Ramayana · Sarga 7.68

Sarga 68

सर्गः 68

At morning Lavana comes out for food, and Shatrughna, having crossed the Yamuna, stands armed at the gate

Full sarga summary

At morning Lavana comes out for food, and Shatrughna, having crossed the Yamuna, stands armed at the gate -- the demon mocks and threatens to devour him, but Shatrughna, weeping with rage, names himself Rama's brother come for his death and demands single combat -- Lavana, boasting of his kinship to Ravana, bids him wait while he fetches a weapon, but Shatrughna refuses to let the seen foe escape.

Summary: IIT Kanpur, Valmiki Ramayanam, via the Valmiki Ramayan Dataset (MIT).

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allEnglish allHindi allWord meanings allHinglish none yetMissing layers are left empty, never guessed.
68.1VR-7-68-1

कथां कथयतां तेषां जयं चाकाङ्क्षतां शुभम् । व्यतीता रजनी शीघ्रं शत्रुघ्नस्य महात्मनः ।। ७.६८. ॥

kathāṃ kathayatāṃ teṣāṃ jayaṃ cākāṅkṣatāṃ śubham | vyatītā rajanī śīghraṃ śatrughnasya mahātmanaḥ || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
कथांthe talkकथयतांwhile speakingतेषांof themजयंvictoryचandआकाङ्क्षतांwhile desiringशुभम्auspiciousव्यतीताpassedरजनीthe nightशीघ्रंquicklyशत्रुघ्नस्यof Shatrughnaमहात्मनःthe great-souled one.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWhile they were conversing and wishing for an auspicious victory, the night quickly passed for the great-souled Shatrughna.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इस प्रकार कथा कहते और शुभ विजय की कामना करते हुए महात्मा शत्रुघ्न की वह रात शीघ्र ही बीत गयी

Hinglish
68.2VR-7-68-2

ततः प्रभाते विमले तस्मिन्काले स राक्षसः । निर्गतस्तु पुराद्धीरो भक्ष्याहारप्रचोदितः ।। ७.६८. ॥

tataḥ prabhāte vimale tasminkāle sa rākṣasaḥ | nirgatastu purāddhīro bhakṣyāhārapracoditaḥ || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
ततःthenप्रभातेin the morningविमलेclearतस्मिन्कालेat that timeसःthatराक्षसःdemonनिर्गतस्तुindeed came outपुरात्from the cityधीरःbraveभक्ष्याहारप्रचोदितःimpelled by the desire for food.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen, in that clear morning, the brave demon, impelled by his hunger for food, came out of the city.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)फिर निर्मल प्रभात होनेपर उसी समय वह धीर राक्षस भोजन की खोज में प्रेरित होकर नगर से बाहर निकला

Hinglish
68.3VR-7-68-3

एतस्मिन्नन्तरे वीरः शत्रुघ्नो यमुनां नदीम् । तीर्त्वा मधुपुरद्वारि धनुष्पाणिरतिष्ठत ।। ७.६८. ॥

etasminnantare vīraḥ śatrughno yamunāṃ nadīm | tīrtvā madhupuradvāri dhanuṣpāṇiratiṣṭhata || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
एतस्मिन्नन्तरेin the meantimeवीरःthe braveशत्रुघ्नःShatrughnaयमुनांYamunaनदीम्riverतीर्त्वाhaving crossedमधुपुरद्वारिat the gate of Madhupuraधनुष्पाणिःwith bow in handअतिष्ठतstood.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetIn the meantime, the brave Shatrughna, having crossed the Yamuna river, stood at the gate of Madhupura with his bow in hand.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इसी बीच वीर शत्रुघ्न यमुना नदी पार करके मधुपुर के द्वारपर धनुष हाथ में लिये खड़े हो गये

Hinglish
68.4VR-7-68-4

ततो ऽर्धदिवसे प्राप्ते क्रूरकर्मा स राक्षसः । आगच्छद्बहुसाहस्रं प्राणिनां भारमुद्वहन् ।। ७.६८. ॥

tato 'rdhadivase prāpte krūrakarmā sa rākṣasaḥ | āgacchadbahusāhasraṃ prāṇināṃ bhāramudvahan || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
ततःthenअर्धदिवसेmiddayप्राप्तेhaving arrivedक्रूरकर्माcruel-deededसःthatराक्षसःdemonआगच्छत्cameबहुसाहस्रंmany thousandsप्राणिनांof living beingsभारम्burdenउद्वहन्carrying.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen, as midday arrived, that cruel demon came, carrying the burden of many thousands of living beings.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)दोपहर होनेपर वह क्रूरकर्मा राक्षस हजारों प्राणियों का भार ढोता हुआ आया

Hinglish
68.5VR-7-68-5

ततो ददर्श शत्रुघ्नं स्थितं द्वारि धृतायुधम् । तमुवाच ततो रक्षः किमनेन करिष्यसि ।। ७.६८. ॥

tato dadarśa śatrughnaṃ sthitaṃ dvāri dhṛtāyudham | tamuvāca tato rakṣaḥ kimanena kariṣyasi || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
ततःthenददर्शhe sawशत्रुघ्नंShatrughnaस्थितंstandingद्वारिat the gateधृतायुधम्holding a weaponतम्to himउवाचsaidततःthenरक्षःthe demonकिम्whatअनेनwith thisकरिष्यसिwill you do.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThen he saw Shatrughna standing at the gate, holding a weapon, and the demon then asked him, "What will you do with this?"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)तब उसने द्वारपर आयुध लिये खड़े शत्रुघ्न को देखा और उनसे कहा—"इससे तू क्या करेगा?

Hinglish
68.6VR-7-68-6

ईदृशानां सहस्राणि सायुधानां नराधम । भक्षितानि मया रोषात्कालमाकाङ्क्षसे नु किम् ।। ७.६८. ॥

īdṛśānāṃ sahasrāṇi sāyudhānāṃ narādhama | bhakṣitāni mayā roṣātkālamākāṅkṣase nu kim || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
ईदृशानांof such (like you)सहस्राणिthousandsसायुधानांarmedनराधमO vilest of menभक्षितानिhave been devouredमयाby meरोषात्out of angerकालम्deathआकाङ्क्षसेdo you desireनुindeedकिम्what.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"O vilest of men, I have devoured thousands of armed individuals like you out of anger; do you indeed desire death?"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)नराधम! ऐसे हजारों आयुधधारियों को मैंने रोष में आकर खा डाला है; तू क्या अपने काल की प्रतीक्षा कर रहा है?

Hinglish
68.7VR-7-68-7

आहारश्चास्य सम्पूर्णो ममायं पुरुषाधम । स्वयं प्रविष्टो ऽद्य मुखं कथमासाद्य दुर्मते ।। ७.६८. ॥

āhāraścāsya sampūrṇo mamāyaṃ puruṣādhama | svayaṃ praviṣṭo 'dya mukhaṃ kathamāsādya durmate || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
आहारश्चfood andअस्यhisसम्पूर्णोcompleteममायंmy thisपुरुषाधमO vilest of menस्वयम्by himselfप्रविष्टोenteredअद्यtodayमुखंmouthकथमासाद्यhow having reachedदुर्मतेO evil-minded one
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe demon, addressing Shatrughna, exclaims that Shatrughna, the vilest and evil-minded of men, has today entered his mouth by himself, thus becoming his complete meal.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)पुरुषाधम! मेरा यह आहार तो पूरा हो ही चुका है; दुर्बुद्धे! आज तू स्वयं ही आकर मेरे मुँह में कैसे घुस आया?

Hinglish
68.8VR-7-68-8

तस्यैवं भाषमाणस्य हसतश्च मुहुर्मुहुः । शत्रुघ्नो वीर्यसम्पन्नो रोषादश्रूण्यवासृजत् ।। ७.६८. ॥

tasyaivaṃ bhāṣamāṇasya hasataśca muhurmuhuḥ | śatrughno vīryasampanno roṣādaśrūṇyavāsṛjat || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तस्यhisएवम्thusभाषमाणस्यwhile speakingहसतश्चwhile laughing andमुहुर्मुहुःagain and againशत्रुघ्नोShatrughnaवीर्यसम्पन्नोendowed with valorरोषात्from angerअश्रूण्यवासृजत्shed tears
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAs the demon spoke thus and laughed repeatedly, the valiant Shatrughna shed tears out of intense anger.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इस प्रकार कहते और बार-बार हँसते हुए उसे देखकर पराक्रमसम्पन्न शत्रुघ्न ने रोष से आँसू बहा दिये

Hinglish
68.9VR-7-68-9

तस्य रोषाभिभूतस्य शत्रुघ्नस्य महात्मनः । तेजोमया मरीच्यस्तु सर्वगात्रैर्विनिष्पतन् ।। ७.६८. ॥

tasya roṣābhibhūtasya śatrughnasya mahātmanaḥ | tejomayā marīcyastu sarvagātrairviniṣpatan || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तस्यhisरोषाभिभूतस्यovercome by angerशत्रुघ्नस्यShatrughna'sमहात्मनःof the great-souled oneतेजोमयाradiantमरीच्यस्तुrays indeedसर्वगात्रैःfrom all limbsविनिष्पतन्burst forth
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetFrom the great-souled Shatrughna, who was overcome by such rage, radiant rays of light emanated from all his limbs.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)रोष से अभिभूत महात्मा शत्रुघ्न के सारे अङ्गों से तेजोमय किरणें निकलने लगीं

Hinglish
68.10VR-7-68-10

उवाच च सुसङ्क्रुद्धः शत्रुघ्नस्तं निशाचरम् । योद्धुमिच्छामि दुर्बुद्धे द्वन्द्वयुद्धं त्वया सह ।। ७.६८. ॥

uvāca ca susaṅkruddhaḥ śatrughnastaṃ niśācaram | yoddhumicchāmi durbuddhe dvandvayuddhaṃ tvayā saha || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
उवाचspokeचandसुसङ्क्रुद्धःvery much enragedशत्रुघ्नस्तंShatrughna to himनिशाचरम्to the night-wandererयोद्धुमिच्छामिI wish to fightदुर्बुद्धेO evil-minded oneद्वन्द्वयुद्धंsingle combatत्वयाwith youसहtogether
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAnd Shatrughna, greatly enraged, spoke to that demon, declaring his wish to engage in single combat with the evil-minded one.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)अत्यन्त क्रुद्ध होकर शत्रुघ्न ने उस निशाचर से कहा—"दुर्बुद्धे! मैं तुझसे द्वन्द्वयुद्ध करना चाहता हूँ

Hinglish
68.11VR-7-68-11

पुत्रो दशरथस्याहं भ्राता रामस्य धीमतः । शत्रुघ्नो नित्यशत्रुघ्नो वधाकाङ्क्षी तवागतः ।। ७.६८. ॥

putro daśarathasyāhaṃ bhrātā rāmasya dhīmataḥ | śatrughno nityaśatrughno vadhākāṅkṣī tavāgataḥ || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
पुत्रोsonदशरथस्याहंof Dasharatha Iभ्राताbrotherरामस्यof Ramaधीमतःthe wiseशत्रुघ्नोShatrughnaनित्यशत्रुघ्नोthe eternal slayer of enemiesवधाकाङ्क्षीdesirous of killingतवागतःyour has come
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetI am Shatrughna, the son of Dasharatha and brother of the wise Rama, the eternal slayer of enemies, and I have come here desiring your death.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)मैं दशरथ का पुत्र और बुद्धिमान् श्रीराम का भाई शत्रुघ्न हूँ—शत्रुओं का नित्य संहार करनेवाला; तेरे वध की इच्छा से आया हूँ

Hinglish
68.12VR-7-68-12

तस्य मे युद्धकामस्य द्वन्द्वयुद्धं प्रदीयताम् । शत्रुस्त्वं सर्वभूतानां न मे जीवन्गमिष्यसि ।। ७.६८. ॥

tasya me yuddhakāmasya dvandvayuddhaṃ pradīyatām | śatrustvaṃ sarvabhūtānāṃ na me jīvangamiṣyasi || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तस्य मेfor meयुद्धकामस्यdesirous of battleद्वन्द्वयुद्धंa single combatप्रदीयताम्let it be given. शत्रुस्त्वं you are an enemyसर्वभूतानांof all beingsनnotमेfrom meजीवन्aliveगमिष्यसिyou will go.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetGrant me, who desires battle, a single combat, for you are an enemy to all beings, and you shall not escape me alive.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)मुझ युद्धकामी को द्वन्द्वयुद्ध दे। तू समस्त प्राणियों का शत्रु है; अब मेरे रहते जीवित नहीं जायगा

Hinglish
68.13VR-7-68-13

तस्मिंस्तथा ब्रुवाणे तु राक्षसः प्रहसन्निव । प्रत्युवाच नरश्रेष्ठं दिष्ट्या प्राप्तो ऽसि दुर्मते ।। ७.६८. ॥

tasmiṃstathā bruvāṇe tu rākṣasaḥ prahasanniva | pratyuvāca naraśreṣṭhaṃ diṣṭyā prāpto 'si durmate || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तस्मिंस्तथाwhen he thusब्रुवाणेwas speakingतुindeedराक्षसःthe demonप्रहसन्निवas if laughingप्रत्युवाचrepliedनरश्रेष्ठंto the best of menदिष्ट्याfortunatelyप्राप्तो ऽसिyou have arrivedदुर्मतेO evil-minded one.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAs he spoke thus, the demon, as if laughing, replied to the best of men, "Fortunately, O evil-minded one, you have arrived!"

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उनके ऐसा कहनेपर वह राक्षस हँसता-सा हुआ और उन नरश्रेष्ठ से बोला—"दुर्बुद्धे! अच्छा हुआ जो तू आ गया

Hinglish
68.14VR-7-68-14

मम मातृष्वसुर्भ्राता रावणो राक्षसाधिपः । हतो रामेण दुर्बुद्धे स्त्रीहेतोः पुरुषाधम ।। ७.६८. ॥

mama mātṛṣvasurbhrātā rāvaṇo rākṣasādhipaḥ | hato rāmeṇa durbuddhe strīhetoḥ puruṣādhama || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
ममmyमातृष्वसुर्भ्राताmother's sister's brother (maternal uncle)रावणोRavanaराक्षसाधिपःthe lord of demonsहतोwas killedरामेणby Ramaदुर्बुद्धेO foolish oneस्त्रीहेतोःfor the sake of a womanपुरुषाधमO lowest of men.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO foolish one, O lowest of men, my maternal uncle Ravana, the lord of demons, was killed by Rama for the sake of a woman.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)मेरी मौसी का भाई राक्षसराज रावण था, जिसे दुर्बुद्धे! एक स्त्री के लिये श्रीराम ने मार डाला—पुरुषाधम!

Hinglish
68.15VR-7-68-15

तच्च सर्वं मया क्षान्तं रावणस्य कुलक्षयम् । अवज्ञां पुरतः कृत्वा मया यूयं विशेषतः ।। ७.६८. ॥

tacca sarvaṃ mayā kṣāntaṃ rāvaṇasya kulakṣayam | avajñāṃ purataḥ kṛtvā mayā yūyaṃ viśeṣataḥ || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तच्चand thatसर्वंallमयाby meक्षान्तंwas toleratedरावणस्यRavana'sकुलक्षयम्destruction of the lineage. अवज्ञां disrespectपुरतःfirstकृत्वाhaving madeमयाby meयूयंyou allविशेषतःespecially.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetI tolerated all that, the destruction of Ravana's lineage, but I have especially shown contempt towards you all from the very beginning.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)रावण के कुल का वह सारा नाश मैंने सह लिया और अवज्ञा को सामने रखकर तुम लोगों को विशेष रूप से छोड़ रखा

Hinglish
68.16VR-7-68-16

निहताश्च हि मे सर्वे परिभूतास्तृणं यथा । भूताश्चैव भविष्याश्च यूयं च पुरुषाधमाः ।। ७.६८. ॥

nihatāśca hi me sarve paribhūtāstṛṇaṃ yathā | bhūtāścaiva bhaviṣyāśca yūyaṃ ca puruṣādhamāḥ || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
निहताश्चand killedहिindeedमेby meसर्वेallपरिभूतास्तृणंinsulted like grassयथाas. भूताश्चैव and those who were (past)भविष्याश्चand those who will be (future)यूयंyou allचandपुरुषाधमाःO lowest of men.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetIndeed, all of them, past, present, and future, including you, O lowest of men, have been killed and insulted by me as if they were mere grass.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)मैंने सबको मार डाला है और तिनके की तरह तुच्छ समझा है। पुरुषाधमो! जो हो चुके और जो होंगे—तुम सब वैसे ही हो

Hinglish
68.17VR-7-68-17

तस्य ते युद्धकामस्य युद्धं दास्यामि दुर्मते । तिष्ठं त्वं च मुहूर्तं तु यावदायुधमानये । ईप्सितं यादृशं तुभ्यं सज्जये यावदायुधम् ।। ७.६८. ॥

tasya te yuddhakāmasya yuddhaṃ dāsyāmi durmate | tiṣṭhaṃ tvaṃ ca muhūrtaṃ tu yāvadāyudhamānaye | īpsitaṃ yādṛśaṃ tubhyaṃ sajjaye yāvadāyudham || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तस्यto thatतेyourयुद्धकामस्यone desirous of battleयुद्धंbattleदास्यामिI will giveदुर्मतेO evil-minded oneतिष्ठंstandत्वंyouचandमुहूर्तंfor a momentतुindeedयावत्untilआयुधम्weaponआनयेI bringईप्सितंdesiredयादृशंof what kindतुभ्यंfor youसज्जयेI prepareयावत्untilआयुधम्weapon
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO evil-minded one, I will give you the battle you desire; just wait for a moment until I bring and prepare the kind of weapon you wish for.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)दुर्बुद्धे! तुझ युद्धकामी को मैं युद्ध दूँगा; तू दो घड़ी ठहर, जबतक मैं अपना आयुध ले आऊँ

Hinglish
68.18VR-7-68-18

तमुवाचाशु शत्रुघ्नः क्व मे जीवन्गमिष्यसि । शत्रुर्यदृच्छया दृष्टो न मोक्तव्यः कृतात्मना ।। ७.६८. ॥

tamuvācāśu śatrughnaḥ kva me jīvangamiṣyasi | śatruryadṛcchayā dṛṣṭo na moktavyaḥ kṛtātmanā || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तम्to himउवाचsaidआशुquicklyशत्रुघ्नःShatrughnaक्वwhereमेfrom meजीवन्aliveगमिष्यसिwill you goशत्रुःan enemyयदृच्छयाby chanceदृष्टःseenनnotमोक्तव्यःto be releasedकृतात्मनाby a resolute person
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetShatrughna quickly said to him, "Where will you go alive from me? An enemy, once seen by chance, should not be released by a resolute person."

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)तेरे लिये जैसा अभीष्ट हो, वैसा आयुध सजा लूँ।" तब शत्रुघ्न ने तुरंत कहा—"मेरे रहते तू जीवित कहाँ जायगा?

Hinglish
68.19VR-7-68-19

यो हि विक्लवया बुद्ध्या प्रसरं शत्रवे ददौ । स हतो मन्दबुद्धित्वाद्यथा कापुरुषस्तथा ।। ७.६८. ॥

yo hi viklavayā buddhyā prasaraṃ śatrave dadau | sa hato mandabuddhitvādyathā kāpuruṣastathā || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
यःwhoहिindeedविक्लवयाconfusedबुद्ध्याwith intellectप्रसरंopportunityशत्रवेto the enemyददौgaveसःheहतःis killedमन्दबुद्धित्वात्due to dull-wittednessयथाjust asकापुरुषःa cowardतथाso
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetIndeed, whoever gives an advantage to an enemy with a wavering mind is killed due to his dull-wittedness, just like a coward.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)संयमी पुरुष को अनायास ही सामने आये हुए शत्रु को छोड़ना नहीं चाहिये। जो विकल बुद्धि से शत्रु को अवसर दे देता है, वह मन्दबुद्धि होने के कारण कापुरुष की भाँति मारा ही जाता है

Hinglish
68.20VR-7-68-20

तस्मात्सुदृष्टं कुरु जीवलोकं शरैः शितैस्त्वां विविधैर्नयामि । यमस्य गेहाभिमुखं हि पापं रिपुं त्रिलोकस्य च राघवस्य ।। ७.६८. ॥

tasmātsudṛṣṭaṃ kuru jīvalokaṃ śaraiḥ śitaistvāṃ vividhairnayāmi | yamasya gehābhimukhaṃ hi pāpaṃ ripuṃ trilokasya ca rāghavasya || 7.68. ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तस्मात्thereforeसुदृष्टंwell-seenकुरुmakeजीवलोकंthe world of living beingsशरैःwith arrowsशितैःsharpत्वांyouविविधैःvariousनयामिI will leadयमस्यof Yamaगेहाभिमुखंtowards the houseहिindeedपापंsinfulरिपुंenemyत्रिलोकस्यof the three worldsचandराघवस्यof Rama
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetTherefore, take a good look at the world of the living, for I shall lead you, a sinful enemy of the three worlds and of Rama, towards Yama's abode with various sharp arrows. इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे ऽष्टषष्टितमः सर्गः ।। 68 ।। Thus ends the sixty-eighth sarga of Uttara Kanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)इसलिये इस जीवलोक को भर आँख देख ले; अपने तीखे और नाना प्रकार के बाणों से मैं तुझे यमराज के घर की ओर पहुँचाता हूँ—तुझ पापी को, जो तीनों लोकों का और राघव का शत्रु है

Hinglish