इतिहासःItihasa
Ramayana · Sarga 1.9

Sarga 9

सर्गः 9

Sumantra relates the story of sage Rsyasringa to Dasaratha tells him he would get sons after performance of a…

Full sarga summary

Sumantra relates the story of sage Rsyasringa to Dasaratha tells him he would get sons after performance of a sacrifice by Rsyasringa--Dasaratha plans to get Rsyasringa to Ayodhya.

Summary: IIT Kanpur, Valmiki Ramayanam, via the Valmiki Ramayan Dataset (MIT).

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allEnglish 19 / 20Hindi allWord meanings 19 / 20Hinglish none yetMissing layers are left empty, never guessed.
9.1VR-1-9-1

एतत् श्रुत्वा रहः सूतो राजानम् इदम् अब्रवीत् । श्रूयताम् तत् पुरा वृत्तम् पुराणे च मया श्रुतम् ॥

etat śrutvā rahaḥ sūto rājānam idam abravīt | śrūyatām tat purā vṛttam purāṇe ca mayā śrutam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
एतत्this matterश्रुत्वाhaving heardसूत:king's charioteerराजानम्addressing kingरह:in privacyइदम्these wordsअब्रवीत्saidऋत्विग्भिःby officiating priestsउपदिष्ट:advisedअयम्this solutionपुराancientवृत्त:happenedमया श्रुत:heard by me.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThe charioteer tells the king in privacy that he has heard the advice given by the offciating priests.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)पुत्र के लिये अश्वमेध यज्ञ करने की बात सुनकर सुमन्त्रने राजासे एकान्तमें कहा—’महाराज! एक पुराना इतिहास सुनिये। मैंने पुराण में भी इसका वर्णन सुना है

Hinglish
9.2VR-1-9-2

ऋत्विग्भिः उपदिष्टोऽयम् पुरा वृत्तो मया श्रुतः । सनत्कुमारो भगवान् पूर्वम् कथितवान् कथाम् ॥

ṛtvigbhiḥ upadiṣṭo'yam purā vṛtto mayā śrutaḥ | sanatkumāro bhagavān pūrvam kathitavān kathām ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राजन्O Kingभगवान्possessing divinityसनत्कुमार:Sanatkumaraतवyourपुत्रागमं प्रतिabout the birth of your sonsकथाम्storyऋषीणां सन्निधौin the presence of sagesपूर्वम्earlierकथितवान्narrated.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"O king, the divine Sanatkumara had narrated a story about your posterity in the presence of sages.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘ऋत्विजों ने पुत्र-प्राप्तिके लिये इस अश्वमेधरूप उपाय का उपदेश किया है; परंतु मैंने इतिहासके रूपमें कुछ विशेष बात सुनी है। राजन्! पूर्वकालमें भगवान् सनत्कुमारने ऋषियों के निकट एक कथा सुनायी थी। वह आपकी पुत्रप्राप्ति से सम्बन्ध रखने वाली है

Hinglish
9.3VR-1-9-3

ऋषीणाम् सन्निधौ राजन् तव पुत्राअगमम् प्रति । काश्यपस्य च पुत्रोऽस्ति विभाण्डक इति श्रुतः ॥

ṛṣīṇām sannidhau rājan tava putrāagamam prati | kāśyapasya ca putro'sti vibhāṇḍaka iti śrutaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
काश्यपस्यfor Kasyapaविभण्डक: इतिnamed Vibhandakaश्रुत:famousपुत्र: अस्तिhas a sonतस्यfor himऋष्यशृङ्ग इतिnamed Rsyasringaख्यात:wellknownपुत्र:son भविष्यति will be born.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetKasyapa has a famous son named Vibhandaka. It was prophesied that he would have a son named Rsyasringa.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘उन्होंने कहा था, मुनिवरो! महर्षि काश्यप के विभाण्डक नाम से प्रसिद्ध एक पुत्र हैं। उनके भी एक पुत्र होगा, जिसकी लोगों में ऋष्यशृंग नाम से प्रसिद्धि होगी। वे ऋष्यशृंग मुनि सदा वन में ही रहेंगे और वन में ही सदा लालन-पालन पाकर वे बड़े होंगे

This Hindi translation covers verses 9.3–9.4 together.

Hinglish
9.4VR-1-9-4

ऋष्यशृङ्ग इति ख्यातः तस्य पुत्रो भविष्यति । स वने नित्य संवृद्धो मुनिर् वनचरः सदा ॥

ṛṣyaśṛṅga iti khyātaḥ tasya putro bhaviṣyati | sa vane nitya saṃvṛddho munir vanacaraḥ sadā ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
वनेin the forestनित्यसंवृद्ध:grown upसदाalwaysवनचर:a person moving in the forestविप्रेन्द्र:foremost among brahminsस: मुनि:that sageनित्यम्alwaysपित्रनुवर्तनात्by following his fatherअन्यम्othersन जानातिwill not know.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetGrown up in the forest and always moving with his father, that sage knows none other than his father.

HinglishHindi is translated together with verse 9.3
9.5VR-1-9-5

न अन्यम् जानाति विप्रेन्द्रो नित्यम् पित्र अनुवर्तनात् । द्वैविध्यम् ब्रह्मचर्यस्य भविष्यति महात्मनः ॥

na anyam jānāti viprendro nityam pitra anuvartanāt | dvaividhyam brahmacaryasya bhaviṣyati mahātmanaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
राजन्O Kingमहात्मन:eminet oneलोकेषुin the worldsप्रथितम्celebratedसदाalwaysविप्रै:by brahminsकथितम्describedब्रह्मचर्यस्यof Brahmacharya (life of celebacy)द्वैविध्यम्twofoldभविष्यतिwill happen.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetO eminent king, sage Rsyasringa celebrated in the three worlds who practises a twofold brahmacharya life (life of celebacy) described by brahmins (as vratitva and prajapatya).

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘सदा पिताके ही साथ रहने के कारण विप्रवर ऋष्यशृंग दूसरे किसी को नहीं जानेंगे। राजन्! लोक में ब्रह्मचर्य के दो रूप विख्यात हैं और ब्राह्मणों ने सदा उन दोनों स्वरूपोंका वर्णन किया है। एक तो है दण्ड, मेखला आदि धारणरूप मुख्य ब्रह्मचर्य और दूसरा है ऋतुकाल में पत्नी-समागमरूप गौण ब्रह्मचर्य। उन महात्माके द्वारा उक्त दोनों प्रकार के ब्रह्मचर्यों का पालन होगा

Hinglish
9.6VR-1-9-6

लोकेषु प्रथितम् राजन् विप्रैः च कथितम् सदा । तस्य एवम् वर्तमानस्य कालः समभिवर्तत ॥

lokeṣu prathitam rājan vipraiḥ ca kathitam sadā | tasya evam vartamānasya kālaḥ samabhivartata ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अग्निम्firegodयशस्विनम्enownedपितरम् चhis father alsoशुश्रूषमाणस्यwhile attendingएवम्in this mannerवर्तमानस्यlivingतस्यfor himकाल:timeसमभिवर्ततwill be spent.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWorshipping the firegod and attending on his renowned father, he will spend a long time living in this manner (practising vratitva mode of brahmacharya).

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)“इस प्रकार रहते हुए मुनि का समय अग्नि तथा यशस्वी पिता की सेवा में ही व्यतीत होगा

Hinglish
9.7VR-1-9-7

अग्निम् शुश्रूषमाणस्य पितरम् च यशस्विनम् । एतस्मिन् एव काले तु रोमपादः प्रतापवान् ॥

agnim śuśrūṣamāṇasya pitaram ca yaśasvinam | etasmin eva kāle tu romapādaḥ pratāpavān ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
एतस्मिन्नेव कालेat this timeअङ्गेषुin the country of Angaप्रतापवान्mightyमहाबल:possessing great strengthप्रथित:celebratedरोमपाद:king Romapadaभविष्यतिwill be living.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAt this time a powerful king Romapada, mighty and celebrated would be living in the country of Anga.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)“उसी समय अंगदेश में रोमपाद नामक एक बड़े प्रतापी और बलवान् राजा होंगे; उनके द्वारा धर्मका उल्लङ्घन हो जाने के कारण उस देश में घोर अनावृष्टि हो जायगी, जो सब लोगोंको अत्यन्त भयभीत कर देगी

This Hindi translation covers verses 9.7–9.8 together.

Hinglish
9.8VR-1-9-8

आङ्गेषु प्रथितो राजा भविष्यति महाबलः । तस्य व्यतिक्रमात् राज्ञो भविष्यति सुदारुणा ॥

āṅgeṣu prathito rājā bhaviṣyati mahābalaḥ | tasya vyatikramāt rājño bhaviṣyati sudāruṇā ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तस्यthatराज्ञ:kingव्यतिक्रमात्violation of code of conductसुदारुणा सुघोराdreadfulसर्वभूतभयावहाfrightening all living beingsअनावृष्टि:droughtभविष्यतिwill set in.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetBecause of violation of code of conduct by the king, a terrible, dreadful drought frightening all living beings will set in the kingdom.

HinglishHindi is translated together with verse 9.7
9.9VR-1-9-9

अनावृष्टिः सुघोरा वै सर्वलोक भयाअवहा । अनावृष्ट्याम् तु वृत्तायाम् राजा दुःख समन्वितः ॥

anāvṛṣṭiḥ sughorā vai sarvaloka bhayāavahā | anāvṛṣṭyām tu vṛttāyām rājā duḥkha samanvitaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अनावृष्ट्याम्when droughtवृत्तायाम्will be prevailingराजाkingदु:खसमन्वित:filled with griefश्रुतवृद्धान्men who grow old by learningब्राह्मणान्brahminsसमानीयsummoningप्रवक्ष्यतिwill say.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetWith drought prevailing, the griefstricken king, would summon all those grown old with learning and tell them.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)“वर्षा बंद हो जानेसे राजा रोमपादको भी बहुत दुःख होगा। वे शास्त्रज्ञानमें बढ़े-चढ़े ब्राह्मणों को बुलाकर कहेंगे—’विप्रवरो! आप लोग वेद-शास्त्रके अनुसार कर्म करने वाले तथा लोगों के आचार-विचार को जानने वाले हैं; अतः कृपा करके मुझे ऐसा कोई नियम बताइये, जिससे मेरे पापका प्रायश्चित्त हो जाय’

This Hindi translation covers verses 9.9–9.10 together.

Hinglish
9.10VR-1-9-10

ब्राह्मणान् श्रुत संवृद्धान् च समानीय प्रवक्ष्यति । भवन्तः श्रुत कर्माणो लोक चारित्र वेदिनः ॥

brāhmaṇān śruta saṃvṛddhān ca samānīya pravakṣyati | bhavantaḥ śruta karmāṇo loka cāritra vedinaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
भवन्त:all of youश्रुतधर्माण:are conversant in duties (enjoined by scriptures)लोकचारित्रवेदिन:wellversed in the ways of the worldयथाin whichever mannerप्रायश्चित्तम्expiationभवेत्happensनियमम्religious observanceसमादिशन्तुinstruct.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetYou all, conversant with the scriptural duties and well-versed in the ways of the world, instruct me in the religious observance by which expiation may be made.

HinglishHindi is translated together with verse 9.9
9.11VR-1-9-11

समादिशन्तु नियमम् प्रायश्चित्तम् यथा भवेत् । इति उक्ताः ते ततो राज्ञा सर्वे ब्राह्मण सत्तमाः ॥

samādiśantu niyamam prāyaścittam yathā bhavet | iti uktāḥ te tato rājñā sarve brāhmaṇa sattamāḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
वेदपारगा:those learned in vedasते ब्राह्मणा:those brahminsमहीपालम्addressing the kingवक्ष्यन्तिwill sayराजन्O kingविभण्डकसुतम्son of sage Vibhandaka, Rsyasringaसर्वोपायै:by all meansइहhereआनयbring.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThose brahmins versed in the Vedas, said, to 'O king bring here Rsyasringa, son of the sage Vibhandaka by all means'.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)“राजाके ऐसा कहने पर वे वेदों के पारंगत विद्वान्– सभी श्रेष्ठ ब्राह्मण उन्हें इस प्रकार सलाह देंगे—

Hinglish
9.12VR-1-9-12

वक्ष्यन्ति ते महीपालम् ब्राह्मणा वेद पारगाः । विभाण्डक सुतम् राजन् सर्व उपायैः इह आनय ॥

vakṣyanti te mahīpālam brāhmaṇā veda pāragāḥ | vibhāṇḍaka sutam rājan sarva upāyaiḥ iha ānaya ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
महीपालO Monarchसुसत्कृतम्greatly honouredऋश्यशृङ्गम्Rsyasringaआनाय्यhaving broughtसमाहित:with due reverenceकन्याम्your daughterशान्ताम्Shantaविधिनाaccording to religious ceremoniesप्रयच्छoffer.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset"O monarch, on having brought Rsyasringa here, honour him, and offer him your daughter Santa with due reverence.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘राजन्! विभाण्डक के पुत्र ऋष्यशृंग वेदों के पारगामी विद्वान् हैं। भूपाल! आप सभी उपायोंसे उन्हें यहाँ ले आइये। बुलाकर उनका भलीभाँति सत्कार कीजिये। फिर एकाग्रचित्त हो वैदिक विधिके अनुसार उनके साथ अपनी कन्या शान्ता का विवाह कर दीजिये

This Hindi translation covers verses 9.12–9.13 together.

Hinglish
9.13VR-1-9-13

आनाय्य तु महीपाल ऋश्यशृङ्गम् सुसत्कृतम् । विभाण्डक सुतम् राजन् ब्राह्मणम् वेद पारगम् । प्रयच्छ कन्याम् शान्ताम् वै विधिना सुसमाहितः ॥

ānāyya tu mahīpāla ṛśyaśṛṅgam susatkṛtam | vibhāṇḍaka sutam rājan brāhmaṇam veda pāragam | prayaccha kanyām śāntām vai vidhinā susamāhitaḥ ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तेषाम्theirवचनम्wordsश्रुत्वाhaving heardराजाkingवीर्यवान्with controlled sensesसःheइहhereआनेतुम्to bringकेन उपायेनby what meansशक्य:capable of being doneचिन्ताम्contemplatingप्रपत्स्यतेwill obtain.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetOn hearing their words, the king in a thoughtful mood said, 'How can the mighty sage be brought here'?

HinglishHindi is translated together with verse 9.12
9.14VR-1-9-14

तेषाम् तु वचनम् श्रुत्वा राजा चिन्ताम् प्रपत्स्यते । केन उपायेन वै शक्यम् इह आनेतुम् स वीर्यवान् ॥

teṣām tu vacanam śrutvā rājā cintām prapatsyate | kena upāyena vai śakyam iha ānetum sa vīryavān ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तत:thereafterआत्मवान्intelligentराजाkingमन्त्रिभि: सहin consultation with his ministersविनिश्चित्यhaving decidedतत:thereafterसत्कृतान्duly honouringपुरोहितम्priestअमात्यांश्चcounsellorsप्रेष्यतिsend on a mission.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThereafter the confident king, having decided, in consultation with his ministers to bring him (Rsyasringa), sent the priest with the counsellors on this mission.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)उनकी बात सुनकर राजा इस चिन्ता में पड़ जायँगे कि किस उपाय से उन शक्तिशाली महर्षि को यहाँ लाया जा सकता है

Hinglish
9.15VR-1-9-15

ततो राजा विनिश्चित्य सह मंत्रिभिः आत्मवान् । पुरोहितम् अमात्याम् च प्रेषयिष्यति सत्कृतान् ॥

tato rājā viniścitya saha maṃtribhiḥ ātmavān | purohitam amātyām ca preṣayiṣyati satkṛtān ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तेtheyराज्ञ:king'sवच:wordsश्रुत्वाhaving heardऋषे:from the Rishiभीता:frightenedव्यथिता:distressedविनतानना:with faces bent downन गच्छेमwe will not goतम्thatनृपम्kingअनुनेष्यन्तिwill appeal.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetOn hearing the king's words, distressed and frightened by rishi's power, they appealed to the king, faces bent down, 'We will not go'.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)“फिर वे मनस्वी नरेश मन्त्रियों के साथ निश्चय करके अपने पुरोहित और मन्त्रियों को सत्कारपूर्वक वहाँ भेजेंगे

Hinglish
9.16VR-1-9-16

ते तु राज्ञो वचः श्रुत्वा व्यथिता विनत आननाः । न गच्छेम ऋषेः भीता अनुनेष्यन्ति तम् नृपम् ॥

te tu rājño vacaḥ śrutvā vyathitā vinata ānanāḥ | na gacchema ṛṣeḥ bhītā anuneṣyanti tam nṛpam ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
तेtheyचिन्तयित्वाhaving thought about itतत्क्षमान्useful in bringing himउपायान्meansतस्य तेfor that kingवक्ष्यन्तिwill tellवयम्weविप्रम्that sageआनेष्याम:will bringदोष:blameन भविष्यति चwill not accrue.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetAfter thinking about the means to be employed to bring the rishi to the court, they told him they would bring the sage if they are not to blame (in case anything untoward happens).

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)“राजा की बात सुनकर वे मन्त्री और पुरोहित मुँह लटकाकर दुःखी हो यों कहने लगेंगे कि ‘हम महर्षिसे डरते हैं, इसलिये वहाँ नहीं जायँगे।’ यों कहकर वे राजासे बड़ी अनुनय-विनय करेंगे

Hinglish
9.17VR-1-9-17

वक्ष्ष्यन्ति चिंतयित्वा ते तस्य उपायाम् च तान् क्षमान् । आनेष्यामो वयम् विप्रम् न च दोषो भविष्यति ॥

vakṣṣyanti ciṃtayitvā te tasya upāyām ca tān kṣamān | āneṣyāmo vayam vipram na ca doṣo bhaviṣyati ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
एवम्in this wayअङ्गाधिपेनby the king of Anga region, Romapadaगणिकाभि:with the help of courtesansऋषे: सुत:son of sage Vibhandakaआनीत:was broughtदेव:god (Indra)अवर्षयत्poured rainsअस्मैfor Rsyasringaशान्ताShantaप्रदीयते चwill be offered.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThus with the help of courtesans of the king of Anga, when the son of the sage (Rsyasringa) was brought rains followed. The king offered his daughter Santa (in marriage to the sage).

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)‘इसके बाद सोच-विचारकर वे राजा को योग्य उपाय बतायेंगे और कहेंगे कि ‘हम उन ब्राह्मणकुमार को किसी उपायसे यहाँ ले आयेंगे। ऐसा करनेसे कोई दोष नहीं घटित होगा’

Hinglish
9.18VR-1-9-18

एवम् अङ्गाधिपेन एव गणिकाभिः ऋषेः सुतः । आनीतोऽवर्षयत् देव शान्ता च अस्मै प्रदीयते ॥

evam aṅgādhipena eva gaṇikābhiḥ ṛṣeḥ sutaḥ | ānīto'varṣayat deva śāntā ca asmai pradīyate ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
जामाताsoninlawऋश्यशृङ्गस्तुRsyasringaतवyourपुत्रान्sonsविधास्यतिwill ordain to be bornएतावत्till that instanceसनत्कुमारकथितम्the account communicated by Sanatkumaraमयाby meव्याहृतम्told to you.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan Dataset'Risyasringa, your soninlaw, would help you to obtain sons'. Thus said Sanathkumara which I have related to you.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)“इस प्रकार गणिकाओं की सहायता से अंगराज मुनिकुमार ऋष्यशृंग को अपने यहाँ बुलायेंगे। उनके आते ही इन्द्रदेव उस राज्य में वर्षा करेंगे। फिर राजा उन्हें अपनी पुत्री शान्ता समर्पित कर देंगे

Hinglish
9.19VR-1-9-19

ऋष्यशृङ्गः तु जामाता पुत्रान् तव विधास्यति । सनत्कुमार कथितम् एतावत् व्याहृतम् मया ॥

ṛṣyaśṛṅgaḥ tu jāmātā putrān tava vidhāsyati | sanatkumāra kathitam etāvat vyāhṛtam mayā ||

Word by word from the Valmiki Ramayan Dataset (IIT Kanpur / Gyaandweep)
अथnowहृष्ट:pleasedदशरथ:king Dasarathaसुमन्त्रं प्रतिaddressing Sumantraअभाषतspokeऋष्यशृङ्ग:Rsyasringaयथाby whatever meansआनीत:was broughtत्वयाby youविस्तरेणin detailउच्यताम्be described.
Translation

M. N. Dutt (1891–94), via Valmiki Ramayan DatasetThereupon Dasaratha, pleased, (with him), said to Sumantra, "Describe in detail the means by which Rsyasringa was brought (to the court of Romapada)". इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे नवमस्सर्ग:।। Thus ends the ninth sarga of Balakanda of the holy Ramayana of the first epic composed by sage Valmiki.

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)“इस तरह ऋष्यशृंग आपके जामाता हुए। वे ही आपके लिये पुत्रों को सुलभ कराने वाले यज्ञकर्म का सम्पादन करेंगे। यह सनत्कुमारजीकी कही हुई बात मैंने आपसे निवेदन की है”

Hinglish
9.20VR-1-9-20

अथ हृष्टो दशरथः सुमंत्रम् प्रत्यभाषत । यथा ऋष्यशृङ्गः तु आनीतो येन उपायेन स उच्चताम् ॥

atha hṛṣṭo daśarathaḥ sumaṃtram pratyabhāṣata | yathā ṛṣyaśṛṅgaḥ tu ānīto yena upāyena sa uccatām ||

Hindi

Gita Press, Gorakhpur (Hindi, via ramcharit.in)यह सुनकर राजा दशरथ को बड़ी प्रसन्नता हुई। उन्होंने सुमन्त्रसे कहा—’मुनिकुमार ऋष्यशृंगको वहाँ जिस प्रकार और जिस उपायसे बुलाया गया, वह स्पष्टरूपसे बताओ’

Word meaningsEnglishHinglish