Adhyāya 188

भीष्म उवाच । ततस्ते तापसाः सर्वे तपसे धृतनिश्चयाम् । दृष्ट्वा न्यवर्तयंस्तात किं कार्यमिति चाब्रुवन् ॥

bhīṣma uvāca । tatas te tāpasāḥ sarve tapase dhr̥taniścayām । dr̥ṣṭvā nyavartayaṁs tāta kiṁ kāryam iti cābruvan ॥

तानुवाच ततः कन्या तपोवृद्धानृषींस्तदा । निराकृतास्मि भीष्मेण भ्रंशिता पतिधर्मतः ॥

tān uvāca tataḥ kanyā tapovr̥ddhān r̥ṣīṁs tadā । nirākr̥tāsmi bhīṣmeṇa bhraṁśitā patidharmataḥ ॥

वधार्थं तस्य दीक्षा मे न लोकार्थं तपोधनाः । निहत्य भीष्मं गच्छेयं शान्तिमित्येव निश्चयः ॥

vadhārthaṁ tasya dīkṣā me na lokārthaṁ tapodhanāḥ । nihatya bhīṣmaṁ gaccheyaṁ śāntim ity eva niścayaḥ ॥

यत्कृते दुःखवसतिमिमां प्राप्तास्मि शाश्वतीम् । पतिलोकाद्विहीना च नैव स्त्री न पुमानिह ॥

yatkr̥te duḥkhavasatim imāṁ prāptāsmi śāśvatīm । patilokād vihīnā ca naiva strī na pumān iha ॥

नाहत्वा युधि गाङ्गेयं निवर्तेयं तपोधनाः । एष मे हृदि संकल्पो यदर्थमिदमुद्यतम् ॥

nāhatvā yudhi gāṅgeyaṁ nivarteyaṁ tapodhanāḥ । eṣa me hr̥di saṁkalpo yadartham idam udyatam ॥

स्त्रीभावे परिनिर्विण्णा पुंस्त्वार्थे कृतनिश्चया । भीष्मे प्रतिचिकीर्षामि नास्मि वार्येति वै पुनः ॥

strībhāve parinirviṇṇā puṁstvārthe kr̥taniścayā । bhīṣme praticikīrṣāmi nāsmi vāryeti vai punaḥ ॥

तां देवो दर्शयामास शूलपाणिरुमापतिः । मध्ये तेषां महर्षीणां स्वेन रूपेण भामिनीम् ॥

tāṁ devo darśayām āsa śūlapāṇir umāpatiḥ । madhye teṣāṁ maharṣīṇāṁ svena rūpeṇa bhāminīm ॥

छन्द्यमाना वरेणाथ सा वव्रे मत्पराजयम् । वधिष्यसीति तां देवः प्रत्युवाच मनस्विनीम् ॥

chandyamānā vareṇātha sā vavre matparājayam । vadhiṣyasīti tāṁ devaḥ pratyuvāca manasvinīm ॥

ततः सा पुनरेवाथ कन्या रुद्रमुवाच ह । उपपद्येत्कथं देव स्त्रियो मम जयो युधि । स्त्रीभावेन च मे गाढं मनः शान्तमुमापते ॥

tataḥ sā punar evātha kanyā rudram uvāca ha । upapadyet kathaṁ deva striyo mama jayo yudhi । strībhāvena ca me gāḍhaṁ manaḥ śāntam umāpate ॥

प्रतिश्रुतश्च भूतेश त्वया भीष्मपराजयः । यथा स सत्यो भवति तथा कुरु वृषध्वज । यथा हन्यां समागम्य भीष्मं शांतनवं युधि ॥

pratiśrutaś ca bhūteśa tvayā bhīṣmaparājayaḥ । yathā sa satyo bhavati tathā kuru vr̥ṣadhvaja । yathā hanyāṁ samāgamya bhīṣmaṁ śāṁtanavaṁ yudhi ॥

तामुवाच महादेवः कन्यां किल वृषध्वजः । न मे वागनृतं भद्रे प्राह सत्यं भविष्यति ॥

tām uvāca mahādevaḥ kanyāṁ kila vr̥ṣadhvajaḥ । na me vāg anr̥taṁ bhadre prāha satyaṁ bhaviṣyati ॥

वधिष्यसि रणे भीष्मं पुरुषत्वं च लप्स्यसे । स्मरिष्यसि च तत्सर्वं देहमन्यं गता सती ॥

vadhiṣyasi raṇe bhīṣmaṁ puruṣatvaṁ ca lapsyase । smariṣyasi ca tat sarvaṁ deham anyaṁ gatā satī ॥

द्रुपदस्य कुले जाता भविष्यसि महारथः । शीघ्रास्त्रश्चित्रयोधी च भविष्यसि सुसंमतः ॥

drupadasya kule jātā bhaviṣyasi mahārathaḥ । śīghrāstraś citrayodhī ca bhaviṣyasi susaṁmataḥ ॥

यथोक्तमेव कल्याणि सर्वमेतद्भविष्यति । भविष्यसि पुमान्पश्चात्कस्माच्चित्कालपर्ययात् ॥

yathoktam eva kalyāṇi sarvam etad bhaviṣyati । bhaviṣyasi pumān paścāt kasmāc cit kālaparyayāt ॥

एवमुक्त्वा महातेजाः कपर्दी वृषभध्वजः । पश्यतामेव विप्राणां तत्रैवान्तरधीयत ॥

evam uktvā mahātejāḥ kapardī vr̥ṣabhadhvajaḥ । paśyatām eva viprāṇāṁ tatraivāntaradhīyata ॥

ततः सा पश्यतां तेषां महर्षीणामनिन्दिता । समाहृत्य वनात्तस्मात्काष्ठानि वरवर्णिनी ॥

tataḥ sā paśyatāṁ teṣāṁ maharṣīṇām aninditā । samāhr̥tya vanāt tasmāt kāṣṭhāni varavarṇinī ॥

चितां कृत्वा सुमहतीं प्रदाय च हुताशनम् । प्रदीप्तेऽग्नौ महाराज रोषदीप्तेन चेतसा ॥

citāṁ kr̥tvā sumahatīṁ pradāya ca hutāśanam । pradīpte ’gnau mahārāja roṣadīptena cetasā ॥

उक्त्वा भीष्मवधायेति प्रविवेश हुताशनम् । ज्येष्ठा काशिसुता राजन्यमुनामभितो नदीम् ॥

uktvā bhīṣmavadhāyeti praviveśa hutāśanam । jyeṣṭhā kāśisutā rājan yamunām abhito nadīm ॥