyavan did not reply feeling shy.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)ऐसी बातें कहते हुए रावण को क्रोध से भरा हुआ एवं रुष्ट जानकर माल्यवान् बहुत लज्जित हुआ और उसने कोई उत्तर नहीं दिया

Hinglish
36.15VR-6-36-15

जय आzइषा च राजानम् वर्धयित्वा यथा उचितम् । माल्यवान् अभ्यनुज्नातो जगाम स्वम् निवेzअनम् ॥

jaya āziṣā ca rājānam vardhayitvā yathā ucitam | mālyavān abhyanujnāto jagāma svam nivezanam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
माल्यवान्Malyavanराजानम्to the kingजयाशिषाचblessing to succeed यथोचितम् in accordance with traditionस्वम्hisनिवेशनम्houseजगामwent.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetMalyavan offered blessings to the king for success in accordance with tradition left to his house.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)माल्यवान् ने ‘महाराज की जय हो’ इस विजय सूचक आशीर्वाद से राजा को यथोचित बढ़ावा दिया और उससे आज्ञा लेकर वह अपने घर चला गया

Hinglish
36.16VR-6-36-16

रावणस् तु सह अमात्यो मन्त्रयित्वा विमृzय च । लन्कायाम् अतुलाम् गुप्तिम् कारयाम् आस राक्षसः ॥

rāvaṇas tu saha amātyo mantrayitvā vimṛzya ca | lankāyām atulām guptim kārayām āsa rākṣasaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राक्षसःRakshasasरावणस्तुwith Ravanaसहामात्यःwith companionsमन्त्रयित्वाwith ministersविमृश्यholding discussionsतदाthenलङ्कायांfor Lankaअतुलांunequalledगुप्तिम्protectionकारयामासmade arrangements.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetRavana then held discussions with his companions and ministers and made unequalled arrangements for (safety of) Lanka.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)तदनन्तर मन्त्रियोंसहित राक्षस रावण ने परस्परविचार-विमर्श करके तत्काल लङ्का की रक्षा का प्रबन्ध किया

Hinglish
36.17VR-6-36-17

व्यादिदेzअ च पूर्वस्याम् प्रहस्तम् द्वारि राक्षसम् । दक्षिणस्याम् महा वीर्यौ महा पार्zव महा उदरौ ॥

vyādideza ca pūrvasyām prahastam dvāri rākṣasam | dakṣiṇasyām mahā vīryau mahā pārzva mahā udarau ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःheपूर्वस्यांद्वारिat the eastern gateप्रहस्तम्Prahasthaराक्षसम्Rakshasaव्यादिदेशpostedदक्षिणस्याम्at the southern gateमहावीर्यौदिof great prowessमहापर्श्वाMahaparsva महोदरौ Mahodaraव्यादिदेशpostedअथandतदाlike thatपश्चिमायांद्वारिat the western gateमहामायाम्Mahamayaबहुभिःmanyराक्षसैःRakshasasवृतम्surrounded byपुत्रम्sonइन्द्रजितम्Indrajithव्यादिदेशassigned duty.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetRavana posted Prahastha surrounded by many Rakshasas at the east gate, and the Rakshasas of great prowess, Mahaparsva and Mahodara at the southern gate, and like that Mahamaya and Indrajith, his own son at the western gate.

This translation covers verses 36.17–36.18 together.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उसने पूर्व द्वार पर उसकी रक्षा के लिये राक्षस प्रहस्त को तैनात किया, दक्षिण द्वार पर महापराक्रमी महापार्श्व और महोदर को नियुक्त किया तथा पश्चिम द्वार पर अपने पुत्र इन्द्रजित् को रखा, जो महान् मायावी था। वह बहुत-से राक्षसों द्वारा घिरा हुआ था

This Hindi translation covers verses 36.17–36.18 together.

Hinglish
36.18VR-6-36-18

पzचिमायाम् अथो द्वारि पुत्रम् इन्द्रजितम् तथा । व्यादिदेzअ महा मायम् राक्षसैर् बहुभिर् वृतम् ॥

pazcimāyām atho dvāri putram indrajitam tathā | vyādideza mahā māyam rākṣasair bahubhir vṛtam ||

HinglishWord meanings are shown with verse 36.17English is translated together with verse 36.17Hindi is translated together with verse 36.17
36.19VR-6-36-19

उत्तरस्याम् पुर द्वारि व्यादिzय zउक सारणौ । स्वयम् च अत्र भविष्यामि मन्त्रिणस् तान् उवाच ह ॥

uttarasyām pura dvāri vyādizya zuka sāraṇau | svayam ca atra bhaviṣyāmi mantriṇas tān uvāca ha ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
उत्तरस्याम्at the northपुरद्वारिof the city gateशुकसारणौSuka and Saranaव्यादिश्यpostedस्वयम्himselfचअत्रalso thereगमिष्यामिreachedतान्hisमन्त्रिणःministersउवाचtold.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetRavana posted Suka and Sarana at the north gate of Lanka and himself reached there and told the ministers that he would be there.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)तदनन्तर नगर के उत्तर द्वार पर शुक और सारण को रक्षा के लिये जाने की आज्ञा दे मन्त्रियों से रावण ने कहा ‘मैं स्वयं भी उत्तर द्वार पर जाऊँगा’

Hinglish
36.20VR-6-36-20

राक्षसम् तु विरूप अक्षम् महा वीर्य पराक्रमम् । मध्यमे अस्थापयद् गुल्मे बहुभिह् सह राक्षसैः ॥

rākṣasam tu virūpa akṣam mahā vīrya parākramam | madhyame asthāpayad gulme bahubhih saha rākṣasaiḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महावीर्यपराक्रमम्endowed with extraordinary strengthविरूपाक्षम्Virupaksha,राक्षसाम् Rakshasaबहुभिःand many moreराक्षसैःसहalong with Rakshasasमध्यमेmiddleगुल्मेof cityआस्थापयत्placed.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetIn the middle of the city, he placed Virupaksha, a Rakshasa endowed with extraordinary strength and many more Rakshasas.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)नगर के बीच की छावनी पर उसने बहुसंख्यक राक्षसों के साथ महान् बल-पराक्रम से सम्पन्न राक्षस विरूपाक्ष को स्थापित किया

Hinglish
36.21VR-6-36-21

एवम् विधानम् लन्कायाम् कृत्वा राक्षस पुम्गवः । मेने कृत अर्थम् आत्मानम् कृत अन्त वzअम् आगतः ॥

evam vidhānam lankāyām kṛtvā rākṣasa pumgavaḥ | mene kṛta artham ātmānam kṛta anta vazam āgataḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राक्षसपुङ्गवःbest of Rakshasasलङ्कायाःin Lankaएवम्in that wayविधानम्orderकृत्वाhaving doneकालचोदितःsway of destinyआत्मानम्his ownकृतकृत्यमिवas if accomplished the taskमन्यतेthought.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe best of Rakshasas under the sway of destiny, having been ordered in that way in Lanka, Ravana felt as though he had accomplished the task.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इस प्रकार लङ्का में पुरी की रक्षा का प्रबन्ध करके कालप्रेरित राक्षसशिरोमणि रावण अपने-आपको कृतकृत्य मानने लगा

Hinglish
36.22VR-6-36-22

विसर्जयाम् आस ततह् स मन्त्रिणो । विधानम् आज्नाप्य पुरस्य पुष्कलम् । जय आzइषा मन्त्र गणेन पूजितो । विवेzअ सो अन्तह् पुरम् ऋद्धिमन् महत् ॥

visarjayām āsa tatah sa mantriṇo | vidhānam ājnāpya purasya puṣkalam | jaya āziṣā mantra gaṇena pūjito | viveza so antah puram ṛddhiman mahat ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
सःheपुरस्यfor Lankaपुष्कलम्adequatelyविधानम्arrangementsआज्ञाप्यhaving orderedततःthereafterमन्त्रिणःwith ministersविसर्जयामासtaking leaveमन्त्रिगणेवbody of ministersजयाशिषाuttering benediction for successपूजितःblessing सः himबुद्धिमत्with prosperityमहत्greatअन्तःपुरम्inner chambersविवेशentered.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThere after making arrangements adequately for the protection of Lanka, taking leave of ministers who offered blessings for his prosperity and uttered words of benediction for his success Ravana entered the inner chambers of the palace. ।। इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेषटित्रंशस्सर्गः ।। This is the end of the thirty sixth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इस तरह नगर के संरक्षण की प्रचुर व्यवस्था के लिये आज्ञा देकर रावण ने सब मन्त्रियों को विदा कर दिया और स्वयं भी उनके विजयसूचक आशीर्वाद से सम्मानित हो अपने समृद्धिशाली एवं विशाल अन्तःपुर में चला गया

Hinglish