Sarga 27

इत्युक्ताः सीतया घोरा राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः । काश्चिज्जग्मुस्तदाख्यातुं रावणस्य तरस्विनः ।। ५.२७. ॥

ityuktāḥ sītayā ghorā rākṣasyaḥ krodhamūrcchitāḥ | kāścijjagmustadākhyātuṃ rāvaṇasya tarasvinaḥ || 5.27. ||

ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो घोरदर्शनाः । पुनः परुषमेकार्थमनर्थार्थमथाब्रुवन् ।। ५.२७. ॥

tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyo ghoradarśanāḥ | punaḥ paruṣamekārthamanarthārthamathābruvan || 5.27. ||

अद्येदानीं तवानार्ये सीते पापविनिश्चये । राक्षस्यो भक्षयिष्यन्ति मांसमतेद्यतासुखम् ।। ५.२७. ॥

adyedānīṃ tavānārye sīte pāpaviniścaye | rākṣasyo bhakṣayiṣyanti māṃsamatedyatāsukham || 5.27. ||

सीतां ताभिरनार्याभिर्दृष्ट्वा सन्तर्जितां तदा । राक्षसी त्रिजटा वृद्धा शयाना वाक्यमब्रवीत् ।। ५.२७. ॥

sītāṃ tābhiranāryābhirdṛṣṭvā santarjitāṃ tadā | rākṣasī trijaṭā vṛddhā śayānā vākyamabravīt || 5.27. ||

आत्मानं खादतानार्या न सीतां भक्षयिष्यथ । जनकस्य सुतामिष्टां स्नुषां दशरथस्य च ।। ५.२७. ॥

ātmānaṃ khādatānāryā na sītāṃ bhakṣayiṣyatha | janakasya sutāmiṣṭāṃ snuṣāṃ daśarathasya ca || 5.27. ||

स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः । राक्षसानामभावाय भर्तुरस्या भवाय च ।। ५.२७. ॥

svapno hyadya mayā dṛṣṭo dāruṇo romaharṣaṇaḥ | rākṣasānāmabhāvāya bharturasyā bhavāya ca || 5.27. ||

एवमुक्तास्त्रिजटया राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः । सर्वा एवाब्रुवन् भीतास्त्रिजटां तामिदं वचः । कथयस्व त्वया दृष्टः स्वप्नो ऽयं कीदृशो निशि ।। ५.२७. ॥

evamuktāstrijaṭayā rākṣasyaḥ krodhamūrcchitāḥ | sarvā evābruvan bhītāstrijaṭāṃ tāmidaṃ vacaḥ | kathayasva tvayā dṛṣṭaḥ svapno 'yaṃ kīdṛśo niśi || 5.27. ||

तासां श्रुत्वा तु वचनं राक्षसीनां मुखाच्च्युतम् । उवाच वचनं काले त्रिजटा स्वप्नसंश्रितम् ।। ५.२७. ॥

tāsāṃ śrutvā tu vacanaṃ rākṣasīnāṃ mukhāccyutam | uvāca vacanaṃ kāle trijaṭā svapnasaṃśritam || 5.27. ||

गजदन्तमयीं दिव्यां शिबिकामन्तरिक्षगाम् । । ५.२७. ॥

gajadantamayīṃ divyāṃ śibikāmantarikṣagām | | 5.27. ||

युक्तां हंससहस्रेण स्वयमास्थाय राघवः । शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन सहा गतः ।। ५.२७. ॥

yuktāṃ haṃsasahasreṇa svayamāsthāya rāghavaḥ | śuklamālyāmbaradharo lakṣmaṇena sahā gataḥ || 5.27. ||

स्वप्ने चाद्य मया दृष्टा सीता शुक्लाम्बरावृता । सागरेण परिक्षिप्तं श्वेतं पर्वतमास्थिता । रामेण सङ्गता सीता भास्करेण प्रभा यथा ।। ५.२७. ॥

svapne cādya mayā dṛṣṭā sītā śuklāmbarāvṛtā | sāgareṇa parikṣiptaṃ śvetaṃ parvatamāsthitā | rāmeṇa saṅgatā sītā bhāskareṇa prabhā yathā || 5.27. ||

राघवश्च मया दृष्टाश्चतुर्दन्तं महागजम् । आरूढः शैलसङ्काशं चचार सह लक्ष्मणः ।। ५.२७. ॥

rāghavaśca mayā dṛṣṭāścaturdantaṃ mahāgajam | ārūḍhaḥ śailasaṅkāśaṃ cacāra saha lakṣmaṇaḥ || 5.27. ||

ततस्तौ नहशार्दूलौ दीप्यमानौ स्वतेजसा । शुक्लमाल्याम्बरधरौ जानकीं पर्युपस्थितौ ।। ५.२७. ॥

tatastau nahaśārdūlau dīpyamānau svatejasā | śuklamālyāmbaradharau jānakīṃ paryupasthitau || 5.27. ||

ततस्तस्य नगस्याग्रे ह्याकाशस्थस्य दन्तिनः । भर्त्रा परिगृहीतस्य जानकी स्कन्धमाश्रिता ।। ५.२७. ॥

tatastasya nagasyāgre hyākāśasthasya dantinaḥ | bhartrā parigṛhītasya jānakī skandhamāśritā || 5.27. ||

भर्तुरङ्कात् समुत्पत्य ततः कमललोचना । चन्द्रसूर्यो मया दृष्टा पाणिना परिमार्जती ।। ५.२७. ॥

bharturaṅkāt samutpatya tataḥ kamalalocanā | candrasūryo mayā dṛṣṭā pāṇinā parimārjatī || 5.27. ||

ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यामास्थितः स गजोत्तमः । सीतया च विशालाक्ष्या लङ्काया उपरि स्थितः ।। ५.२७. ॥

tatastābhyāṃ kumārābhyāmāsthitaḥ sa gajottamaḥ | sītayā ca viśālākṣyā laṅkāyā upari sthitaḥ || 5.27. ||

पाण्डुरर्षभयुक्तेन रथेनाष्टयुजा स्वयम् । इहोपयातः काकुत्स्थः सीतया सह भार्यया ।। ५.२७. ॥

pāṇḍurarṣabhayuktena rathenāṣṭayujā svayam | ihopayātaḥ kākutsthaḥ sītayā saha bhāryayā || 5.27. ||

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह वीर्यवान् । । ५.२७. ॥

lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā saha vīryavān | | 5.27. ||

आरुह्य पुष्पकं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् । उत्तरां दिशमालोक्य जगाम पुरुषोत्तमः ।। ५.२७. ॥

āruhya puṣpakaṃ divyaṃ vimānaṃ sūryasannibham | uttarāṃ diśamālokya jagāma puruṣottamaḥ || 5.27. ||

एवं स्वप्ने मया दृष्टो रामो विष्णुपराक्रमः । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह भार्यया * ।। ५.२७. ॥

evaṃ svapne mayā dṛṣṭo rāmo viṣṇuparākramaḥ | lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā saha bhāryayā * || 5.27. ||

न हि रामो महातेजाः शक्यो जेतुं सुरासुरैः । राक्षसैर्वापि चान्यैर्वा स्वर्गः पापजनैरिव ।। ५.२७. ॥

na hi rāmo mahātejāḥ śakyo jetuṃ surāsuraiḥ | rākṣasairvāpi cānyairvā svargaḥ pāpajanairiva || 5.27. ||

रावणश्च मया दृष्टः क्षितौ तैलसमुक्षितः । रक्तवासाः पिबन् मत्तः करवीरकृतस्रजः ।। ५.२७. ॥

rāvaṇaśca mayā dṛṣṭaḥ kṣitau tailasamukṣitaḥ | raktavāsāḥ piban mattaḥ karavīrakṛtasrajaḥ || 5.27. ||

विमानात् पुष्पकादद्य रावणः पतितो भुवि । कृष्यमाणः स्त्रिया दृष्टो मुण्डः कृष्णाम्बरः पुनः ।। ५.२७. ॥

vimānāt puṣpakādadya rāvaṇaḥ patito bhuvi | kṛṣyamāṇaḥ striyā dṛṣṭo muṇḍaḥ kṛṣṇāmbaraḥ punaḥ || 5.27. ||

रथेन खरयुक्तेन रक्तमाल्यानुलेपनः । पिबंस्तैलं हसन् नृत्यन् भ्रान्तचित्ताकुलेन्द्रियः । गर्दभेन ययौ शीघ्रं दक्षिणां दिशमास्थितः ।। ५.२७. ॥

rathena kharayuktena raktamālyānulepanaḥ | pibaṃstailaṃ hasan nṛtyan bhrāntacittākulendriyaḥ | gardabhena yayau śīghraṃ dakṣiṇāṃ diśamāsthitaḥ || 5.27. ||

पुनरेव मया दृष्टो रावणो राक्षसेश्वरः । पतितो ऽवाविछरा भूमौ गर्दभाद्भयमोहितः ।। ५.२७. ॥

punareva mayā dṛṣṭo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ | patito 'vāvicharā bhūmau gardabhādbhayamohitaḥ || 5.27. ||

सहसोत्थाय सम्भ्रान्तो भयार्तो मदविह्वलः । उन्मत्त इव दिग्वासा दुर्वाक्यं प्रलपन् बहु ।। ५.२७. ॥

sahasotthāya sambhrānto bhayārto madavihvalaḥ | unmatta iva digvāsā durvākyaṃ pralapan bahu || 5.27. ||

दुर्गन्धं दुस्सहं घोरं तिमिरं नरकोपमम् । मलपङ्कं प्रविश्याशु मग्नस्तत्र स रावणः ।। ५.२७. ॥

durgandhaṃ dussahaṃ ghoraṃ timiraṃ narakopamam | malapaṅkaṃ praviśyāśu magnastatra sa rāvaṇaḥ || 5.27. ||

कण्ठे बद्ध्वा दशग्रीवं प्रमदा रक्तवासिना । काली कर्दमलिप्ताङ्गी दिशं याम्यां प्रकर्षति ।। ५.२७. ॥

kaṇṭhe baddhvā daśagrīvaṃ pramadā raktavāsinā | kālī kardamaliptāṅgī diśaṃ yāmyāṃ prakarṣati || 5.27. ||

एवं तत्र मया दृष्टः कुम्भकर्णौ निशाचरः । रावणस्य सुताः सर्वे तृष्टास्तैलसमुक्षिताः ।। ५.२७. ॥

evaṃ tatra mayā dṛṣṭaḥ kumbhakarṇau niśācaraḥ | rāvaṇasya sutāḥ sarve tṛṣṭāstailasamukṣitāḥ || 5.27. ||

वराहेण दशग्रीवः शिंशुमारेण चेन्द्रजित् । उष्ट्रेण कुम्भकर्णश्च प्रयातो दक्षिणां दिशम् ।। ५.२७. ॥

varāheṇa daśagrīvaḥ śiṃśumāreṇa cendrajit | uṣṭreṇa kumbhakarṇaśca prayāto dakṣiṇāṃ diśam || 5.27. ||

एकस्तत्र मया दृष्टः श्वेतच्छत्रो विभीषणः । । ५.२७. ॥

ekastatra mayā dṛṣṭaḥ śvetacchatro vibhīṣaṇaḥ | | 5.27. ||

शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः । शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्नृत्तगीतैरलङ्कृतः ।। ५.२७. ॥

śuklamālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ | śaṅkhadundubhinirghoṣairnṛttagītairalaṅkṛtaḥ || 5.27. ||

आरुह्य शौलसङ्काशं मेघस्तनितनिःस्वनम् । चतुर्दन्तं गजं दिव्यमास्ते तत्र विभीषणः । चतुर्भिः सचिवैः सार्धं वैहायसमुपस्थितः ।। ५.२७. ॥

āruhya śaulasaṅkāśaṃ meghastanitaniḥsvanam | caturdantaṃ gajaṃ divyamāste tatra vibhīṣaṇaḥ | caturbhiḥ sacivaiḥ sārdhaṃ vaihāyasamupasthitaḥ || 5.27. ||

समाजश्च मया दृष्टो गीतवादित्रनिःस्वनः । पिबतां रक्तमाल्यानां रक्षसां रक्तवाससाम् ।। ५.२७. ॥

samājaśca mayā dṛṣṭo gītavāditraniḥsvanaḥ | pibatāṃ raktamālyānāṃ rakṣasāṃ raktavāsasām || 5.27. ||

लङ्कां चेयं पुरी रम्या सवाजिरथकुञ्जरा । सागरे पतिता दृष्टा भग्नगोपुरतोरणा ।। ५.२७. ॥

laṅkāṃ ceyaṃ purī ramyā savājirathakuñjarā | sāgare patitā dṛṣṭā bhagnagopuratoraṇā || 5.27. ||

लङ्का दृष्टा मया स्वप्ने रावणेनाभिरक्षिता । दग्धा रामस्य दूतेन वानरेण तरस्विना ।। ५.२७. ॥

laṅkā dṛṣṭā mayā svapne rāvaṇenābhirakṣitā | dagdhā rāmasya dūtena vānareṇa tarasvinā || 5.27. ||

पीत्वा तैलं प्रनृत्ताश्च प्रहसन्त्यो महास्वनाः । लङ्कायां भस्मरूक्षायां प्रविष्टा राक्षसस्त्रियः ।। ५.२७. ॥

pītvā tailaṃ pranṛttāśca prahasantyo mahāsvanāḥ | laṅkāyāṃ bhasmarūkṣāyāṃ praviṣṭā rākṣasastriyaḥ || 5.27. ||

कुम्भकर्णादयश्चेमे सर्वे राक्षसपुङ्गवाः । रक्तं निवसनं गृह्य प्रविष्टा गोमयह्रदे ।। ५.२७. ॥

kumbhakarṇādayaśceme sarve rākṣasapuṅgavāḥ | raktaṃ nivasanaṃ gṛhya praviṣṭā gomayahrade || 5.27. ||

अपगच्छत नश्यध्वं सीतामाप स राघवः । घातयेत् परमामर्षी सर्वैः सार्धं हि राक्षसैः ।। ५.२७. ॥

apagacchata naśyadhvaṃ sītāmāpa sa rāghavaḥ | ghātayet paramāmarṣī sarvaiḥ sārdhaṃ hi rākṣasaiḥ || 5.27. ||

प्रियां बहुमतां भार्यां वनवासमनुव्रताम् । भर्त्सितां तर्जितां वापि नानुमंस्यति राघवः ।।। ५.२७. ॥

priyāṃ bahumatāṃ bhāryāṃ vanavāsamanuvratām | bhartsitāṃ tarjitāṃ vāpi nānumaṃsyati rāghavaḥ ||| 5.27. ||

तदलं क्रूरवाक्यैर्वः सान्त्वमेवाभिधीयताम् । अभियाचाम वैदैहीमेतद्धि मम रोचते ।। ५.२७. ॥

tadalaṃ krūravākyairvaḥ sāntvamevābhidhīyatām | abhiyācāma vaidaihīmetaddhi mama rocate || 5.27. ||

यस्यामेव विधः स्वप्नो दुःखितायां प्रदृश्यते । सा दुःखैर्विविधैर्मुक्ता प्रियं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ।। ५.२७. ॥

yasyāmeva vidhaḥ svapno duḥkhitāyāṃ pradṛśyate | sā duḥkhairvividhairmuktā priyaṃ prāpnotyanuttamam || 5.27. ||

भर्त्सितामपि याचध्वं राक्षस्यः किं विवक्षया । राघवाद्धि भयं घोरं राक्षसानामुपस्थितम् ।। ५.२७. ॥

bhartsitāmapi yācadhvaṃ rākṣasyaḥ kiṃ vivakṣayā | rāghavāddhi bhayaṃ ghoraṃ rākṣasānāmupasthitam || 5.27. ||

प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा । अलमेषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात् ।। ५.२७. ॥

praṇipātaprasannā hi maithilī janakātmajā | alameṣā paritrātuṃ rākṣasyo mahato bhayāt || 5.27. ||

अपि चास्या विशालाक्ष्या न किञ्चिदुपलक्षये । विरूपमपि चाङ्गेषु सुसूक्ष्ममपि लक्षण् ।। ५.२७. ॥

api cāsyā viśālākṣyā na kiñcidupalakṣaye | virūpamapi cāṅgeṣu susūkṣmamapi lakṣaṇ || 5.27. ||

छायावैगुण्यमात्रं तु शङ्केः दुःखमुपस्थितम् । अदुःखार्हामिमां देवीं वैहायसमुपस्थिताम् ।। ५.२७. ॥

chāyāvaiguṇyamātraṃ tu śaṅkeḥ duḥkhamupasthitam | aduḥkhārhāmimāṃ devīṃ vaihāyasamupasthitām || 5.27. ||

अर्थसिद्धिं तु वैदेह्याः पश्याम्यहमुपस्थिताम् । राक्षसेन्द्रविनाशं च विजयं राघवस्य च ।। ५.२७. ॥

arthasiddhiṃ tu vaidehyāḥ paśyāmyahamupasthitām | rākṣasendravināśaṃ ca vijayaṃ rāghavasya ca || 5.27. ||

निमित्तभूतमेत्तु श्रोतुमस्या महत् प्रियम् । । ५.२७. ॥

nimittabhūtamettu śrotumasyā mahat priyam | | 5.27. ||

दृश्यते च स्फुरच्चक्षुः पद्मपत्रमिवायतम् । ईषच्च हृषितो वा ऽस्या दक्षिणाया ह्यदक्षिणः ।। ५.२७. ॥

dṛśyate ca sphuraccakṣuḥ padmapatramivāyatam | īṣacca hṛṣito vā 'syā dakṣiṇāyā hyadakṣiṇaḥ || 5.27. ||

अकस्मादेव वैदेह्या बाहुरेकः प्रकम्पते । करेणुहस्तप्रतिमः सव्यश्चोरुरनुत्तमः । वेपमानः सूचयति राघवं पुरतः स्थितम् ।। ५.२७. ॥

akasmādeva vaidehyā bāhurekaḥ prakampate | kareṇuhastapratimaḥ savyaścoruranuttamaḥ | vepamānaḥ sūcayati rāghavaṃ purataḥ sthitam || 5.27. ||

पक्षी च शाखानिलयः प्रहृष्टः पुनः पुनश्चोत्तमसान्त्ववादी । सुस्वागतां वाचमुदीरयानः पुनः पुनश्चोदयतीव हृष्टः ।। ५.२७. ॥

pakṣī ca śākhānilayaḥ prahṛṣṭaḥ punaḥ punaścottamasāntvavādī | susvāgatāṃ vācamudīrayānaḥ punaḥ punaścodayatīva hṛṣṭaḥ || 5.27. ||