Sarga 53

एवम् उक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रु सूदन । विदधे कामधुक् कामान् यस्य यस्य ईप्सितम् यथा ॥

evam uktā vasiṣṭhena śabalā śatru sūdana | vidadhe kāmadhuk kāmān yasya yasya īpsitam yathā ||

इक्षून् मधून् तथा लाजान् मैरेयान् च वर आसवान् । पानानि च महाअर्हाणि भक्ष्यान् च उच्च अवचान् तथा ॥

ikṣūn madhūn tathā lājān maireyān ca vara āsavān | pānāni ca mahāarhāṇi bhakṣyān ca ucca avacān tathā ||

उष्ण आढ्यस्य ओदनस्य अपि राशयः पर्वतोपमाः । मृष्ट अन्नानि च सूपाः च दधि कुल्याः तथैव च ॥

uṣṇa āḍhyasya odanasya api rāśayaḥ parvatopamāḥ | mṛṣṭa annāni ca sūpāḥ ca dadhi kulyāḥ tathaiva ca ||

नाना स्वादु रसानाम् च खाण्डवनाम् - षाडबानाम् - तथैव च । भाजनानि -भोजनानि - सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः ॥

nānā svādu rasānām ca khāṇḍavanām - ṣāḍabānām - tathaiva ca | bhājanāni -bhojanāni - supūrṇāni gauḍāni ca sahasraśaḥ ||

सर्वम् आसीत् सुसंतुष्टम् हृष्ट पुष्ट जन आयुतम् । विश्वामित्र बलम् राम वसिष्ठेन सुतर्पितम् ॥

sarvam āsīt susaṃtuṣṭam hṛṣṭa puṣṭa jana āyutam | viśvāmitra balam rāma vasiṣṭhena sutarpitam ||

विश्वामित्रो अपि राजर्षिः हृष्ट पुष्टः तदा अभवत् । स अन्तः पुर वरो राजा स ब्राह्मण पुरोहितः ॥

viśvāmitro api rājarṣiḥ hṛṣṭa puṣṭaḥ tadā abhavat | sa antaḥ pura varo rājā sa brāhmaṇa purohitaḥ ||

स अमात्यो मंत्रि सहितः स भृत्यः पूजितः तदा । युक्तः परम हर्षेण वसिष्ठम् इदम् अब्रवीत् ॥

sa amātyo maṃtri sahitaḥ sa bhṛtyaḥ pūjitaḥ tadā | yuktaḥ parama harṣeṇa vasiṣṭham idam abravīt ||

पूजितो अहम् त्वया ब्रह्मन् पूज अर्हेण सुसत्कृतः । श्रूयताम् अभिधास्यामि वाक्यम् वाक्य विशारद ॥

pūjito aham tvayā brahman pūja arheṇa susatkṛtaḥ | śrūyatām abhidhāsyāmi vākyam vākya viśārada ||

गवाम् शत सहस्रेण दीयताम् शबला मम । रत्नम् हि भगवन् एतत् रत्न हारी च पार्थिवः ॥

gavām śata sahasreṇa dīyatām śabalā mama | ratnam hi bhagavan etat ratna hārī ca pārthivaḥ ||

तस्मात् मे शबलाम् देहि मम एषा धर्मतो द्विज । एवम् उक्तः तु भगवान् वसिष्ठो मुनि सत्तमः ॥

tasmāt me śabalām dehi mama eṣā dharmato dvija | evam uktaḥ tu bhagavān vasiṣṭho muni sattamaḥ ||

विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम् । न अहम् शत सहस्रेण न अपि कोटि शतैः गवाम् ॥

viśvāmitreṇa dharmātmā pratyuvāca mahīpatim | na aham śata sahasreṇa na api koṭi śataiḥ gavām ||

राजन् दास्यामि शबलाम् राशिभी रजतस्य वा । न परित्यागम् अर्हा इयम् मत् सकाशात् अरिन्दम ॥

rājan dāsyāmi śabalām rāśibhī rajatasya vā | na parityāgam arhā iyam mat sakāśāt arindama ||

शाश्वती शबला मह्यम् कीर्तिर् आत्मवतो यथा । अस्याम् हव्यम् च कव्यम् च प्राण यात्रा तथैव च ॥

śāśvatī śabalā mahyam kīrtir ātmavato yathā | asyām havyam ca kavyam ca prāṇa yātrā tathaiva ca ||

आयत्तम् अग्नि होत्रम् च बलिः होमः तथैव च । स्वाहा कार वषट् कारौ विद्याः च विविधाः तथा ॥

āyattam agni hotram ca baliḥ homaḥ tathaiva ca | svāhā kāra vaṣaṭ kārau vidyāḥ ca vividhāḥ tathā ||

आयत्तम् अत्र राज ऋषे सर्वम् एतन् न संशयः । सर्वस्वम् एतत् सत्येन मम तुष्टि करी तथा ॥

āyattam atra rāja ṛṣe sarvam etan na saṃśayaḥ | sarvasvam etat satyena mama tuṣṭi karī tathā ||

कारणैः बहुभी राजन् न दास्ये शबलाम् तव । वसिष्ठेन एवम् उक्तः तु विश्वामित्रो अब्रवीत् तदा ॥

kāraṇaiḥ bahubhī rājan na dāsye śabalām tava | vasiṣṭhena evam uktaḥ tu viśvāmitro abravīt tadā ||

संरब्धतरम् अत्यर्थम् वाक्यम् वाक्य विशारदः । हैरण्य कक्ष्या ग्रैवेयान् सुवर्ण अंकुश भूषितान् ॥

saṃrabdhataram atyartham vākyam vākya viśāradaḥ | hairaṇya kakṣyā graiveyān suvarṇa aṃkuśa bhūṣitān ||

ददामि कुंजराणाम् ते सहस्राणि चतुर् दश । हैरण्यानाम् रथानाम् च श्वेत अश्वानाम् चतुर् युजाम् ॥

dadāmi kuṃjarāṇām te sahasrāṇi catur daśa | hairaṇyānām rathānām ca śveta aśvānām catur yujām ||

ददामि ते शतानि अष्टौ किन्किणीक विभूषितान् । हयानाम् देश जातानाम् कुल जानाम् महौजसाम् । सहस्रम् एकम् दश च ददामि तव सुव्रत ॥

dadāmi te śatāni aṣṭau kinkiṇīka vibhūṣitān | hayānām deśa jātānām kula jānām mahaujasām | sahasram ekam daśa ca dadāmi tava suvrata ||

नाना वर्ण विभक्तानाम् वयःस्थानाम् तथैव च । ददामि एकाम् गवाम् कोटिम् शबला दीयताम् मम ॥

nānā varṇa vibhaktānām vayaḥsthānām tathaiva ca | dadāmi ekām gavām koṭim śabalā dīyatām mama ||

यावत् इच्छसि रत्नानि हिरण्यम् वा द्विजोत्तम । तावत् ददामि ते सर्वम् दीयताम् शबला मम ॥

yāvat icchasi ratnāni hiraṇyam vā dvijottama | tāvat dadāmi te sarvam dīyatām śabalā mama ||

एवम् उक्तः तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता । न दास्यामि इति शबलाम् प्राह राजन् कथंचन ॥

evam uktaḥ tu bhagavān viśvāmitreṇa dhīmatā | na dāsyāmi iti śabalām prāha rājan kathaṃcana ||

एतदेव हि मे रत्नम् एतदेव हि मे धनम् । एतदेव हि सर्वस्वम् एतदेव हि जीवितम् ॥

etadeva hi me ratnam etadeva hi me dhanam | etadeva hi sarvasvam etadeva hi jīvitam ||

दर्शः च पौर्ण मासः च यज्ञाः चैव आप्त दक्षिणाः । एतदेव हि मे राजन् विविधाः च क्रियाः तथा ॥

darśaḥ ca paurṇa māsaḥ ca yajñāḥ caiva āpta dakṣiṇāḥ | etadeva hi me rājan vividhāḥ ca kriyāḥ tathā ||

अतो मूलाः क्रियाः सर्वा मम राजन् न संशयः । बहूना किम् प्रलापेन न दास्ये काम दोहिनीम् ॥

ato mūlāḥ kriyāḥ sarvā mama rājan na saṃśayaḥ | bahūnā kim pralāpena na dāsye kāma dohinīm ||