Adhyāya 150

वैशंपायन उवाच । ततः संहृत्य विपुलं तद्वपुः कामवर्धितम् । भीमसेनं पुनर्दोर्भ्यां पर्यष्वजत वानरः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ saṁhr̥tya vipulaṁ tad vapuḥ kāmavardhitam । bhīmasenaṁ punar dorbhyāṁ paryaṣvajata vānaraḥ ॥

परिष्वक्तस्य तस्याशु भ्रात्रा भीमस्य भारत । श्रमो नाशमुपागच्छत्सर्वं चासीत्प्रदक्षिणम् ॥

pariṣvaktasya tasyāśu bhrātrā bhīmasya bhārata । śramo nāśam upāgacchat sarvaṁ cāsīt pradakṣiṇam ॥

ततः पुनरथोवाच पर्यश्रुनयनो हरिः । भीममाभाष्य सौहार्दाद्बाष्पगद्गदया गिरा ॥

tataḥ punar athovāca paryaśrunayano hariḥ । bhīmam ābhāṣya sauhārdād bāṣpagadgadayā girā ॥

गच्छ वीर स्वमावासं स्मर्तव्योऽस्मि कथान्तरे । इहस्थश्च कुरुश्रेष्ठ न निवेद्योऽस्मि कस्यचित् ॥

gaccha vīra svam āvāsaṁ smartavyo ’smi kathāntare । ihasthaś ca kuruśreṣṭha na nivedyo ’smi kasya cit ॥

धनदस्यालयाच्चापि विसृष्टानां महाबल । देशकाल इहायातुं देवगन्धर्वयोषिताम् ॥

dhanadasyālayāc cāpi visr̥ṣṭānāṁ mahābala । deśakāla ihāyātuṁ devagandharvayoṣitām ॥

ममापि सफलं चक्षुः स्मारितश्चास्मि राघवम् । मानुषं गात्रसंस्पर्शं गत्वा भीम त्वया सह ॥

mamāpi saphalaṁ cakṣuḥ smāritaś cāsmi rāghavam । mānuṣaṁ gātrasaṁsparśaṁ gatvā bhīma tvayā saha ॥

तदस्मद्दर्शनं वीर कौन्तेयामोघमस्तु ते । भ्रातृत्वं त्वं पुरस्कृत्य वरं वरय भारत ॥

tad asmaddarśanaṁ vīra kaunteyāmogham astu te । bhrātr̥tvaṁ tvaṁ puraskr̥tya varaṁ varaya bhārata ॥

यदि तावन्मया क्षुद्रा गत्वा वारणसाह्वयम् । धार्तराष्ट्रा निहन्तव्या यावदेतत्करोम्यहम् ॥

yadi tāvan mayā kṣudrā gatvā vāraṇasāhvayam । dhārtarāṣṭrā nihantavyā yāvad etat karomy aham ॥

शिलया नगरं वा तन्मर्दितव्यं मया यदि । यावदद्य करोम्येतत्कामं तव महाबल ॥

śilayā nagaraṁ vā tan marditavyaṁ mayā yadi । yāvad adya karomy etat kāmaṁ tava mahābala ॥

भीमसेनस्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा तस्य महात्मनः । प्रत्युवाच हनूमन्तं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥

bhīmasenas tu tad vākyaṁ śrutvā tasya mahātmanaḥ । pratyuvāca hanūmantaṁ prahr̥ṣṭenāntarātmanā ॥

कृतमेव त्वया सर्वं मम वानरपुंगव । स्वस्ति तेऽस्तु महाबाहो क्षामये त्वां प्रसीद मे ॥

kr̥tam eva tvayā sarvaṁ mama vānarapuṁgava । svasti te ’stu mahābāho kṣāmaye tvāṁ prasīda me ॥

सनाथाः पाण्डवाः सर्वे त्वया नाथेन वीर्यवन् । तवैव तेजसा सर्वान्विजेष्यामो वयं रिपून् ॥

sanāthāḥ pāṇḍavāḥ sarve tvayā nāthena vīryavan । tavaiva tejasā sarvān vijeṣyāmo vayaṁ ripūn ॥

एवमुक्तस्तु हनुमान्भीमसेनमभाषत । भ्रातृत्वात्सौहृदाच्चापि करिष्यामि तव प्रियम् ॥

evam uktas tu hanumān bhīmasenam abhāṣata । bhrātr̥tvāt sauhr̥dāc cāpi kariṣyāmi tava priyam ॥

चमूं विगाह्य शत्रूणां शरशक्तिसमाकुलाम् । यदा सिंहरवं वीर करिष्यसि महाबल । तदाहं बृंहयिष्यामि स्वरवेण रवं तव ॥

camūṁ vigāhya śatrūṇāṁ śaraśaktisamākulām । yadā siṁharavaṁ vīra kariṣyasi mahābala । tadāhaṁ br̥ṁhayiṣyāmi svaraveṇa ravaṁ tava ॥

विजयस्य ध्वजस्थश्च नादान्मोक्ष्यामि दारुणान् । शत्रूणां ते प्राणहरानित्युक्त्वान्तरधीयत ॥

vijayasya dhvajasthaś ca nādān mokṣyāmi dāruṇān । śatrūṇāṁ te prāṇaharān ity uktvāntaradhīyata ॥

गते तस्मिन्हरिवरे भीमोऽपि बलिनां वरः । तेन मार्गेण विपुलं व्यचरद्गन्धमादनम् ॥

gate tasmin harivare bhīmo ’pi balināṁ varaḥ । tena mārgeṇa vipulaṁ vyacarad gandhamādanam ॥

अनुस्मरन्वपुस्तस्य श्रियं चाप्रतिमां भुवि । माहात्म्यमनुभावं च स्मरन्दाशरथेर्ययौ ॥

anusmaran vapus tasya śriyaṁ cāpratimāṁ bhuvi । māhātmyam anubhāvaṁ ca smaran dāśarather yayau ॥

स तानि रमणीयानि वनान्युपवनानि च । विलोडयामास तदा सौगन्धिकवनेप्सया ॥

sa tāni ramaṇīyāni vanāny upavanāni ca । viloḍayām āsa tadā saugandhikavanepsayā ॥

फुल्लपद्मविचित्राणि पुष्पितानि वनानि च । मत्तवारणयूथानि पङ्कक्लिन्नानि भारत । वर्षतामिव मेघानां वृन्दानि ददृशे तदा ॥

phullapadmavicitrāṇi puṣpitāni vanāni ca । mattavāraṇayūthāni paṅkaklinnāni bhārata । varṣatām iva meghānāṁ vr̥ndāni dadr̥śe tadā ॥

हरिणैश्चञ्चलापाङ्गैर्हरिणीसहितैर्वने । सशष्पकवलैः श्रीमान्पथि दृष्टो द्रुतं ययौ ॥

hariṇaiś cañcalāpāṅgair hariṇīsahitair vane । saśaṣpakavalaiḥ śrīmān pathi dr̥ṣṭo drutaṁ yayau ॥

महिषैश्च वराहैश्च शार्दूलैश्च निषेवितम् । व्यपेतभीर्गिरिं शौर्याद्भीमसेनो व्यगाहत ॥

mahiṣaiś ca varāhaiś ca śārdūlaiś ca niṣevitam । vyapetabhīr giriṁ śauryād bhīmaseno vyagāhata ॥

कुसुमानतशाखैश्च ताम्रपल्लवकोमलैः । याच्यमान इवारण्ये द्रुमैर्मारुतकम्पितैः ॥

kusumānataśākhaiś ca tāmrapallavakomalaiḥ । yācyamāna ivāraṇye drumair mārutakampitaiḥ ॥

कृतपद्माञ्जलिपुटा मत्तषट्पदसेविताः । प्रियतीर्थवना मार्गे पद्मिनीः समतिक्रमन् ॥

kr̥tapadmāñjalipuṭā mattaṣaṭpadasevitāḥ । priyatīrthavanā mārge padminīḥ samatikraman ॥

सज्जमानमनोदृष्टिः फुल्लेषु गिरिसानुषु । द्रौपदीवाक्यपाथेयो भीमः शीघ्रतरं ययौ ॥

sajjamānamanodr̥ṣṭiḥ phulleṣu girisānuṣu । draupadīvākyapātheyo bhīmaḥ śīghrataraṁ yayau ॥

परिवृत्तेऽहनि ततः प्रकीर्णहरिणे वने । काञ्चनैर्विमलैः पद्मैर्ददर्श विपुलां नदीम् ॥

parivr̥tte ’hani tataḥ prakīrṇahariṇe vane । kāñcanair vimalaiḥ padmair dadarśa vipulāṁ nadīm ॥

मत्तकारण्डवयुतां चक्रवाकोपशोभिताम् । रचितामिव तस्याद्रेर्मालां विमलपङ्कजाम् ॥

mattakāraṇḍavayutāṁ cakravākopaśobhitām । racitām iva tasyādrer mālāṁ vimalapaṅkajām ॥

तस्यां नद्यां महासत्त्वः सौगन्धिकवनं महत् । अपश्यत्प्रीतिजननं बालार्कसदृशद्युति ॥

tasyāṁ nadyāṁ mahāsattvaḥ saugandhikavanaṁ mahat । apaśyat prītijananaṁ bālārkasadr̥śadyuti ॥

तद्दृष्ट्वा लब्धकामः स मनसा पाण्डुनन्दनः । वनवासपरिक्लिष्टां जगाम मनसा प्रियाम् ॥

tad dr̥ṣṭvā labdhakāmaḥ sa manasā pāṇḍunandanaḥ । vanavāsaparikliṣṭāṁ jagāma manasā priyām ॥