72.1MBH-5-72-1
भीमसेन उवाच । यथा यथैव शान्तिः स्यात्कुरूणां मधुसूदन । तथा तथैव भाषेथा मा स्म युद्धेन भीषयेः ॥
bhīmasena uvāca । yathā yathaiva śāntiḥ syāt kurūṇāṁ madhusūdana । tathā tathaiva bhāṣethā mā sma yuddhena bhīṣayeḥ ॥
Udyoga Parva · Adhyaya 5.72
Adhyāya 72
अध्यायः 72
Who speaks here भीमसेन bhīmasena
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §73–75 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
72.2MBH-5-72-2
अमर्षी नित्यसंरब्धः श्रेयोद्वेषी महामनाः । नोग्रं दुर्योधनो वाच्यः साम्नैवैनं समाचरेः ॥
amarṣī nityasaṁrabdhaḥ śreyodveṣī mahāmanāḥ । nograṁ duryodhano vācyaḥ sāmnaivainaṁ samācareḥ ॥
72.3MBH-5-72-3
प्रकृत्या पापसत्त्वश्च तुल्यचेताश्च दस्युभिः । ऐश्वर्यमदमत्तश्च कृतवैरश्च पाण्डवैः ॥
prakr̥tyā pāpasattvaś ca tulyacetāś ca dasyubhiḥ । aiśvaryamadamattaś ca kr̥tavairaś ca pāṇḍavaiḥ ॥
72.4MBH-5-72-4
अदीर्घदर्शी निष्ठूरी क्षेप्ता क्रूरपराक्रमः । दीर्घमन्युरनेयश्च पापात्मा निकृतिप्रियः ॥
adīrghadarśī niṣṭhūrī kṣeptā krūraparākramaḥ । dīrghamanyur aneyaś ca pāpātmā nikr̥tipriyaḥ ॥
72.5MBH-5-72-5
म्रियेतापि न भज्येत नैव जह्यात्स्वकं मतम् । तादृशेन शमं कृष्ण मन्ये परमदुष्करम् ॥
mriyetāpi na bhajyeta naiva jahyāt svakaṁ matam । tādr̥śena śamaṁ kr̥ṣṇa manye paramaduṣkaram ॥
72.6MBH-5-72-6
सुहृदामप्यवाचीनस्त्यक्तधर्मः प्रियानृतः । प्रतिहन्त्येव सुहृदां वाचश्चैव मनांसि च ॥
suhr̥dām apy avācīnas tyaktadharmaḥ priyānr̥taḥ । pratihanty eva suhr̥dāṁ vācaś caiva manāṁsi ca ॥
72.7MBH-5-72-7
स मन्युवशमापन्नः स्वभावं दुष्टमास्थितः । स्वभावात्पापमन्वेति तृणैस्तुन्न इवोरगः ॥
sa manyuvaśam āpannaḥ svabhāvaṁ duṣṭam āsthitaḥ । svabhāvāt pāpam anveti tr̥ṇais tunna ivoragaḥ ॥
72.8MBH-5-72-8
दुर्योधनो हि यत्सेनः सर्वथा विदितस्तव । यच्छीलो यत्स्वभावश्च यद्बलो यत्पराक्रमः ॥
duryodhano hi yatsenaḥ sarvathā viditas tava । yacchīlo yatsvabhāvaś ca yadbalo yatparākramaḥ ॥
72.9MBH-5-72-9
पुरा प्रसन्नाः कुरवः सहपुत्रास्तथा वयम् । इन्द्रज्येष्ठा इवाभूम मोदमानाः सबान्धवाः ॥
purā prasannāḥ kuravaḥ sahaputrās tathā vayam । indrajyeṣṭhā ivābhūma modamānāḥ sabāndhavāḥ ॥
72.10MBH-5-72-10
दुर्योधनस्य क्रोधेन भारता मधुसूदन । धक्ष्यन्ते शिशिरापाये वनानीव हुताशनैः ॥
duryodhanasya krodhena bhāratā madhusūdana । dhakṣyante śiśirāpāye vanānīva hutāśanaiḥ ॥
72.11MBH-5-72-11
अष्टादशेमे राजानः प्रख्याता मधुसूदन । ये समुच्चिच्छिदुर्ज्ञातीन्सुहृदश्च सबान्धवान् ॥
aṣṭādaśeme rājānaḥ prakhyātā madhusūdana । ye samuccicchidur jñātīn suhr̥daś ca sabāndhavān ॥
72.12MBH-5-72-12
असुराणां समृद्धानां ज्वलतामिव तेजसा । पर्यायकाले धर्मस्य प्राप्ते बलिरजायत ॥
asurāṇāṁ samr̥ddhānāṁ jvalatām iva tejasā । paryāyakāle dharmasya prāpte balir ajāyata ॥
72.13MBH-5-72-13
हैहयानामुदावर्तो नीपानां जनमेजयः । बहुलस्तालजङ्घानां कृमीणामुद्धतो वसुः ॥
haihayānām udāvarto nīpānāṁ janamejayaḥ । bahulas tālajaṅghānāṁ kr̥mīṇām uddhato vasuḥ ॥
72.14MBH-5-72-14
अजबिन्दुः सुवीराणां सुराष्ट्राणां कुशर्द्धिकः । अर्कजश्च बलीहानां चीनानां धौतमूलकः ॥
ajabinduḥ suvīrāṇāṁ surāṣṭrāṇāṁ kuśarddhikaḥ । arkajaś ca balīhānāṁ cīnānāṁ dhautamūlakaḥ ॥
72.15MBH-5-72-15
हयग्रीवो विदेहानां वरप्रश्च महौजसाम् । बाहुः सुन्दरवेगानां दीप्ताक्षाणां पुरूरवाः ॥
hayagrīvo videhānāṁ varapraś ca mahaujasām । bāhuḥ sundaravegānāṁ dīptākṣāṇāṁ purūravāḥ ॥
72.16MBH-5-72-16
सहजश्चेदिमत्स्यानां प्रचेतानां बृहद्बलः । धारणश्चेन्द्रवत्सानां मुकुटानां विगाहनः ॥
sahajaś cedimatsyānāṁ pracetānāṁ br̥hadbalaḥ । dhāraṇaś cendravatsānāṁ mukuṭānāṁ vigāhanaḥ ॥
72.17MBH-5-72-17
शमश्च नन्दिवेगानामित्येते कुलपांसनाः । युगान्ते कृष्ण संभूताः कुलेषु पुरुषाधमाः ॥
śamaś ca nandivegānām ity ete kulapāṁsanāḥ । yugānte kr̥ṣṇa saṁbhūtāḥ kuleṣu puruṣādhamāḥ ॥
72.18MBH-5-72-18
अप्ययं नः कुरूणां स्याद्युगान्ते कालसंभृतः । दुर्योधनः कुलाङ्गारो जघन्यः पापपूरुषः ॥
apy ayaṁ naḥ kurūṇāṁ syād yugānte kālasaṁbhr̥taḥ । duryodhanaḥ kulāṅgāro jaghanyaḥ pāpapūruṣaḥ ॥
72.19MBH-5-72-19
तस्मान्मृदु शनैरेनं ब्रूया धर्मार्थसंहितम् । कामानुबन्धबहुलं नोग्रमुग्रपराक्रमम् ॥
tasmān mr̥du śanair enaṁ brūyā dharmārthasaṁhitam । kāmānubandhabahulaṁ nogram ugraparākramam ॥
72.20MBH-5-72-20
अपि दुर्योधनं कृष्ण सर्वे वयमधश्चराः । नीचैर्भूत्वानुयास्यामो मा स्म नो भरता नशन् ॥
api duryodhanaṁ kr̥ṣṇa sarve vayam adhaścarāḥ । nīcair bhūtvānuyāsyāmo mā sma no bharatā naśan ॥
72.21MBH-5-72-21
अप्युदासीनवृत्तिः स्याद्यथा नः कुरुभिः सह । वासुदेव तथा कार्यं न कुरूननयः स्पृशेत् ॥
apy udāsīnavr̥ttiḥ syād yathā naḥ kurubhiḥ saha । vāsudeva tathā kāryaṁ na kurūn anayaḥ spr̥śet ॥
72.22MBH-5-72-22
वाच्यः पितामहो वृद्धो ये च कृष्ण सभासदः । भ्रातॄणामस्तु सौभ्रात्रं धार्तराष्ट्रः प्रशाम्यताम् ॥
vācyaḥ pitāmaho vr̥ddho ye ca kr̥ṣṇa sabhāsadaḥ । bhrātr̥̄ṇām astu saubhrātraṁ dhārtarāṣṭraḥ praśāmyatām ॥
72.23MBH-5-72-23
अहमेतद्ब्रवीम्येवं राजा चैव प्रशंसति । अर्जुनो नैव युद्धार्थी भूयसी हि दयार्जुने ॥
aham etad bravīmy evaṁ rājā caiva praśaṁsati । arjuno naiva yuddhārthī bhūyasī hi dayārjune ॥