Who speaks here द्रुपद drupada · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §5–7 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
द्रुपद उवाच । भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः प्राणिनां बुद्धिजीविनः । बुद्धिमत्सु नराः श्रेष्ठा नराणां तु द्विजातयः ॥
drupada uvāca । bhūtānāṁ prāṇinaḥ śreṣṭhāḥ prāṇināṁ buddhijīvinaḥ । buddhimatsu narāḥ śreṣṭhā narāṇāṁ tu dvijātayaḥ ॥
द्विजेषु वैद्याः श्रेयांसो वैद्येषु कृतबुद्धयः । स भवान्कृतबुद्धीनां प्रधान इति मे मतिः ॥
dvijeṣu vaidyāḥ śreyāṁso vaidyeṣu kr̥tabuddhayaḥ । sa bhavān kr̥tabuddhīnāṁ pradhāna iti me matiḥ ॥
कुलेन च विशिष्टोऽसि वयसा च श्रुतेन च । प्रज्ञयानवमश्चासि शुक्रेणाङ्गिरसेन च ॥
kulena ca viśiṣṭo ’si vayasā ca śrutena ca । prajñayānavamaś cāsi śukreṇāṅgirasena ca ॥
विदितं चापि ते सर्वं यथावृत्तः स कौरवः । पाण्डवश्च यथावृत्तः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
viditaṁ cāpi te sarvaṁ yathāvr̥ttaḥ sa kauravaḥ । pāṇḍavaś ca yathāvr̥ttaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ॥
धृतराष्ट्रस्य विदिते वञ्चिताः पाण्डवाः परैः । विदुरेणानुनीतोऽपि पुत्रमेवानुवर्तते ॥
dhr̥tarāṣṭrasya vidite vañcitāḥ pāṇḍavāḥ paraiḥ । vidureṇānunīto ’pi putram evānuvartate ॥
शकुनिर्बुद्धिपूर्वं हि कुन्तीपुत्रं समाह्वयत् । अनक्षज्ञं मताक्षः सन्क्षत्रवृत्ते स्थितं शुचिम् ॥
śakunir buddhipūrvaṁ hi kuntīputraṁ samāhvayat । anakṣajñaṁ matākṣaḥ san kṣatravr̥tte sthitaṁ śucim ॥
ते तथा वञ्चयित्वा तु धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । न कस्यांचिदवस्थायां राज्यं दास्यन्ति वै स्वयम् ॥
te tathā vañcayitvā tu dharmaputraṁ yudhiṣṭhiram । na kasyāṁ cid avasthāyāṁ rājyaṁ dāsyanti vai svayam ॥
भवांस्तु धर्मसंयुक्तं धृतराष्ट्रं ब्रुवन्वचः । मनांसि तस्य योधानां ध्रुवमावर्तयिष्यति ॥
bhavāṁs tu dharmasaṁyuktaṁ dhr̥tarāṣṭraṁ bruvan vacaḥ । manāṁsi tasya yodhānāṁ dhruvam āvartayiṣyati ॥
विदुरश्चापि तद्वाक्यं साधयिष्यति तावकम् । भीष्मद्रोणकृपाणां च भेदं संजनयिष्यति ॥
viduraś cāpi tad vākyaṁ sādhayiṣyati tāvakam । bhīṣmadroṇakr̥pāṇāṁ ca bhedaṁ saṁjanayiṣyati ॥
अमात्येषु च भिन्नेषु योधेषु विमुखेषु च । पुनरेकाग्रकरणं तेषां कर्म भविष्यति ॥
amātyeṣu ca bhinneṣu yodheṣu vimukheṣu ca । punar ekāgrakaraṇaṁ teṣāṁ karma bhaviṣyati ॥
एतस्मिन्नन्तरे पार्थाः सुखमेकाग्रबुद्धयः । सेनाकर्म करिष्यन्ति द्रव्याणां चैव संचयम् ॥
etasminn antare pārthāḥ sukham ekāgrabuddhayaḥ । senākarma kariṣyanti dravyāṇāṁ caiva saṁcayam ॥
भिद्यमानेषु च स्वेषु लम्बमाने च वै त्वयि । न तथा ते करिष्यन्ति सेनाकर्म न संशयः ॥
bhidyamāneṣu ca sveṣu lambamāne ca vai tvayi । na tathā te kariṣyanti senākarma na saṁśayaḥ ॥
एतत्प्रयोजनं चात्र प्राधान्येनोपलभ्यते । संगत्या धृतराष्ट्रश्च कुर्याद्धर्म्यं वचस्तव ॥
etat prayojanaṁ cātra prādhānyenopalabhyate । saṁgatyā dhr̥tarāṣṭraś ca kuryād dharmyaṁ vacas tava ॥
स भवान्धर्मयुक्तश्च धर्म्यं तेषु समाचरन् । कृपालुषु परिक्लेशान्पाण्डवानां प्रकीर्तयन् ॥
sa bhavān dharmayuktaś ca dharmyaṁ teṣu samācaran । kr̥pāluṣu parikleśān pāṇḍavānāṁ prakīrtayan ॥
वृद्धेषु कुलधर्मं च ब्रुवन्पूर्वैरनुष्ठितम् । विभेत्स्यति मनांस्येषामिति मे नात्र संशयः ॥
vr̥ddheṣu kuladharmaṁ ca bruvan pūrvair anuṣṭhitam । vibhetsyati manāṁsy eṣām iti me nātra saṁśayaḥ ॥
न च तेभ्यो भयं तेऽस्ति ब्राह्मणो ह्यसि वेदवित् । दूतकर्मणि युक्तश्च स्थविरश्च विशेषतः ॥
na ca tebhyo bhayaṁ te ’sti brāhmaṇo hy asi vedavit । dūtakarmaṇi yuktaś ca sthaviraś ca viśeṣataḥ ॥
स भवान्पुष्ययोगेन मुहूर्तेन जयेन च । कौरवेयान्प्रयात्वाशु कौन्तेयस्यार्थसिद्धये ॥
sa bhavān puṣyayogena muhūrtena jayena ca । kauraveyān prayātv āśu kaunteyasyārthasiddhaye ॥
वैशंपायन उवाच । तथानुशिष्टः प्रययौ द्रुपदेन महात्मना । पुरोधा वृत्तसंपन्नो नगरं नागसाह्वयम् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tathānuśiṣṭaḥ prayayau drupadena mahātmanā । purodhā vr̥ttasaṁpanno nagaraṁ nāgasāhvayam ॥