Adhyāya 221

मार्कण्डेय उवाच । यदाभिषिक्तो भगवान्सेनापत्येन पावकिः । तदा संप्रस्थितः श्रीमान्हृष्टो भद्रवटं हरः । रथेनादित्यवर्णेन पार्वत्या सहितः प्रभुः ॥

mārkaṇḍeya uvāca । yadābhiṣikto bhagavān senāpatyena pāvakiḥ । tadā saṁprasthitaḥ śrīmān hr̥ṣṭo bhadravaṭaṁ haraḥ । rathenādityavarṇena pārvatyā sahitaḥ prabhuḥ ॥

सहस्रं तस्य सिंहानां तस्मिन्युक्तं रथोत्तमे । उत्पपात दिवं शुभ्रं कालेनाभिप्रचोदितः ॥

sahasraṁ tasya siṁhānāṁ tasmin yuktaṁ rathottame । utpapāta divaṁ śubhraṁ kālenābhipracoditaḥ ॥

ते पिबन्त इवाकाशं त्रासयन्तश्चराचरान् । सिंहा नभस्यगच्छन्त नदन्तश्चारुकेसराः ॥

te pibanta ivākāśaṁ trāsayantaś carācarān । siṁhā nabhasy agacchanta nadantaś cārukesarāḥ ॥

तस्मिन्रथे पशुपतिः स्थितो भात्युमया सह । विद्युता सहितः सूर्यः सेन्द्रचापे घने यथा ॥

tasmin rathe paśupatiḥ sthito bhāty umayā saha । vidyutā sahitaḥ sūryaḥ sendracāpe ghane yathā ॥

अग्रतस्तस्य भगवान्धनेशो गुह्यकैः सह । आस्थाय रुचिरं याति पुष्पकं नरवाहनः ॥

agratas tasya bhagavān dhaneśo guhyakaiḥ saha । āsthāya ruciraṁ yāti puṣpakaṁ naravāhanaḥ ॥

ऐरावतं समास्थाय शक्रश्चापि सुरैः सह । पृष्ठतोऽनुययौ यान्तं वरदं वृषभध्वजम् ॥

airāvataṁ samāsthāya śakraś cāpi suraiḥ saha । pr̥ṣṭhato ’nuyayau yāntaṁ varadaṁ vr̥ṣabhadhvajam ॥

जम्भकैर्यक्षरक्षोभिः स्रग्विभिः समलंकृतः । यात्यमोघो महायक्षो दक्षिणं पक्षमास्थितः ॥

jambhakair yakṣarakṣobhiḥ sragvibhiḥ samalaṁkr̥taḥ । yāty amogho mahāyakṣo dakṣiṇaṁ pakṣam āsthitaḥ ॥

तस्य दक्षिणतो देवा मरुतश्चित्रयोधिनः । गच्छन्ति वसुभिः सार्धं रुद्रैश्च सह संगताः ॥

tasya dakṣiṇato devā marutaś citrayodhinaḥ । gacchanti vasubhiḥ sārdhaṁ rudraiś ca saha saṁgatāḥ ॥

यमश्च मृत्युना सार्धं सर्वतः परिवारितः । घोरैर्व्याधिशतैर्याति घोररूपवपुस्तथा ॥

yamaś ca mr̥tyunā sārdhaṁ sarvataḥ parivāritaḥ । ghorair vyādhiśatair yāti ghorarūpavapus tathā ॥

यमस्य पृष्ठतश्चैव घोरस्त्रिशिखरः शितः । विजयो नाम रुद्रस्य याति शूलः स्वलंकृतः ॥

yamasya pr̥ṣṭhataś caiva ghoras triśikharaḥ śitaḥ । vijayo nāma rudrasya yāti śūlaḥ svalaṁkr̥taḥ ॥

तमुग्रपाशो वरुणो भगवान्सलिलेश्वरः । परिवार्य शनैर्याति यादोभिर्विविधैर्वृतः ॥

tam ugrapāśo varuṇo bhagavān salileśvaraḥ । parivārya śanair yāti yādobhir vividhair vr̥taḥ ॥

पृष्ठतो विजयस्यापि याति रुद्रस्य पट्टिशः । गदामुसलशक्त्याद्यैर्वृतः प्रहरणोत्तमैः ॥

pr̥ṣṭhato vijayasyāpi yāti rudrasya paṭṭiśaḥ । gadāmusalaśaktyādyair vr̥taḥ praharaṇottamaiḥ ॥

पट्टिशं त्वन्वगाद्राजंश्छत्रं रौद्रं महाप्रभम् । कमण्डलुश्चाप्यनु तं महर्षिगणसंवृतः ॥

paṭṭiśaṁ tv anvagād rājaṁś chatraṁ raudraṁ mahāprabham । kamaṇḍaluś cāpy anu taṁ maharṣigaṇasaṁvr̥taḥ ॥

तस्य दक्षिणतो भाति दण्डो गच्छञ्श्रिया वृतः । भृग्वङ्गिरोभिः सहितो देवैश्चाप्यभिपूजितः ॥

tasya dakṣiṇato bhāti daṇḍo gacchañ śriyā vr̥taḥ । bhr̥gvaṅgirobhiḥ sahito devaiś cāpy abhipūjitaḥ ॥

एषां तु पृष्ठतो रुद्रो विमले स्यन्दने स्थितः । याति संहर्षयन्सर्वांस्तेजसा त्रिदिवौकसः ॥

eṣāṁ tu pr̥ṣṭhato rudro vimale syandane sthitaḥ । yāti saṁharṣayan sarvāṁs tejasā tridivaukasaḥ ॥

ऋषयश्चैव देवाश्च गन्धर्वा भुजगास्तथा । नद्यो नदा द्रुमाश्चैव तथैवाप्सरसां गणाः ॥

r̥ṣayaś caiva devāś ca gandharvā bhujagās tathā । nadyo nadā drumāś caiva tathaivāpsarasāṁ gaṇāḥ ॥

नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव देवानां शिशवश्च ये । स्त्रियश्च विविधाकारा यान्ति रुद्रस्य पृष्ठतः । सृजन्त्यः पुष्पवर्षाणि चारुरूपा वराङ्गनाः ॥

nakṣatrāṇi grahāś caiva devānāṁ śiśavaś ca ye । striyaś ca vividhākārā yānti rudrasya pr̥ṣṭhataḥ । sr̥jantyaḥ puṣpavarṣāṇi cārurūpā varāṅganāḥ ॥

पर्जन्यश्चाप्यनुययौ नमस्कृत्य पिनाकिनम् । छत्रं तु पाण्डुरं सोमस्तस्य मूर्धन्यधारयत् । चामरे चापि वायुश्च गृहीत्वाग्निश्च विष्ठितौ ॥

parjanyaś cāpy anuyayau namaskr̥tya pinākinam । chatraṁ tu pāṇḍuraṁ somas tasya mūrdhany adhārayat । cāmare cāpi vāyuś ca gr̥hītvāgniś ca viṣṭhitau ॥

शक्रश्च पृष्ठतस्तस्य याति राजञ्श्रिया वृतः । सह राजर्षिभिः सर्वैः स्तुवानो वृषकेतनम् ॥

śakraś ca pr̥ṣṭhatas tasya yāti rājañ śriyā vr̥taḥ । saha rājarṣibhiḥ sarvaiḥ stuvāno vr̥ṣaketanam ॥

गौरी विद्याथ गान्धारी केशिनी मित्रसाह्वया । सावित्र्या सह सर्वास्ताः पार्वत्या यान्ति पृष्ठतः ॥

gaurī vidyātha gāndhārī keśinī mitrasāhvayā । sāvitryā saha sarvās tāḥ pārvatyā yānti pr̥ṣṭhataḥ ॥

तत्र विद्यागणाः सर्वे ये केचित्कविभिः कृताः । यस्य कुर्वन्ति वचनं सेन्द्रा देवाश्चमूमुखे ॥

tatra vidyāgaṇāḥ sarve ye ke cit kavibhiḥ kr̥tāḥ । yasya kurvanti vacanaṁ sendrā devāś camūmukhe ॥

स गृहीत्वा पताकां तु यात्यग्रे राक्षसो ग्रहः । व्यापृतस्तु श्मशाने यो नित्यं रुद्रस्य वै सखा । पिङ्गलो नाम यक्षेन्द्रो लोकस्यानन्ददायकः ॥

sa gr̥hītvā patākāṁ tu yāty agre rākṣaso grahaḥ । vyāpr̥tas tu śmaśāne yo nityaṁ rudrasya vai sakhā । piṅgalo nāma yakṣendro lokasyānandadāyakaḥ ॥

एभिः स सहितस्तत्र ययौ देवो यथासुखम् । अग्रतः पृष्ठतश्चैव न हि तस्य गतिर्ध्रुवा ॥

ebhiḥ sa sahitas tatra yayau devo yathāsukham । agrataḥ pr̥ṣṭhataś caiva na hi tasya gatir dhruvā ॥

रुद्रं सत्कर्मभिर्मर्त्याः पूजयन्तीह दैवतम् । शिवमित्येव यं प्राहुरीशं रुद्रं पिनाकिनम् । भावैस्तु विविधाकारैः पूजयन्ति महेश्वरम् ॥

rudraṁ satkarmabhir martyāḥ pūjayantīha daivatam । śivam ity eva yaṁ prāhur īśaṁ rudraṁ pinākinam । bhāvais tu vividhākāraiḥ pūjayanti maheśvaram ॥

देवसेनापतिस्त्वेवं देवसेनाभिरावृतः । अनुगच्छति देवेशं ब्रह्मण्यः कृत्तिकासुतः ॥

devasenāpatis tv evaṁ devasenābhir āvr̥taḥ । anugacchati deveśaṁ brahmaṇyaḥ kr̥ttikāsutaḥ ॥

अथाब्रवीन्महासेनं महादेवो बृहद्वचः । सप्तमं मारुतस्कन्धं रक्ष नित्यमतन्द्रितः ॥

athābravīn mahāsenaṁ mahādevo br̥hadvacaḥ । saptamaṁ mārutaskandhaṁ rakṣa nityam atandritaḥ ॥

स्कन्द उवाच । सप्तमं मारुतस्कन्धं पालयिष्याम्यहं प्रभो । यदन्यदपि मे कार्यं देव तद्वद माचिरम् ॥

skanda uvāca । saptamaṁ mārutaskandhaṁ pālayiṣyāmy ahaṁ prabho । yad anyad api me kāryaṁ deva tad vada māciram ॥

रुद्र उवाच । कार्येष्वहं त्वया पुत्र संद्रष्टव्यः सदैव हि । दर्शनान्मम भक्त्या च श्रेयः परमवाप्स्यसि ॥

rudra uvāca । kāryeṣv ahaṁ tvayā putra saṁdraṣṭavyaḥ sadaiva hi । darśanān mama bhaktyā ca śreyaḥ param avāpsyasi ॥

मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्त्वा विससर्जैनं परिष्वज्य महेष्वरः । विसर्जिते ततः स्कन्दे बभूवौत्पातिकं महत् । सहसैव महाराज देवान्सर्वान्प्रमोहयत् ॥

mārkaṇḍeya uvāca । ity uktvā visasarjainaṁ pariṣvajya maheṣvaraḥ । visarjite tataḥ skande babhūvautpātikaṁ mahat । sahasaiva mahārāja devān sarvān pramohayat ॥

जज्वाल खं सनक्षत्रं प्रमूढं भुवनं भृशम् । चचाल व्यनदच्चोर्वी तमोभूतं जगत्प्रभो ॥

jajvāla khaṁ sanakṣatraṁ pramūḍhaṁ bhuvanaṁ bhr̥śam । cacāla vyanadac corvī tamobhūtaṁ jagat prabho ॥

ततस्तद्दारुणं दृष्ट्वा क्षुभितः शंकरस्तदा । उमा चैव महाभागा देवाश्च समहर्षयः ॥

tatas tad dāruṇaṁ dr̥ṣṭvā kṣubhitaḥ śaṁkaras tadā । umā caiva mahābhāgā devāś ca samaharṣayaḥ ॥

ततस्तेषु प्रमूढेषु पर्वताम्बुदसंनिभम् । नानाप्रहरणं घोरमदृश्यत महद्बलम् ॥

tatas teṣu pramūḍheṣu parvatāmbudasaṁnibham । nānāpraharaṇaṁ ghoram adr̥śyata mahad balam ॥

तद्धि घोरमसंख्येयं गर्जच्च विविधा गिरः । अभ्यद्रवद्रणे देवान्भगवन्तं च शंकरम् ॥

tad dhi ghoram asaṁkhyeyaṁ garjac ca vividhā giraḥ । abhyadravad raṇe devān bhagavantaṁ ca śaṁkaram ॥

तैर्विसृष्टान्यनीकेषु बाणजालान्यनेकशः । पर्वताश्च शतघ्न्यश्च प्रासाश्च परिघा गदाः ॥

tair visr̥ṣṭāny anīkeṣu bāṇajālāny anekaśaḥ । parvatāś ca śataghnyaś ca prāsāś ca parighā gadāḥ ॥

निपतद्भिश्च तैर्घोरैर्देवानीकं महायुधैः । क्षणेन व्यद्रवत्सर्वं विमुखं चाप्यदृश्यत ॥

nipatadbhiś ca tair ghorair devānīkaṁ mahāyudhaiḥ । kṣaṇena vyadravat sarvaṁ vimukhaṁ cāpy adr̥śyata ॥

निकृत्तयोधनागाश्वं कृत्तायुधमहारथम् । दानवैरर्दितं सैन्यं देवानां विमुखं बभौ ॥

nikr̥ttayodhanāgāśvaṁ kr̥ttāyudhamahāratham । dānavair arditaṁ sainyaṁ devānāṁ vimukhaṁ babhau ॥

असुरैर्वध्यमानं तत्पावकैरिव काननम् । अपतद्दग्धभूयिष्ठं महाद्रुमवनं यथा ॥

asurair vadhyamānaṁ tat pāvakair iva kānanam । apatad dagdhabhūyiṣṭhaṁ mahādrumavanaṁ yathā ॥

ते विभिन्नशिरोदेहाः प्रच्यवन्ते दिवौकसः । न नाथमध्यगच्छन्त वध्यमाना महारणे ॥

te vibhinnaśirodehāḥ pracyavante divaukasaḥ । na nātham adhyagacchanta vadhyamānā mahāraṇe ॥

अथ तद्विद्रुतं सैन्यं दृष्ट्वा देवः पुरंदरः । आश्वासयन्नुवाचेदं बलवद्दानवार्दितम् ॥

atha tad vidrutaṁ sainyaṁ dr̥ṣṭvā devaḥ puraṁdaraḥ । āśvāsayann uvācedaṁ balavad dānavārditam ॥

भयं त्यजत भद्रं वः शूराः शस्त्राणि गृह्णत । कुरुध्वं विक्रमे बुद्धिं मा वः काचिद्व्यथा भवेत् ॥

bhayaṁ tyajata bhadraṁ vaḥ śūrāḥ śastrāṇi gr̥hṇata । kurudhvaṁ vikrame buddhiṁ mā vaḥ kā cid vyathā bhavet ॥

जयतैनान्सुदुर्वृत्तान्दानवान्घोरदर्शनान् । अभिद्रवत भद्रं वो मया सह महासुरान् ॥

jayatainān sudurvr̥ttān dānavān ghoradarśanān । abhidravata bhadraṁ vo mayā saha mahāsurān ॥

शक्रस्य वचनं श्रुत्वा समाश्वस्ता दिवौकसः । दानवान्प्रत्ययुध्यन्त शक्रं कृत्वा व्यपाश्रयम् ॥

śakrasya vacanaṁ śrutvā samāśvastā divaukasaḥ । dānavān pratyayudhyanta śakraṁ kr̥tvā vyapāśrayam ॥

ततस्ते त्रिदशाः सर्वे मरुतश्च महाबलाः । प्रत्युद्ययुर्महावेगाः साध्याश्च वसुभिः सह ॥

tatas te tridaśāḥ sarve marutaś ca mahābalāḥ । pratyudyayur mahāvegāḥ sādhyāś ca vasubhiḥ saha ॥

तैर्विसृष्टान्यनीकेषु क्रुद्धैः शस्त्राणि संयुगे । शराश्च दैत्यकायेषु पिबन्ति स्मासृगुल्बणम् ॥

tair visr̥ṣṭāny anīkeṣu kruddhaiḥ śastrāṇi saṁyuge । śarāś ca daityakāyeṣu pibanti smāsr̥gulbaṇam ॥

तेषां देहान्विनिर्भिद्य शरास्ते निशितास्तदा । निष्पतन्तो अदृश्यन्त नगेभ्य इव पन्नगाः ॥

teṣāṁ dehān vinirbhidya śarās te niśitās tadā । niṣpatanto adr̥śyanta nagebhya iva pannagāḥ ॥

तानि दैत्यशरीराणि निर्भिन्नानि स्म सायकैः । अपतन्भूतले राजंश्छिन्नाभ्राणीव सर्वशः ॥

tāni daityaśarīrāṇi nirbhinnāni sma sāyakaiḥ । apatan bhūtale rājaṁś chinnābhrāṇīva sarvaśaḥ ॥

ततस्तद्दानवं सैन्यं सर्वैर्देवगणैर्युधि । त्रासितं विविधैर्बाणैः कृतं चैव पराङ्मुखम् ॥

tatas tad dānavaṁ sainyaṁ sarvair devagaṇair yudhi । trāsitaṁ vividhair bāṇaiḥ kr̥taṁ caiva parāṅmukham ॥

अथोत्क्रुष्टं तदा हृष्टैः सर्वैर्देवैरुदायुधैः । संहतानि च तूर्याणि तदा सर्वाण्यनेकशः ॥

athotkruṣṭaṁ tadā hr̥ṣṭaiḥ sarvair devair udāyudhaiḥ । saṁhatāni ca tūryāṇi tadā sarvāṇy anekaśaḥ ॥

एवमन्योन्यसंयुक्तं युद्धमासीत्सुदारुणम् । देवानां दानवानां च मांसशोणितकर्दमम् ॥

evam anyonyasaṁyuktaṁ yuddham āsīt sudāruṇam । devānāṁ dānavānāṁ ca māṁsaśoṇitakardamam ॥

अनयो देवलोकस्य सहसैव व्यदृश्यत । तथा हि दानवा घोरा विनिघ्नन्ति दिवौकसः ॥

anayo devalokasya sahasaiva vyadr̥śyata । tathā hi dānavā ghorā vinighnanti divaukasaḥ ॥

ततस्तूर्यप्रणादाश्च भेरीणां च महास्वनाः । बभूवुर्दानवेन्द्राणां सिंहनादाश्च दारुणाः ॥

tatas tūryapraṇādāś ca bherīṇāṁ ca mahāsvanāḥ । babhūvur dānavendrāṇāṁ siṁhanādāś ca dāruṇāḥ ॥

अथ दैत्यबलाद्घोरान्निष्पपात महाबलः । दानवो महिषो नाम प्रगृह्य विपुलं गिरिम् ॥

atha daityabalād ghorān niṣpapāta mahābalaḥ । dānavo mahiṣo nāma pragr̥hya vipulaṁ girim ॥

ते तं घनैरिवादित्यं दृष्ट्वा संपरिवारितम् । समुद्यतगिरिं राजन्व्यद्रवन्त दिवौकसः ॥

te taṁ ghanair ivādityaṁ dr̥ṣṭvā saṁparivāritam । samudyatagiriṁ rājan vyadravanta divaukasaḥ ॥

अथाभिद्रुत्य महिषो देवांश्चिक्षेप तं गिरिम् । पतता तेन गिरिणा देवसैन्यस्य पार्थिव । भीमरूपेण निहतमयुतं प्रापतद्भुवि ॥

athābhidrutya mahiṣo devāṁś cikṣepa taṁ girim । patatā tena giriṇā devasainyasya pārthiva । bhīmarūpeṇa nihatam ayutaṁ prāpatad bhuvi ॥

अथ तैर्दानवैः सार्धं महिषस्त्रासयन्सुरान् । अभ्यद्रवद्रणे तूर्णं सिंहः क्षुद्रमृगानिव ॥

atha tair dānavaiḥ sārdhaṁ mahiṣas trāsayan surān । abhyadravad raṇe tūrṇaṁ siṁhaḥ kṣudramr̥gān iva ॥

तमापतन्तं महिषं दृष्ट्वा सेन्द्रा दिवौकसः । व्यद्रवन्त रणे भीता विशीर्णायुधकेतनाः ॥

tam āpatantaṁ mahiṣaṁ dr̥ṣṭvā sendrā divaukasaḥ । vyadravanta raṇe bhītā viśīrṇāyudhaketanāḥ ॥

ततः स महिषः क्रुद्धस्तूर्णं रुद्ररथं ययौ । अभिद्रुत्य च जग्राह रुद्रस्य रथकूबरम् ॥

tataḥ sa mahiṣaḥ kruddhas tūrṇaṁ rudrarathaṁ yayau । abhidrutya ca jagrāha rudrasya rathakūbaram ॥

यदा रुद्ररथं क्रुद्धो महिषः सहसा गतः । रेसतू रोदसी गाढं मुमुहुश्च महर्षयः ॥

yadā rudrarathaṁ kruddho mahiṣaḥ sahasā gataḥ । resatū rodasī gāḍhaṁ mumuhuś ca maharṣayaḥ ॥

व्यनदंश्च महाकाया दैत्या जलधरोपमाः । आसीच्च निश्चितं तेषां जितमस्माभिरित्युत ॥

vyanadaṁś ca mahākāyā daityā jaladharopamāḥ । āsīc ca niścitaṁ teṣāṁ jitam asmābhir ity uta ॥

तथाभूते तु भगवान्नावधीन्महिषं रणे । सस्मार च तदा स्कन्दं मृत्युं तस्य दुरात्मनः ॥

tathābhūte tu bhagavān nāvadhīn mahiṣaṁ raṇe । sasmāra ca tadā skandaṁ mr̥tyuṁ tasya durātmanaḥ ॥

महिषोऽपि रथं दृष्ट्वा रौद्रं रुद्रस्य नानदत् । देवान्संत्रासयंश्चापि दैत्यांश्चापि प्रहर्षयन् ॥

mahiṣo ’pi rathaṁ dr̥ṣṭvā raudraṁ rudrasya nānadat । devān saṁtrāsayaṁś cāpi daityāṁś cāpi praharṣayan ॥

ततस्तस्मिन्भये घोरे देवानां समुपस्थिते । आजगाम महासेनः क्रोधात्सूर्य इव ज्वलन् ॥

tatas tasmin bhaye ghore devānāṁ samupasthite । ājagāma mahāsenaḥ krodhāt sūrya iva jvalan ॥

लोहिताम्बरसंवीतो लोहितस्रग्विभूषणः । लोहितास्यो महाबाहुर्हिरण्यकवचः प्रभुः ॥

lohitāmbarasaṁvīto lohitasragvibhūṣaṇaḥ । lohitāsyo mahābāhur hiraṇyakavacaḥ prabhuḥ ॥

रथमादित्यसंकाशमास्थितः कनकप्रभम् । तं दृष्ट्वा दैत्यसेना सा व्यद्रवत्सहसा रणे ॥

ratham ādityasaṁkāśam āsthitaḥ kanakaprabham । taṁ dr̥ṣṭvā daityasenā sā vyadravat sahasā raṇe ॥

स चापि तां प्रज्वलितां महिषस्य विदारिणीम् । मुमोच शक्तिं राजेन्द्र महासेनो महाबलः ॥

sa cāpi tāṁ prajvalitāṁ mahiṣasya vidāriṇīm । mumoca śaktiṁ rājendra mahāseno mahābalaḥ ॥

सा मुक्ताभ्यहनच्छक्तिर्महिषस्य शिरो महत् । पपात भिन्ने शिरसि महिषस्त्यक्तजीवितः ॥

sā muktābhyahanac chaktir mahiṣasya śiro mahat । papāta bhinne śirasi mahiṣas tyaktajīvitaḥ ॥

क्षिप्ताक्षिप्ता तु सा शक्तिर्हत्वा शत्रून्सहस्रशः । स्कन्दहस्तमनुप्राप्ता दृश्यते देवदानवैः ॥

kṣiptākṣiptā tu sā śaktir hatvā śatrūn sahasraśaḥ । skandahastam anuprāptā dr̥śyate devadānavaiḥ ॥

प्रायः शरैर्विनिहता महासेनेन धीमता । शेषा दैत्यगणा घोरा भीतास्त्रस्ता दुरासदैः । स्कन्दस्य पार्षदैर्हत्वा भक्षिताः शतसंघशः ॥

prāyaḥ śarair vinihatā mahāsenena dhīmatā । śeṣā daityagaṇā ghorā bhītās trastā durāsadaiḥ । skandasya pārṣadair hatvā bhakṣitāḥ śatasaṁghaśaḥ ॥

दानवान्भक्षयन्तस्ते प्रपिबन्तश्च शोणितम् । क्षणान्निर्दानवं सर्वमकार्षुर्भृशहर्षिताः ॥

dānavān bhakṣayantas te prapibantaś ca śoṇitam । kṣaṇān nirdānavaṁ sarvam akārṣur bhr̥śaharṣitāḥ ॥

तमांसीव यथा सूर्यो वृक्षानग्निर्घनान्खगः । तथा स्कन्दोऽजयच्छत्रून्स्वेन वीर्येण कीर्तिमान् ॥

tamāṁsīva yathā sūryo vr̥kṣān agnir ghanān khagaḥ । tathā skando ’jayac chatrūn svena vīryeṇa kīrtimān ॥

संपूज्यमानस्त्रिदशैरभिवाद्य महेश्वरम् । शुशुभे कृत्तिकापुत्रः प्रकीर्णांशुरिवांशुमान् ॥

saṁpūjyamānas tridaśair abhivādya maheśvaram । śuśubhe kr̥ttikāputraḥ prakīrṇāṁśur ivāṁśumān ॥

नष्टशत्रुर्यदा स्कन्दः प्रयातश्च महेश्वरम् । अथाब्रवीन्महासेनं परिष्वज्य पुरंदरः ॥

naṣṭaśatrur yadā skandaḥ prayātaś ca maheśvaram । athābravīn mahāsenaṁ pariṣvajya puraṁdaraḥ ॥

ब्रह्मदत्तवरः स्कन्द त्वयायं महिषो हतः । देवास्तृणमया यस्य बभूवुर्जयतां वर । सोऽयं त्वया महाबाहो शमितो देवकण्टकः ॥

brahmadattavaraḥ skanda tvayāyaṁ mahiṣo hataḥ । devās tr̥ṇamayā yasya babhūvur jayatāṁ vara । so ’yaṁ tvayā mahābāho śamito devakaṇṭakaḥ ॥

शतं महिषतुल्यानां दानवानां त्वया रणे । निहतं देवशत्रूणां यैर्वयं पूर्वतापिताः ॥

śataṁ mahiṣatulyānāṁ dānavānāṁ tvayā raṇe । nihataṁ devaśatrūṇāṁ yair vayaṁ pūrvatāpitāḥ ॥

तावकैर्भक्षिताश्चान्ये दानवाः शतसंघशः । अजेयस्त्वं रणेऽरीणामुमापतिरिव प्रभुः ॥

tāvakair bhakṣitāś cānye dānavāḥ śatasaṁghaśaḥ । ajeyas tvaṁ raṇe ’rīṇām umāpatir iva prabhuḥ ॥

एतत्ते प्रथमं देव ख्यातं कर्म भविष्यति । त्रिषु लोकेषु कीर्तिश्च तवाक्षय्या भविष्यति । वशगाश्च भविष्यन्ति सुरास्तव सुरात्मज ॥

etat te prathamaṁ deva khyātaṁ karma bhaviṣyati । triṣu lokeṣu kīrtiś ca tavākṣayyā bhaviṣyati । vaśagāś ca bhaviṣyanti surās tava surātmaja ॥

महासेनेत्येवमुक्त्वा निवृत्तः सह दैवतैः । अनुज्ञातो भगवता त्र्यम्बकेन शचीपतिः ॥

mahāsenety evam uktvā nivr̥ttaḥ saha daivataiḥ । anujñāto bhagavatā tryambakena śacīpatiḥ ॥

गतो भद्रवटं रुद्रो निवृत्ताश्च दिवौकसः । उक्ताश्च देवा रुद्रेण स्कन्दं पश्यत मामिव ॥

gato bhadravaṭaṁ rudro nivr̥ttāś ca divaukasaḥ । uktāś ca devā rudreṇa skandaṁ paśyata mām iva ॥

स हत्वा दानवगणान्पूज्यमानो महर्षिभिः । एकाह्नैवाजयत्सर्वं त्रैलोक्यं वह्निनन्दनः ॥

sa hatvā dānavagaṇān pūjyamāno maharṣibhiḥ । ekāhnaivājayat sarvaṁ trailokyaṁ vahninandanaḥ ॥

स्कन्दस्य य इदं जन्म पठते सुसमाहितः । स पुष्टिमिह संप्राप्य स्कन्दसालोक्यतामियात् ॥

skandasya ya idaṁ janma paṭhate susamāhitaḥ । sa puṣṭim iha saṁprāpya skandasālokyatām iyāt ॥