Udyoga Parva · Adhyaya 5.28

Adhyāya 28

अध्यायः 28

Who speaks here युधिष्ठिर yudhiṣṭhira

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §27–29 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
28.1MBH-5-28-1

युधिष्ठिर उवाच । असंशयं संजय सत्यमेत;द्धर्मो वरः कर्मणां यत्त्वमात्थ । ज्ञात्वा तु मां संजय गर्हयेस्त्वं; यदि धर्मं यद्यधर्मं चरामि ॥

yudhiṣṭhira uvāca । asaṁśayaṁ saṁjaya satyam etad; dharmo varaḥ karmaṇāṁ yat tvam āttha । jñātvā tu māṁ saṁjaya garhayes tvaṁ; yadi dharmaṁ yady adharmaṁ carāmi ॥

28.2MBH-5-28-2

यत्राधर्मो धर्मरूपाणि बिभ्र;द्धर्मः कृत्स्नो दृश्यतेऽधर्मरूपः । तथा धर्मो धारयन्धर्मरूपं; विद्वांसस्तं संप्रपश्यन्ति बुद्ध्या ॥

yatrādharmo dharmarūpāṇi bibhrad; dharmaḥ kr̥tsno dr̥śyate ’dharmarūpaḥ । tathā dharmo dhārayan dharmarūpaṁ; vidvāṁsas taṁ saṁprapaśyanti buddhyā ॥

28.3MBH-5-28-3

एवमेतावापदि लिङ्गमेत;द्धर्माधर्मौ वृत्तिनित्यौ भजेताम् । आद्यं लिङ्गं यस्य तस्य प्रमाण;मापद्धर्मं संजय तं निबोध ॥

evam etāv āpadi liṅgam etad; dharmādharmau vr̥ttinityau bhajetām । ādyaṁ liṅgaṁ yasya tasya pramāṇam; āpaddharmaṁ saṁjaya taṁ nibodha ॥

28.4MBH-5-28-4

लुप्तायां तु प्रकृतौ येन कर्म; निष्पादयेत्तत्परीप्सेद्विहीनः । प्रकृतिस्थश्चापदि वर्तमान; उभौ गर्ह्यौ भवतः संजयैतौ ॥

luptāyāṁ tu prakr̥tau yena karma; niṣpādayet tat parīpsed vihīnaḥ । prakr̥tisthaś cāpadi vartamāna; ubhau garhyau bhavataḥ saṁjayaitau ॥

28.5MBH-5-28-5

अविलोपमिच्छतां ब्राह्मणानां; प्रायश्चित्तं विहितं यद्विधात्रा । आपद्यथाकर्मसु वर्तमाना;न्विकर्मस्थान्संजय गर्हयेत ॥

avilopam icchatāṁ brāhmaṇānāṁ; prāyaścittaṁ vihitaṁ yad vidhātrā । āpady athākarmasu vartamānān; vikarmasthān saṁjaya garhayeta ॥

28.6MBH-5-28-6

मनीषिणां तत्त्वविच्छेदनाय; विधीयते सत्सु वृत्तिः सदैव । अब्राह्मणाः सन्ति तु ये न वैद्याः; सर्वोच्छेदं साधु मन्येत तेभ्यः ॥

manīṣiṇāṁ tattvavicchedanāya; vidhīyate satsu vr̥ttiḥ sadaiva । abrāhmaṇāḥ santi tu ye na vaidyāḥ; sarvocchedaṁ sādhu manyeta tebhyaḥ ॥

28.7MBH-5-28-7

तदर्था नः पितरो ये च पूर्वे; पितामहा ये च तेभ्यः परेऽन्ये । प्रज्ञैषिणो ये च हि कर्म चक्रु;र्नास्त्यन्ततो नास्ति नास्तीति मन्ये ॥

tadarthā naḥ pitaro ye ca pūrve; pitāmahā ye ca tebhyaḥ pare ’nye । prajñaiṣiṇo ye ca hi karma cakrur; nāsty antato nāsti nāstīti manye ॥

28.8MBH-5-28-8

यत्किंचिदेतद्वित्तमस्यां पृथिव्यां; यद्देवानां त्रिदशानां परत्र । प्राजापत्यं त्रिदिवं ब्रह्मलोकं; नाधर्मतः संजय कामये तत् ॥

yat kiṁ cid etad vittam asyāṁ pr̥thivyāṁ; yad devānāṁ tridaśānāṁ paratra । prājāpatyaṁ tridivaṁ brahmalokaṁ; nādharmataḥ saṁjaya kāmaye tat ॥

28.9MBH-5-28-9

धर्मेश्वरः कुशलो नीतिमांश्चा;प्युपासिता ब्राह्मणानां मनीषी । नानाविधांश्चैव महाबलांश्च; राजन्यभोजाननुशास्ति कृष्णः ॥

dharmeśvaraḥ kuśalo nītimāṁś cāpy; upāsitā brāhmaṇānāṁ manīṣī । nānāvidhāṁś caiva mahābalāṁś ca; rājanyabhojān anuśāsti kr̥ṣṇaḥ ॥

28.10MBH-5-28-10

यदि ह्यहं विसृजन्स्यामगर्ह्यो; युध्यमानो यदि जह्यां स्वधर्मम् । महायशाः केशवस्तद्ब्रवीतु; वासुदेवस्तूभयोरर्थकामः ॥

yadi hy ahaṁ visr̥jan syām agarhyo; yudhyamāno yadi jahyāṁ svadharmam । mahāyaśāḥ keśavas tad bravītu; vāsudevas tūbhayor arthakāmaḥ ॥

28.11MBH-5-28-11

शैनेया हि चैत्रकाश्चान्धकाश्च; वार्ष्णेयभोजाः कौकुराः सृञ्जयाश्च । उपासीना वासुदेवस्य बुद्धिं; निगृह्य शत्रून्सुहृदो नन्दयन्ति ॥

śaineyā hi caitrakāś cāndhakāś ca; vārṣṇeyabhojāḥ kaukurāḥ sr̥ñjayāś ca । upāsīnā vāsudevasya buddhiṁ; nigr̥hya śatrūn suhr̥do nandayanti ॥

28.12MBH-5-28-12

वृष्ण्यन्धका ह्युग्रसेनादयो वै; कृष्णप्रणीताः सर्व एवेन्द्रकल्पाः । मनस्विनः सत्यपराक्रमाश्च; महाबला यादवा भोगवन्तः ॥

vr̥ṣṇyandhakā hy ugrasenādayo vai; kr̥ṣṇapraṇītāḥ sarva evendrakalpāḥ । manasvinaḥ satyaparākramāś ca; mahābalā yādavā bhogavantaḥ ॥

28.13MBH-5-28-13

काश्यो बभ्रुः श्रियमुत्तमां गतो; लब्ध्वा कृष्णं भ्रातरमीशितारम् । यस्मै कामान्वर्षति वासुदेवो; ग्रीष्मात्यये मेघ इव प्रजाभ्यः ॥

kāśyo babhruḥ śriyam uttamāṁ gato; labdhvā kr̥ṣṇaṁ bhrātaram īśitāram । yasmai kāmān varṣati vāsudevo; grīṣmātyaye megha iva prajābhyaḥ ॥

28.14MBH-5-28-14

ईदृशोऽयं केशवस्तात भूयो; विद्मो ह्येनं कर्मणां निश्चयज्ञम् । प्रियश्च नः साधुतमश्च कृष्णो; नातिक्रमे वचनं केशवस्य ॥

īdr̥śo ’yaṁ keśavas tāta bhūyo; vidmo hy enaṁ karmaṇāṁ niścayajñam । priyaś ca naḥ sādhutamaś ca kr̥ṣṇo; nātikrame vacanaṁ keśavasya ॥