Sarga 38

ततः सकपिशार्दूलस्तेन वाक्येन हर्षितः । सीतामुवाच तच्छ्रुत्वा वाक्यं वक्यविशारदः ।। ५.३८. ॥

tataḥ sakapiśārdūlastena vākyena harṣitaḥ | sītāmuvāca tacchrutvā vākyaṃ vakyaviśāradaḥ || 5.38. ||

युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने । सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च ।। ५.३८. ॥

yuktarūpaṃ tvayā devi bhāṣitaṃ śubhadarśane | sadṛśaṃ strīsvabhāvasya sādhvīnāṃ vinayasya ca || 5.38. ||

स्त्रीत्वं न तु समर्थं हि सागरं व्यतिवर्तितुम् । मामधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनमायतम् ।। ५.३८. ॥

strītvaṃ na tu samarthaṃ hi sāgaraṃ vyativartitum | māmadhiṣṭhāya vistīrṇaṃ śatayojanamāyatam || 5.38. ||

द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते । रामादन्यस्य नार्हामि संस्पर्शमिति जानकि ।। ५.३८. ॥

dvitīyaṃ kāraṇaṃ yacca bravīṣi vinayānvite | rāmādanyasya nārhāmi saṃsparśamiti jānaki || 5.38. ||

एतत्ते देवि सदृशं पत्न्यास्तस्य महात्मनः । का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद्वचनमीदृशम् ।। ५.३८. ॥

etatte devi sadṛśaṃ patnyāstasya mahātmanaḥ | kā hyanyā tvāmṛte devi brūyādvacanamīdṛśam || 5.38. ||

श्रोष्यते चैव काकुत्स्थः सर्वं निरवशेषतः । चोष्टितं यत्त्वया देवि भाषितं मम चाग्रतः ।। ५.३८. ॥

śroṣyate caiva kākutsthaḥ sarvaṃ niravaśeṣataḥ | coṣṭitaṃ yattvayā devi bhāṣitaṃ mama cāgrataḥ || 5.38. ||

कारणैर्बहुभिर्देवि रामप्रियचिकीर्षया । स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत् समुदीरितम् ।। ५.३८. ॥

kāraṇairbahubhirdevi rāmapriyacikīrṣayā | snehapraskannamanasā mayaitat samudīritam || 5.38. ||

लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद् दुस्तरत्वान्महोदधेः । सामर्थ्यादात्मनश्चैव मयैतत् समुदीरितम् ।। ५.३८. ॥

laṅkāyā duṣpraveśatvād dustaratvānmahodadheḥ | sāmarthyādātmanaścaiva mayaitat samudīritam || 5.38. ||

इच्छामि त्वां समानेतुमद्यैव रघुबन्धुना । गुरुस्नेहेन भक्त्या च नान्यथैतदुदाहृतम् ।। ५.३८. ॥

icchāmi tvāṃ samānetumadyaiva raghubandhunā | gurusnehena bhaktyā ca nānyathaitadudāhṛtam || 5.38. ||

यदि नोत्सहसे यातुं मया सार्धमनिन्दिते । अभिज्ञानं प्रयच्छ त्वं जानीयाद्राघवो हि तत् ।। ५.३८. ॥

yadi notsahase yātuṃ mayā sārdhamanindite | abhijñānaṃ prayaccha tvaṃ jānīyādrāghavo hi tat || 5.38. ||

एवमुक्ता हनुमता सीता सुरसुतोपमा । उवाच वचनं मन्दं बाष्पप्रग्रथिताक्षरम् ।। ५.३८. ॥

evamuktā hanumatā sītā surasutopamā | uvāca vacanaṃ mandaṃ bāṣpapragrathitākṣaram || 5.38. ||

इदं श्रेष्ठमभिज्ञानं ब्रूयास्त्वं तु मम प्रियम् । शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पुरा ।। ५.३८. ॥

idaṃ śreṣṭhamabhijñānaṃ brūyāstvaṃ tu mama priyam | śailasya citrakūṭasya pāde pūrvottare purā || 5.38. ||

तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके । तस्मिन् सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या ह्यदूरतः ।। ५.३८. ॥

tāpasāśramavāsinyāḥ prājyamūlaphalodake | tasmin siddhāśrame deśe mandākinyā hyadūrataḥ || 5.38. ||

तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु । विहृत्य सलिलक्लिन्ना तवाङ्के समुपाविशम् ।। ५.३८. ॥

tasyopavanaṣaṇḍeṣu nānāpuṣpasugandhiṣu | vihṛtya salilaklinnā tavāṅke samupāviśam || 5.38. ||

ततो मांससमायुक्तो वायसः पर्यतुण्डयत् । तमहं लोष्टमुद्यम्य वारयामि स्म वायसम् ।। ५.३८. ॥

tato māṃsasamāyukto vāyasaḥ paryatuṇḍayat | tamahaṃ loṣṭamudyamya vārayāmi sma vāyasam || 5.38. ||

दारयन् स च मां काकस्तत्रैव परिलीयते । न चाप्युपारमन्मांसाद्भक्षार्थी बलिभोजनः ।। ५.३८. ॥

dārayan sa ca māṃ kākastatraiva parilīyate | na cāpyupāramanmāṃsādbhakṣārthī balibhojanaḥ || 5.38. ||

उत्कर्षन्त्यां च रशनां क्रुद्धायां मयि पक्षिणि । स्रस्यमाने च वसने ततो दृष्टा त्वया ह्यहम् ।। ५.३८. ॥

utkarṣantyāṃ ca raśanāṃ kruddhāyāṃ mayi pakṣiṇi | srasyamāne ca vasane tato dṛṣṭā tvayā hyaham || 5.38. ||

त्वया ऽपहसिता चाहं क्रुद्धा संलज्जिता तदा । भक्षगृध्रेन काकेन दारिता त्वामुपागता ।। ५.३८.१८।। .३८. ॥

tvayā 'pahasitā cāhaṃ kruddhā saṃlajjitā tadā | bhakṣagṛdhrena kākena dāritā tvāmupāgatā || 5.38.18|| .38. ||

आसीनस्य च ते श्रान्ता पुनरुत्सङ्गमाविशम् । क्रुद्ध्यन्ती च प्रहृष्टेन त्वया ऽहं परिसान्त्विता ।। ५.३८. ॥

āsīnasya ca te śrāntā punarutsaṅgamāviśam | kruddhyantī ca prahṛṣṭena tvayā 'haṃ parisāntvitā || 5.38. ||

बाष्पपूर्णमुखी मन्दं चक्षुषी परिमार्जती । लक्षिता ऽहं त्वया नाथ वायसेन प्रकोपिता ।। ५.३८. ॥

bāṣpapūrṇamukhī mandaṃ cakṣuṣī parimārjatī | lakṣitā 'haṃ tvayā nātha vāyasena prakopitā || 5.38. ||

परिश्रमात् प्रसुप्ता च राघवाङ्के ऽप्यहं चिरम् । पर्यायेण प्रसुप्तश्च ममाङ्के भरताग्रजः । स तत्र पुनरेवाथ वायसः समुपागमत् ।। ५.३८. ॥

pariśramāt prasuptā ca rāghavāṅke 'pyahaṃ ciram | paryāyeṇa prasuptaśca mamāṅke bharatāgrajaḥ | sa tatra punarevātha vāyasaḥ samupāgamat || 5.38. ||

ततः सुप्तप्रबुद्धां मां रामस्याङ्कात् समुत्थिताम् । वायसः सहसा ऽ ऽगम्य विददार स्तनान्तरे ।। ५.३८. ॥

tataḥ suptaprabuddhāṃ māṃ rāmasyāṅkāt samutthitām | vāyasaḥ sahasā ' 'gamya vidadāra stanāntare || 5.38. ||

पुनः पुनरथोत्पत्य विददार स मां भृशम् । ततः समुक्षितो रामो मुक्तैः शोणितबिन्दुभिः ।। ५.३८. ॥

punaḥ punarathotpatya vidadāra sa māṃ bhṛśam | tataḥ samukṣito rāmo muktaiḥ śoṇitabindubhiḥ || 5.38. ||

वायसेन ततस्तेन बलवत्क्लिश्यमानया । स मया बोधितः श्रीमान् सुखसुप्तः परन्तपः ।। ५.३८. ॥

vāyasena tatastena balavatkliśyamānayā | sa mayā bodhitaḥ śrīmān sukhasuptaḥ parantapaḥ || 5.38. ||

स मां दृष्ट्वा महाबाहुर्वितुन्नां स्तनयोस्तदा । आशीविष इव क्रुद्धः श्वसन् वाक्यमभाषत ।। ५.३८. ॥

sa māṃ dṛṣṭvā mahābāhurvitunnāṃ stanayostadā | āśīviṣa iva kruddhaḥ śvasan vākyamabhāṣata || 5.38. ||

केन ते नागनासोरु विक्षतं वै स्तनान्तरम् । कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना ।। ५.३८. ॥

kena te nāganāsoru vikṣataṃ vai stanāntaram | kaḥ krīḍati saroṣeṇa pañcavaktreṇa bhoginā || 5.38. ||

वीक्षमाणस्ततस्तं वै वायसं समुदैक्षत । नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैर्मामेवाभिमुखं स्थितम् ।। ५.३८. ॥

vīkṣamāṇastatastaṃ vai vāyasaṃ samudaikṣata | nakhaiḥ sarudhiraistīkṣṇairmāmevābhimukhaṃ sthitam || 5.38. ||

पुत्रः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः । धरान्तरगतः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः ।। ५.३८. ॥

putraḥ kila sa śakrasya vāyasaḥ patatāṃ varaḥ | dharāntaragataḥ śīghraṃ pavanasya gatau samaḥ || 5.38. ||

ततस्तस्मिन् महाबाहुः कोपसंवर्तितेक्षणः । वायसे कृतवान् क्रूरां मतिं मतिमतां वरः ।। ५.३८. ॥

tatastasmin mahābāhuḥ kopasaṃvartitekṣaṇaḥ | vāyase kṛtavān krūrāṃ matiṃ matimatāṃ varaḥ || 5.38. ||

स दर्भं संस्तराद् गृह्य ब्राह्मेमास्त्रेण योजयत् । स दीप्त इव कालाग्रिर्जज्वलाभिमुखो द्विजम् ।। ५.३८. ॥

sa darbhaṃ saṃstarād gṛhya brāhmemāstreṇa yojayat | sa dīpta iva kālāgrirjajvalābhimukho dvijam || 5.38. ||

स तं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति । ततस्तं वायसं दर्भः सो ऽम्बरे ऽनुजगाम ह ।। ५.३८. ॥

sa taṃ pradīptaṃ cikṣepa darbhaṃ taṃ vāyasaṃ prati | tatastaṃ vāyasaṃ darbhaḥ so 'mbare 'nujagāma ha || 5.38. ||

अनुसृप्तस्तदा काको जगाम विविधां गतिम् । लोककाम इमं लोकं सर्वं वै विचचार ह ।। ५.३८. ॥

anusṛptastadā kāko jagāma vividhāṃ gatim | lokakāma imaṃ lokaṃ sarvaṃ vai vicacāra ha || 5.38. ||

स पित्रा च परित्यक्तः सुरैश्च समहर्षिभिः । त्रील्लोकान् संपरिक्रम्य तमेव शरणं गतः ।। ५.३८. ॥

sa pitrā ca parityaktaḥ suraiśca samaharṣibhiḥ | trīllokān saṃparikramya tameva śaraṇaṃ gataḥ || 5.38. ||

स तं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम् । वधार्हमपि काकुत्स्थः कृपया पर्यपालयत् ।। ५.३८. ॥

sa taṃ nipatitaṃ bhūmau śaraṇyaḥ śaraṇāgatam | vadhārhamapi kākutsthaḥ kṛpayā paryapālayat || 5.38. ||

न शर्म लब्ध्वा तमेव शरणं गतः । । ५.३८. ॥

na śarma labdhvā tameva śaraṇaṃ gataḥ | | 5.38. ||

परिद्यूनं विषण्णं च स तमायान्तमब्रवीत् । मोघं कर्तुं न शक्यं तु ब्राह्ममस्त्रं तदुच्यताम् ।। ५.३८. ॥

paridyūnaṃ viṣaṇṇaṃ ca sa tamāyāntamabravīt | moghaṃ kartuṃ na śakyaṃ tu brāhmamastraṃ taducyatām || 5.38. ||

हिनस्तु दक्षिणाक्षि त्वच्छर इत्यथ सो ऽब्रवीत् । ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम् । दत्त्वा स दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः ।। ५.३८. ॥

hinastu dakṣiṇākṣi tvacchara ityatha so 'bravīt | tatastasyākṣi kākasya hinasti sma sa dakṣiṇam | dattvā sa dakṣiṇaṃ netraṃ prāṇebhyaḥ parirakṣitaḥ || 5.38. ||

स रामाय नमस्कृत्वा राज्ञे दशरथाय च । विसृष्टस्तेन वीरेण प्रतिपेदे स्वमालयम् ।। ५.३८.३८।। णम् ॥

sa rāmāya namaskṛtvā rājñe daśarathāya ca | visṛṣṭastena vīreṇa pratipede svamālayam || 5.38.38|| ṇam ||

मत्कृते काकमात्रे तु ब्रह्मास्त्रं समुदीरितम् । कर्माद्यो मां हरत्त्वत्तः क्षमसे तं महीपते ।। ५.३८. ॥

matkṛte kākamātre tu brahmāstraṃ samudīritam | karmādyo māṃ harattvattaḥ kṣamase taṃ mahīpate || 5.38. ||

स कुरुष्व महोत्साहः कृपां मयि नरर्षभ । त्वया नाथवती नाथ ह्यनाथा इव दृश्यते ।। ५.३८. ॥

sa kuruṣva mahotsāhaḥ kṛpāṃ mayi nararṣabha | tvayā nāthavatī nātha hyanāthā iva dṛśyate || 5.38. ||

आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव मया श्रुतः । । ५.३८. ॥

ānṛśaṃsyaṃ paro dharmastvatta eva mayā śrutaḥ | | 5.38. ||

जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम् । अपारपारमक्षोभ्यं गाम्भीर्यात् सागरोपमम् । भर्तारं ससमुद्रायाधरण्या वासवोपमम् ।। ५.३८. ॥

jānāmi tvāṃ mahāvīryaṃ mahotsāhaṃ mahābalam | apārapāramakṣobhyaṃ gāmbhīryāt sāgaropamam | bhartāraṃ sasamudrāyādharaṇyā vāsavopamam || 5.38. ||

एवमस्त्रविदां श्रेष्ठः सत्यवान् बलवानपि । किमर्थमस्त्रं रक्षस्सु न योजयति राघवः ।। ५.३८. ॥

evamastravidāṃ śreṣṭhaḥ satyavān balavānapi | kimarthamastraṃ rakṣassu na yojayati rāghavaḥ || 5.38. ||

न नागा नापि गन्धर्वा नासुरा न मरुद्गणाः । रामस्य समरे वेगं शक्ताः प्रतिसमाधितुम् ।। ५.३८. ॥

na nāgā nāpi gandharvā nāsurā na marudgaṇāḥ | rāmasya samare vegaṃ śaktāḥ pratisamādhitum || 5.38. ||

तस्य वीर्यवतः कश्चिद् यद्यस्ति मयि संभ्रमः । किमर्थं न शरैस्तीक्ष्णैः क्षयं नयति राक्षसान् ।। ५.३८. ॥

tasya vīryavataḥ kaścid yadyasti mayi saṃbhramaḥ | kimarthaṃ na śaraistīkṣṇaiḥ kṣayaṃ nayati rākṣasān || 5.38. ||

भ्रातुरादेशमादाय लक्ष्मणो वा परन्तपः । कस्य हेतोर्न मां वीरः परित्राति महाबलः ।। ५.३८. ॥

bhrāturādeśamādāya lakṣmaṇo vā parantapaḥ | kasya hetorna māṃ vīraḥ paritrāti mahābalaḥ || 5.38. ||

यदि तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्वग्निसमतेजसौ । सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः ।। ५.३८. ॥

yadi tau puruṣavyāghrau vāyvagnisamatejasau | surāṇāmapi durdharṣau kimarthaṃ māmupekṣataḥ || 5.38. ||

ममैव दुष्कृतं किंचिन्महदस्ति न संशयः । समर्थावपि तौ यन्मां नावेक्षते परन्तपौ ।। ५.३८. ॥

mamaiva duṣkṛtaṃ kiṃcinmahadasti na saṃśayaḥ | samarthāvapi tau yanmāṃ nāvekṣate parantapau || 5.38. ||

वैदह्या वचनं श्रत्वा करुणं साश्रुभाषितम् । अथाब्रवीन्महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः ।। ५.३८. ॥

vaidahyā vacanaṃ śratvā karuṇaṃ sāśrubhāṣitam | athābravīnmahātejā hanūmān mārutātmajaḥ || 5.38. ||

त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन मे शपे । रामे दुःखाभिपन्ने च लक्ष्मणः परितप्यते ।। ५.३८. ॥

tvacchokavimukho rāmo devi satyena me śape | rāme duḥkhābhipanne ca lakṣmaṇaḥ paritapyate || 5.38. ||

कथंचिद्भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम् । । ५.३८. ॥

kathaṃcidbhavatī dṛṣṭā na kālaḥ pariśocitum | | 5.38. ||

इमं मुहूर्तं दुःखानां द्रक्ष्यस्यन्तमनिन्दिते । तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रौ महाबलौ ।। ५.३८. ॥

imaṃ muhūrtaṃ duḥkhānāṃ drakṣyasyantamanindite | tāvubhau puruṣavyāghrau rājaputrau mahābalau || 5.38. ||

त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः । । ५.३८. ॥

tvaddarśanakṛtotsāhau laṅkāṃ bhasmīkariṣyataḥ | | 5.38. ||

हत्वा च समरे क्रूरं रावणं सहबान्धवम् । राघवस्त्वां विशालाक्षि नेष्यति स्वां पुरीं प्रति । ब्रूहि यद्राघवो वाच्यो लक्ष्मणश्च महाबलः ।। ५.३८. ॥

hatvā ca samare krūraṃ rāvaṇaṃ sahabāndhavam | rāghavastvāṃ viśālākṣi neṣyati svāṃ purīṃ prati | brūhi yadrāghavo vācyo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ || 5.38. ||

सुग्रीवो वापि तेजस्वी हरयो ऽपि समागताः । इत्युक्तवति तस्मिंश्च सीता सुरसुतोपमा । उवाच सोकसन्तप्ता हनुमन्तं प्लवङ्गमम् ।। ५.३८. ॥

sugrīvo vāpi tejasvī harayo 'pi samāgatāḥ | ityuktavati tasmiṃśca sītā surasutopamā | uvāca sokasantaptā hanumantaṃ plavaṅgamam || 5.38. ||

कौसल्या लोकभर्तारं सुषुवे यं मनस्विनी । तं ममार्थे सुखं पृच्छ शिरसा चाभिवादय ।। ५.३८. ॥

kausalyā lokabhartāraṃ suṣuve yaṃ manasvinī | taṃ mamārthe sukhaṃ pṛccha śirasā cābhivādaya || 5.38. ||

स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रिया याश्च वराङ्गनाः । ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम् ।। ५.३८. ॥

srajaśca sarvaratnāni priyā yāśca varāṅganāḥ | aiśvaryaṃ ca viśālāyāṃ pṛthivyāmapi durlabham || 5.38. ||

पितरं मातरं चैव संमान्याभिप्रसाद्य च । अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः ।। ५.३८. ॥

pitaraṃ mātaraṃ caiva saṃmānyābhiprasādya ca | anupravrajito rāmaṃ sumitrā yena suprajāḥ || 5.38. ||

आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखमनुत्तमम् । अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन् वने ।। ५.३८. ॥

ānukūlyena dharmātmā tyaktvā sukhamanuttamam | anugacchati kākutsthaṃ bhrātaraṃ pālayan vane || 5.38. ||

संहस्कन्धो महाबाहुर्मनस्वी प्रियदर्शनः । पितृवद्वर्तते रामे मातृवन्मां समाचरन् ।। ५.३८. ॥

saṃhaskandho mahābāhurmanasvī priyadarśanaḥ | pitṛvadvartate rāme mātṛvanmāṃ samācaran || 5.38. ||

ह्रियमाणां तदा वीरो न तु मां वेद लक्ष्मणः । । ५.३८. ॥

hriyamāṇāṃ tadā vīro na tu māṃ veda lakṣmaṇaḥ | | 5.38. ||

वृद्दोपसेवी लक्ष्मीवान् शक्तो न बहु भाषिता । राजपुत्रः प्रियः श्रेष्ठः सदृशः श्वशुरस्य मे ।। ५.३८. ॥

vṛddopasevī lakṣmīvān śakto na bahu bhāṣitā | rājaputraḥ priyaḥ śreṣṭhaḥ sadṛśaḥ śvaśurasya me || 5.38. ||

मम प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः । नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान् ।। ५.३८. ॥

mama priyataro nityaṃ bhrātā rāmasya lakṣmaṇaḥ | niyukto dhuri yasyāṃ tu tāmudvahati vīryavān || 5.38. ||

यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरेत् । स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम । मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः ।। ५.३८. ॥

yaṃ dṛṣṭvā rāghavo naiva vṛttamāryamanusmaret | sa mamārthāya kuśalaṃ vaktavyo vacanānmama | mṛdurnityaṃ śucirdakṣaḥ priyo rāmasya lakṣmaṇaḥ || 5.38. ||

यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत् । त्वमस्मिन् कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तम ।। ५.३८. ॥

yathā hi vānaraśreṣṭha duḥkhakṣayakaro bhavet | tvamasmin kāryaniryoge pramāṇaṃ harisattama || 5.38. ||

राघवस्त्वत्समारम्भान्मयि यत्नपरो भवेत् । । ५.३८. ॥

rāghavastvatsamārambhānmayi yatnaparo bhavet | | 5.38. ||

इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः । जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज ।। ५.३८. ॥

idaṃ brūyāśca me nāthaṃ śūraṃ rāmaṃ punaḥ punaḥ | jīvitaṃ dhārayiṣyāmi māsaṃ daśarathātmaja || 5.38. ||

ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते । रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्या पापकर्मणा ।। ५.३८. ॥

ūrdhvaṃ māsānna jīveyaṃ satyenāhaṃ bravīmi te | rāvaṇenoparuddhāṃ māṃ nikṛtyā pāpakarmaṇā || 5.38. ||

त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम् । ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम् । प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ ।। ५.३८. ॥

trātumarhasi vīra tvaṃ pātālādiva kauśikīm | tato vastragataṃ muktvā divyaṃ cūḍāmaṇiṃ śubham | pradeyo rāghavāyeti sītā hanumate dadau || 5.38. ||

प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नमनुत्तमम् । अङ्गुल्या योजयामास न ह्यस्य प्राभवद्भुजः ।।। ५.३८. ॥

pratigṛhya tato vīro maṇiratnamanuttamam | aṅgulyā yojayāmāsa na hyasya prābhavadbhujaḥ ||| 5.38. ||

मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवद्य च । सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्श्वतः स्थितः ।। ५.३८. ॥

maṇiratnaṃ kapivaraḥ pratigṛhyābhivadya ca | sītāṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā praṇataḥ pārśvataḥ sthitaḥ || 5.38. ||

हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः । हृदयेन गतो रामं शरीरेण तु विष्ठितः ।। ५.३८. ॥

harṣeṇa mahatā yuktaḥ sītādarśanajena saḥ | hṛdayena gato rāmaṃ śarīreṇa tu viṣṭhitaḥ || 5.38. ||

मणिवरमुपगृह्य तं महार्हं जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात् । गिरिरिव पवनावधूत्मुक्तः सुखितमनाः प्रतिसंक्रमं प्रपेदे ।। ५.३८. ॥

maṇivaramupagṛhya taṃ mahārhaṃ janakanṛpātmajayā dhṛtaṃ prabhāvāt | giririva pavanāvadhūtmuktaḥ sukhitamanāḥ pratisaṃkramaṃ prapede || 5.38. ||