Sarga 34

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान् हरियूथपः । दुःखाद्दुःखाभिभूतायाः सान्त्वमुत्तरमब्रवीत् ।। ५.३४. ॥

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumān hariyūthapaḥ | duḥkhādduḥkhābhibhūtāyāḥ sāntvamuttaramabravīt || 5.34. ||

अहं रामस्य सन्देशाद्देवि दूतस्तवागतः । वैदेहि कुशली रामस्त्वां च कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४. ॥

ahaṃ rāmasya sandeśāddevi dūtastavāgataḥ | vaidehi kuśalī rāmastvāṃ ca kauśalamabravīt || 5.34. ||

यो ब्राह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदां वरः । स त्वां दाशरथी रामो देवि कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४. ॥

yo brāhmamastraṃ vedāṃśca veda vedavidāṃ varaḥ | sa tvāṃ dāśarathī rāmo devi kauśalamabravīt || 5.34. ||

लक्ष्मणश्च महातेजा भर्तुस्ते ऽनुचरः प्रियः । कृतवाञ्छोकसन्तप्तः शिरसा ते ऽभिवादनम् ।। ५.३४. ॥

lakṣmaṇaśca mahātejā bhartuste 'nucaraḥ priyaḥ | kṛtavāñchokasantaptaḥ śirasā te 'bhivādanam || 5.34. ||

सा तयोः कुशलं देवी निशम्य नरसिंहयोः । प्रीतिसंहृष्टसर्वाङ्गी हनुमन्तमथाब्रवीत् ।। ५.३४. ॥

sā tayoḥ kuśalaṃ devī niśamya narasiṃhayoḥ | prītisaṃhṛṣṭasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 5.34. ||

कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति मा । एति जीवन्तमानन्दो नरं वर्षशतादपि ।। ५.३४. ॥

kalyāṇī bata gātheyaṃ laukikī pratibhāti mā | eti jīvantamānando naraṃ varṣaśatādapi || 5.34. ||

तया समागते तस्मिन् प्रीतिरुत्पादिता ऽद्भुता । परस्परेण चालापं विश्वस्तौ तौ प्रचक्रतुः ।। ५.३४. ॥

tayā samāgate tasmin prītirutpāditā 'dbhutā | paraspareṇa cālāpaṃ viśvastau tau pracakratuḥ || 5.34. ||

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान् हरियूथपः । सीतायाः शोकदीनायाः समीपमुपचक्रमे ।। ५.३४. ॥

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumān hariyūthapaḥ | sītāyāḥ śokadīnāyāḥ samīpamupacakrame || 5.34. ||

यथा यथा समीपं स हनुमानुपसर्पति । तथा तथा रावणं सा तं सीता परिशङ्कते ।। ५.३४. ॥

yathā yathā samīpaṃ sa hanumānupasarpati | tathā tathā rāvaṇaṃ sā taṃ sītā pariśaṅkate || 5.34. ||

अहो धिग् दुष्कृतमिदं कथितं हि यदस्य मे । रूपान्तरमुपागम्य स एवायं हि रावणः ।। ५.३४. ॥

aho dhig duṣkṛtamidaṃ kathitaṃ hi yadasya me | rūpāntaramupāgamya sa evāyaṃ hi rāvaṇaḥ || 5.34. ||

तामशोकस्य शाखां सा विमुक्ता शोककर्शिता । तस्यामेवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत् ।। ५.३४. ॥

tāmaśokasya śākhāṃ sā vimuktā śokakarśitā | tasyāmevānavadyāṅgī dharaṇyāṃ samupāviśat || 5.34. ||

हमुमानपि दुःखार्तां तां दृष्ट्वा भयमोहिताम् । अवन्दत महाबाहुस्ततस्तां जनकात्मजाम् । सा चैनं भयवित्रस्ता भूयो नैवाभ्युदैक्षत ।। ५.३४. ॥

hamumānapi duḥkhārtāṃ tāṃ dṛṣṭvā bhayamohitām | avandata mahābāhustatastāṃ janakātmajām | sā cainaṃ bhayavitrastā bhūyo naivābhyudaikṣata || 5.34. ||

तं दृष्ट्वा वन्दमानं तु सीता शशिनिभानना । अब्रवीद्दीर्घमुच्छ्वस्य वानरं मधुरस्वरा ।।। ५.३४. ॥

taṃ dṛṣṭvā vandamānaṃ tu sītā śaśinibhānanā | abravīddīrghamucchvasya vānaraṃ madhurasvarā ||| 5.34. ||

मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणः स्वयम् । उत्पादयसि मे भूयः सन्तापं तन्न शोभनम् ।। ५.३४. ॥

māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇaḥ svayam | utpādayasi me bhūyaḥ santāpaṃ tanna śobhanam || 5.34. ||

स्वं परित्यज्य रूपं यः परिव्राजकरूपधृत् । जनस्थाने मया दृष्टस्त्वं स एवासि रावणः ।। ५.३४. ॥

svaṃ parityajya rūpaṃ yaḥ parivrājakarūpadhṛt | janasthāne mayā dṛṣṭastvaṃ sa evāsi rāvaṇaḥ || 5.34. ||

उपवासकृशां दीनां कामरूप निशाचर । सन्तापयसि मां भूयः सन्तप्तां तन्न शोभनम् ।। ५.३४. ॥

upavāsakṛśāṃ dīnāṃ kāmarūpa niśācara | santāpayasi māṃ bhūyaḥ santaptāṃ tanna śobhanam || 5.34. ||

अथवा नैतदेवं हि यन्मया परिशङ्कितम् । मनसो हि मम प्रीतिरुत्पन्ना तव दर्शनात् ।। ५.३४. ॥

athavā naitadevaṃ hi yanmayā pariśaṅkitam | manaso hi mama prītirutpannā tava darśanāt || 5.34. ||

यदि रामस्य दूतस्त्वमागतो भद्रमस्तु ते । पृच्छामि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया रामकथा हि मे । गुणान् रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर ।। ५.३४. ॥

yadi rāmasya dūtastvamāgato bhadramastu te | pṛcchāmi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāmakathā hi me | guṇān rāmasya kathaya priyasya mama vānara || 5.34. ||

चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः । । ५.३४.१९।। मि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया रामकथा हि मे ॥

cittaṃ harasi me saumya nadīkūlaṃ yathā rayaḥ | | 5.34.19|| mi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāmakathā hi me ||

अहो स्वप्नस्य सुखता या ऽहमेंव चिराहृता । प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण वनौकसम् ।। ५.३४. ॥

aho svapnasya sukhatā yā 'hameṃva cirāhṛtā | preṣitaṃ nāma paśyāmi rāghaveṇa vanaukasam || 5.34. ||

स्वप्ने ऽपि यद्यहं वीरं राघवं सहलक्ष्मणम् । पश्येयं नावसीदेयं स्वप्नो ऽपि मम मत्सरी ।। ५.३४. ॥

svapne 'pi yadyahaṃ vīraṃ rāghavaṃ sahalakṣmaṇam | paśyeyaṃ nāvasīdeyaṃ svapno 'pi mama matsarī || 5.34. ||

नाहं स्वप्नमिमं मन्ये स्वप्ने दृष्ट्वा हि वानरम् । न शक्यो ऽभ्युदयः प्राप्तुं प्राप्तश्चाभ्युदयो मम ।। ५.३४. ॥

nāhaṃ svapnamimaṃ manye svapne dṛṣṭvā hi vānaram | na śakyo 'bhyudayaḥ prāptuṃ prāptaścābhyudayo mama || 5.34. ||

किन्नु स्याच्चित्तमोहो ऽयं भवेद्वातगतिस्त्वियम् । उन्मादजो विकारो वा स्यादियं मृगतृष्णिका ।। ५.३४. ॥

kinnu syāccittamoho 'yaṃ bhavedvātagatistviyam | unmādajo vikāro vā syādiyaṃ mṛgatṛṣṇikā || 5.34. ||

अथवा नायमुन्मादो मोहो ऽप्युन्मादलक्षणः । संबुद्ध्ये चाहमात्मानमिमं चापि वनौकसम् ।। ५.३४. ॥

athavā nāyamunmādo moho 'pyunmādalakṣaṇaḥ | saṃbuddhye cāhamātmānamimaṃ cāpi vanaukasam || 5.34. ||

इत्येवं बहुधा सीता संप्रधार्य बलाबलम् । रक्षसां कामरूपत्वान्मेने तं राक्षसाधिपम् ।। ५.३४. ॥

ityevaṃ bahudhā sītā saṃpradhārya balābalam | rakṣasāṃ kāmarūpatvānmene taṃ rākṣasādhipam || 5.34. ||

एतां बुद्धिं तदा कृत्वा सीता सा तनुमध्यमा । न प्रतिव्याजहाराथ वानरं जनकात्मजा ।। ५.३४. ॥

etāṃ buddhiṃ tadā kṛtvā sītā sā tanumadhyamā | na prativyājahārātha vānaraṃ janakātmajā || 5.34. ||

सीतायाश्चिन्तितं बुद्ध्वा हनुमान् मारुतात्मजः । श्रोत्रानुकूलैर्वचनैस्तदा तां सम्प्रहर्षयत् ।। ५.३४. ॥

sītāyāścintitaṃ buddhvā hanumān mārutātmajaḥ | śrotrānukūlairvacanaistadā tāṃ sampraharṣayat || 5.34. ||

आदित्य इव तेजस्वी लोककान्तः शशी यथा । राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा । विक्रमेणोपपन्नश्च यथा विष्णुर्महायशाः ।। ५.३४. ॥

āditya iva tejasvī lokakāntaḥ śaśī yathā | rājā sarvasya lokasya devo vaiśravaṇo yathā | vikrameṇopapannaśca yathā viṣṇurmahāyaśāḥ || 5.34. ||

सत्यवादी मधुरवाग् देवो वाचस्पतिर्यथा । रूपवान् सुभगः श्रीमान् कन्दर्प इव मूर्तिमान् ।। ५.३४. ॥

satyavādī madhuravāg devo vācaspatiryathā | rūpavān subhagaḥ śrīmān kandarpa iva mūrtimān || 5.34. ||

.स्थानक्रोधः प्रहर्ता च श्रेष्ठो लोके महारथः । । ५.३४. ॥

.sthānakrodhaḥ prahartā ca śreṣṭho loke mahārathaḥ | | 5.34. ||

बाहुच्छायामवष्टब्धो यस्य लोको महात्मनः । । ५.३४. ॥

bāhucchāyāmavaṣṭabdho yasya loko mahātmanaḥ | | 5.34. ||

अपकृष्याश्रमपदान्मृगरूपेण राघवम् । शून्ये येनापनीता ऽसि तस्य द्क्ष्यसि यत्फलम् ।। ५.३४. ॥

apakṛṣyāśramapadānmṛgarūpeṇa rāghavam | śūnye yenāpanītā 'si tasya dkṣyasi yatphalam || 5.34. ||

नचिराद्रावणं सङ्ख्ये यो वधिष्यति वीर्यवान् । रोषप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः ।। ५.३४. ॥

nacirādrāvaṇaṃ saṅkhye yo vadhiṣyati vīryavān | roṣapramuktairiṣubhirjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 5.34. ||

तेनाहं प्रेषितो दूतस्त्वत्सकाशमिहागतः । त्वद्वियोगेन दुःखार्तः स त्वां कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४. ॥

tenāhaṃ preṣito dūtastvatsakāśamihāgataḥ | tvadviyogena duḥkhārtaḥ sa tvāṃ kauśalamabravīt || 5.34. ||

लक्ष्मणश्च महातेजाः सुमित्रानन्दवर्धनः । अभिवाद्य महाबाहुः स त्वां कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४. ॥

lakṣmaṇaśca mahātejāḥ sumitrānandavardhanaḥ | abhivādya mahābāhuḥ sa tvāṃ kauśalamabravīt || 5.34. ||

रामस्य च सखा देवि सुग्रीवो नाम वानरः । राजा वानरमुख्यानां स त्वां कौशलमब्रवीत् ।। ५.३४. ॥

rāmasya ca sakhā devi sugrīvo nāma vānaraḥ | rājā vānaramukhyānāṃ sa tvāṃ kauśalamabravīt || 5.34. ||

नित्यं स्मरति रामस्त्वां ससुग्रीवः सलक्ष्मणः । दिष्ट्या जीवसि वैदेहि राक्षसीवशमागता ।। ५.३४. ॥

nityaṃ smarati rāmastvāṃ sasugrīvaḥ salakṣmaṇaḥ | diṣṭyā jīvasi vaidehi rākṣasīvaśamāgatā || 5.34. ||

नचिराद्द्रक्ष्यसे रामं लक्ष्मणं च महाबलम् । मध्ये वानरकोटीनां सुग्रीवं चामितौजसम् ।। ५.३४. ॥

nacirāddrakṣyase rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam | madhye vānarakoṭīnāṃ sugrīvaṃ cāmitaujasam || 5.34. ||

अहं सुग्रीवसचिवो हनुमान्नाम वानरः । प्रविष्टो नगरीं लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम् ।। ५.३४. ॥

ahaṃ sugrīvasacivo hanumānnāma vānaraḥ | praviṣṭo nagarīṃ laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 5.34. ||

कृत्वा मूर्ध्नि पदन्यासं रावणस्य दुरात्मनः । त्वां द्रष्टुमुपयातो ऽहं समाश्रित्य पराक्रमम् ।। ५.३४. ॥

kṛtvā mūrdhni padanyāsaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ | tvāṃ draṣṭumupayāto 'haṃ samāśritya parākramam || 5.34. ||

नाहमस्मि तथा देवि यथा मामवगच्छसि । विशङ्का त्यज्यतामेषा श्रद्धत्स्व वदतो मम ।। ५.३४. ॥

nāhamasmi tathā devi yathā māmavagacchasi | viśaṅkā tyajyatāmeṣā śraddhatsva vadato mama || 5.34. ||