Sarga 12

ततः काले बहु तिथे कस्मिन् चित् सुमनोहरे । वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुम् मनोऽभवत् ॥

tataḥ kāle bahu tithe kasmin cit sumanohare | vasante samanuprāpte rājño yaṣṭum mano'bhavat ||

ततः प्रणम्य शिरसा तम् विप्रम् देव वर्णिनम् । यज्ञाय वरयामास संतानार्थम् कुलस्य च ॥

tataḥ praṇamya śirasā tam vipram deva varṇinam | yajñāya varayāmāsa saṃtānārtham kulasya ca ||

तथेइति च स राजानम् उवाच वसुधाधिपम् । संभाराः संभ्रियन्ताम् ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥

tatheiti ca sa rājānam uvāca vasudhādhipam | saṃbhārāḥ saṃbhriyantām te turagaśca vimucyatām ||

सरव्याः च उत्तरे तीरे यज्ञ भूमिः विधीयताम् । ततो अब्रवीत् नृपः वाक्यम् ब्राह्मणान् वेद पारगान् ॥

saravyāḥ ca uttare tīre yajña bhūmiḥ vidhīyatām | tato abravīt nṛpaḥ vākyam brāhmaṇān veda pāragān ||

सुमंत्र आवाहय क्ष्षिप्रम् ऋत्विजो ब्रह्म वादिनः । सुयज्ञम् वामदेवम् च जाबालिम् अथ काश्यपम् ॥

sumaṃtra āvāhaya kṣṣipram ṛtvijo brahma vādinaḥ | suyajñam vāmadevam ca jābālim atha kāśyapam ||

पुरोहितम् वसिष्ठम् च ये च अन्ये द्विज सत्तमाः । ततः सुमंत्रः त्वरितम् गत्वा त्वरित विक्रमः ॥

purohitam vasiṣṭham ca ye ca anye dvija sattamāḥ | tataḥ sumaṃtraḥ tvaritam gatvā tvarita vikramaḥ ||

समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेद पारगान् । तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथः तदा ॥

samānayat sa tān sarvān samastān veda pāragān | tān pūjayitvā dharmātmā rājā daśarathaḥ tadā ||

धर्मार्थ सहितम् युक्तम् श्लक्ष्णम् वचनम् अब्रवीत् । मम तातप्य मानस्य पुत्रार्थम् नास्ति वै सुखम् ॥

dharmārtha sahitam yuktam ślakṣṇam vacanam abravīt | mama tātapya mānasya putrārtham nāsti vai sukham ||

पुत्रार्थम् हयमेधेन यक्षयामि इति मतिर्मम । तदहम् यष्टुम् इच्छामि हयमेधेन कर्मणा ॥

putrārtham hayamedhena yakṣayāmi iti matirmama | tadaham yaṣṭum icchāmi hayamedhena karmaṇā ||

ऋषिपुत्र प्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि च अपि अहम् । ततः साधु इति तद् वाक्यम् ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ॥

ṛṣiputra prabhāveṇa kāmān prāpsyāmi ca api aham | tataḥ sādhu iti tad vākyam brāhmaṇāḥ pratyapūjayan ||

वसिष्ठ प्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखात् च्युतम् । ऋष्यशृङ्ग पुरोगाः च प्रति ऊचुः नृपतिम् तदा ॥

vasiṣṭha pramukhāḥ sarve pārthivasya mukhāt cyutam | ṛṣyaśṛṅga purogāḥ ca prati ūcuḥ nṛpatim tadā ||

संभाराः संभ्रियम्ताम् ते तुरगः च विमुच्यताम् । सरव्याः च उत्तरे तीरे यज्ञ भूमिः विधीयताम् ॥

saṃbhārāḥ saṃbhriyamtām te turagaḥ ca vimucyatām | saravyāḥ ca uttare tīre yajña bhūmiḥ vidhīyatām ||

सर्वथा प्राप्यसे पुत्राम् चतुरो अमित विक्रमान् । यस्य ते धर्मिकी बुद्धिः इयम् पुत्रार्थम् आगता ॥

sarvathā prāpyase putrām caturo amita vikramān | yasya te dharmikī buddhiḥ iyam putrārtham āgatā ||

ततः प्रीतोऽभवत् राजा श्रुत्वा तु द्विज भाषितम् । अमात्यान् अब्रवीत् राजा हर्षेण इदम् शुभ अक्षरम् ॥

tataḥ prīto'bhavat rājā śrutvā tu dvija bhāṣitam | amātyān abravīt rājā harṣeṇa idam śubha akṣaram ||

गुरूणाम् वचनात् शीघ्रम् संभाराः संभ्रियन्तु मे । समर्थ अधिष्टितः च अश्वः सः उपाध्यायो विमुच्यताम् ॥

gurūṇām vacanāt śīghram saṃbhārāḥ saṃbhriyantu me | samartha adhiṣṭitaḥ ca aśvaḥ saḥ upādhyāyo vimucyatām ||

सरयव्याः च उत्तरे तीरे यज्ञ भूमिः विधीयताम् । शांतयः च अभिवर्थन्ताम् यथा कल्पम् यथा विधि ॥

sarayavyāḥ ca uttare tīre yajña bhūmiḥ vidhīyatām | śāṃtayaḥ ca abhivarthantām yathā kalpam yathā vidhi ||

शक्यः कर्तुम् अयम् यज्ञः सर्वेण अपि महीक्षिता । न अपराथो भवेत् कष्टो यद्य अस्मिन् क्रतु सत्तमे ॥

śakyaḥ kartum ayam yajñaḥ sarveṇa api mahīkṣitā | na aparātho bhavet kaṣṭo yadya asmin kratu sattame ||

छिद्रम् हि मृगयन्त एते विद्वान्सो ब्रह्म राक्षसाः । विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥

chidram hi mṛgayanta ete vidvānso brahma rākṣasāḥ | vidhihīnasya yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati ||

तद् यथा विधि पूर्वम् क्रतुः एष समाप्यते । तथा विधानम् क्रियताम् समर्थाः करणेषु इह ॥

tad yathā vidhi pūrvam kratuḥ eṣa samāpyate | tathā vidhānam kriyatām samarthāḥ karaṇeṣu iha ||

तथा इति च ततः सर्वे मंत्रिणः प्रत्यपूजयन् । पार्थिव इन्द्रस्य तत् वाक्यम् यथा आज्ञप्तम् अकुर्वत ॥

tathā iti ca tataḥ sarve maṃtriṇaḥ pratyapūjayan | pārthiva indrasya tat vākyam yathā ājñaptam akurvata ||

ततो द्विजाः ते धर्मज्ञम् अस्तुवन् पार्थिवर्षभम् । अनुज्ञाताः ततः सर्वे पुनः जग्मुः यथा आगतम् ॥

tato dvijāḥ te dharmajñam astuvan pārthivarṣabham | anujñātāḥ tataḥ sarve punaḥ jagmuḥ yathā āgatam ||

गतेषु तेषु विप्रेषु मंत्रिणः तान् नराधिपः । विसर्जयित्वा स्वम् वेश्म प्रविवेश महामतिः ॥

gateṣu teṣu vipreṣu maṃtriṇaḥ tān narādhipaḥ | visarjayitvā svam veśma praviveśa mahāmatiḥ ||