100.1MBH-5-100-1
नारद उवाच । इदं रसातलं नाम सप्तमं पृथिवीतलम् । यत्रास्ते सुरभिर्माता गवाममृतसंभवा ॥
nārada uvāca । idaṁ rasātalaṁ nāma saptamaṁ pr̥thivītalam । yatrāste surabhir mātā gavām amr̥tasaṁbhavā ॥
Udyoga Parva · Adhyaya 5.100
Adhyāya 100
अध्यायः 100
Who speaks here नारद nārada
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §101–103 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
100.2MBH-5-100-2
क्षरन्ती सततं क्षीरं पृथिवीसारसंभवम् । षण्णां रसानां सारेण रसमेकमनुत्तमम् ॥
kṣarantī satataṁ kṣīraṁ pr̥thivīsārasaṁbhavam । ṣaṇṇāṁ rasānāṁ sāreṇa rasam ekam anuttamam ॥
100.3MBH-5-100-3
अमृतेनाभितृप्तस्य सारमुद्गिरतः पुरा । पितामहस्य वदनादुदतिष्ठदनिन्दिता ॥
amr̥tenābhitr̥ptasya sāram udgirataḥ purā । pitāmahasya vadanād udatiṣṭhad aninditā ॥
100.4MBH-5-100-4
यस्याः क्षीरस्य धाराया निपतन्त्या महीतले । ह्रदः कृतः क्षीरनिधिः पवित्रं परमुत्तमम् ॥
yasyāḥ kṣīrasya dhārāyā nipatantyā mahītale । hradaḥ kr̥taḥ kṣīranidhiḥ pavitraṁ param uttamam ॥
100.5MBH-5-100-5
पुष्पितस्येव फेनस्य पर्यन्तमनुवेष्टितम् । पिबन्तो निवसन्त्यत्र फेनपा मुनिसत्तमाः ॥
puṣpitasyeva phenasya paryantam anuveṣṭitam । pibanto nivasanty atra phenapā munisattamāḥ ॥
100.6MBH-5-100-6
फेनपा नाम नाम्ना ते फेनाहाराश्च मातले । उग्रे तपसि वर्तन्ते येषां बिभ्यति देवताः ॥
phenapā nāma nāmnā te phenāhārāś ca mātale । ugre tapasi vartante yeṣāṁ bibhyati devatāḥ ॥
100.7MBH-5-100-7
अस्याश्चतस्रो धेन्वोऽन्या दिक्षु सर्वासु मातले । निवसन्ति दिशापाल्यो धारयन्त्यो दिशः स्मृताः ॥
asyāś catasro dhenvo ’nyā dikṣu sarvāsu mātale । nivasanti diśāpālyo dhārayantyo diśaḥ smr̥tāḥ ॥
100.8MBH-5-100-8
पूर्वां दिशं धारयते सुरूपा नाम सौरभी । दक्षिणां हंसका नाम धारयत्यपरां दिशम् ॥
pūrvāṁ diśaṁ dhārayate surūpā nāma saurabhī । dakṣiṇāṁ haṁsakā nāma dhārayaty aparāṁ diśam ॥
100.9MBH-5-100-9
पश्चिमा वारुणी दिक्च धार्यते वै सुभद्रया । महानुभावया नित्यं मातले विश्वरूपया ॥
paścimā vāruṇī dik ca dhāryate vai subhadrayā । mahānubhāvayā nityaṁ mātale viśvarūpayā ॥
100.10MBH-5-100-10
सर्वकामदुघा नाम धेनुर्धारयते दिशम् । उत्तरां मातले धर्म्यां तथैलविलसंज्ञिताम् ॥
sarvakāmadughā nāma dhenur dhārayate diśam । uttarāṁ mātale dharmyāṁ tathailavilasaṁjñitām ॥
100.11MBH-5-100-11
आसां तु पयसा मिश्रं पयो निर्मथ्य सागरे । मन्थानं मन्दरं कृत्वा देवैरसुरसंहितैः ॥
āsāṁ tu payasā miśraṁ payo nirmathya sāgare । manthānaṁ mandaraṁ kr̥tvā devair asurasaṁhitaiḥ ॥
100.12MBH-5-100-12
उद्धृता वारुणी लक्ष्मीरमृतं चापि मातले । उच्चैःश्रवाश्चाश्वराजो मणिरत्नं च कौस्तुभम् ॥
uddhr̥tā vāruṇī lakṣmīr amr̥taṁ cāpi mātale । uccaiḥśravāś cāśvarājo maṇiratnaṁ ca kaustubham ॥
100.13MBH-5-100-13
सुधाहारेषु च सुधां स्वधाभोजिषु च स्वधाम् । अमृतं चामृताशेषु सुरभिः क्षरते पयः ॥
sudhāhāreṣu ca sudhāṁ svadhābhojiṣu ca svadhām । amr̥taṁ cāmr̥tāśeṣu surabhiḥ kṣarate payaḥ ॥
100.14MBH-5-100-14
अत्र गाथा पुरा गीता रसातलनिवासिभिः । पौराणी श्रूयते लोके गीयते या मनीषिभिः ॥
atra gāthā purā gītā rasātalanivāsibhiḥ । paurāṇī śrūyate loke gīyate yā manīṣibhiḥ ॥
100.15MBH-5-100-15
न नागलोके न स्वर्गे न विमाने त्रिविष्टपे । परिवासः सुखस्तादृग्रसातलतले यथा ॥
na nāgaloke na svarge na vimāne triviṣṭape । parivāsaḥ sukhas tādr̥g rasātalatale yathā ॥