Who speaks here याज्ञवल्क्य yājñavalkya
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §312–314 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
याज्ञवल्क्य उवाच । तत्त्वानां सर्गसंख्या च कालसंख्या तथैव च । मया प्रोक्तानुपूर्व्येण संहारमपि मे शृणु ॥
yājñavalkya uvāca । tattvānāṁ sargasaṁkhyā ca kālasaṁkhyā tathaiva ca । mayā proktānupūrvyeṇa saṁhāram api me śr̥ṇu ॥
यथा संहरते जन्तून्ससर्ज च पुनः पुनः । अनादिनिधनो ब्रह्मा नित्यश्चाक्षर एव च ॥
yathā saṁharate jantūn sasarja ca punaḥ punaḥ । anādinidhano brahmā nityaś cākṣara eva ca ॥
अहःक्षयमथो बुद्ध्वा निशि स्वप्नमनास्तथा । चोदयामास भगवानव्यक्तोऽहंकृतं नरम् ॥
ahaḥkṣayam atho buddhvā niśi svapnamanās tathā । codayām āsa bhagavān avyakto ’haṁkr̥taṁ naram ॥
ततः शतसहस्रांशुरव्यक्तेनाभिचोदितः । कृत्वा द्वादशधात्मानमादित्यो ज्वलदग्निवत् ॥
tataḥ śatasahasrāṁśur avyaktenābhicoditaḥ । kr̥tvā dvādaśadhātmānam ādityo jvaladagnivat ॥
चतुर्विधं प्रजाजालं निर्दहत्याशु तेजसा । जराय्वण्डस्वेदजातमुद्भिज्जं च नराधिप ॥
caturvidhaṁ prajājālaṁ nirdahaty āśu tejasā । jarāyvaṇḍasvedajātam udbhijjaṁ ca narādhipa ॥
एतदुन्मेषमात्रेण विनष्टं स्थाणुजङ्गमम् । कूर्मपृष्ठसमा भूमिर्भवत्यथ समन्ततः ॥
etad unmeṣamātreṇa vinaṣṭaṁ sthāṇujaṅgamam । kūrmapr̥ṣṭhasamā bhūmir bhavaty atha samantataḥ ॥
जगद्दग्ध्वामितबलः केवलं जगतीं ततः । अम्भसा बलिना क्षिप्रमापूर्यत समन्ततः ॥
jagad dagdhvāmitabalaḥ kevalaṁ jagatīṁ tataḥ । ambhasā balinā kṣipram āpūryata samantataḥ ॥
ततः कालाग्निमासाद्य तदम्भो याति संक्षयम् । विनष्टेऽम्भसि राजेन्द्र जाज्वलीत्यनलो महान् ॥
tataḥ kālāgnim āsādya tad ambho yāti saṁkṣayam । vinaṣṭe ’mbhasi rājendra jājvalīty analo mahān ॥
तमप्रमेयोऽतिबलं ज्वलमानं विभावसुम् । ऊष्माणं सर्वभूतानां सप्तार्चिषमथाञ्जसा ॥
tam aprameyo ’tibalaṁ jvalamānaṁ vibhāvasum । ūṣmāṇaṁ sarvabhūtānāṁ saptārciṣam athāñjasā ॥
भक्षयामास बलवान्वायुरष्टात्मको बली । विचरन्नमितप्राणस्तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ॥
bhakṣayām āsa balavān vāyur aṣṭātmako balī । vicarann amitaprāṇas tiryag ūrdhvam adhas tathā ॥
तमप्रतिबलं भीममाकाशं ग्रसतेऽऽत्मना । आकाशमप्यतिनदन्मनो ग्रसति चारिकम् ॥
tam apratibalaṁ bhīmam ākāśaṁ grasate ’’tmanā । ākāśam apy atinadan mano grasati cārikam ॥
मनो ग्रसति सर्वात्मा सोऽहंकारः प्रजापतिः । अहंकारं महानात्मा भूतभव्यभविष्यवित् ॥
mano grasati sarvātmā so ’haṁkāraḥ prajāpatiḥ । ahaṁkāraṁ mahān ātmā bhūtabhavyabhaviṣyavit ॥
तमप्यनुपमात्मानं विश्वं शंभुः प्रजापतिः । अणिमा लघिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिरव्ययः ॥
tam apy anupamātmānaṁ viśvaṁ śaṁbhuḥ prajāpatiḥ । aṇimā laghimā prāptir īśāno jyotir avyayaḥ ॥
सर्वतःपाणिपादान्तः सर्वतोक्षिशिरोमुखः । सर्वतःश्रुतिमाँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥
sarvataḥpāṇipādāntaḥ sarvatokṣiśiromukhaḥ । sarvataḥśrutimām̐l loke sarvam āvr̥tya tiṣṭhati ॥
हृदयं सर्वभूतानां पर्वणोऽङ्गुष्ठमात्रकः । अनुग्रसत्यनन्तं हि महात्मा विश्वमीश्वरः ॥
hr̥dayaṁ sarvabhūtānāṁ parvaṇo ’ṅguṣṭhamātrakaḥ । anugrasaty anantaṁ hi mahātmā viśvam īśvaraḥ ॥
ततः समभवत्सर्वमक्षयाव्ययमव्रणम् । भूतभव्यमनुष्याणां स्रष्टारमनघं तथा ॥
tataḥ samabhavat sarvam akṣayāvyayam avraṇam । bhūtabhavyamanuṣyāṇāṁ sraṣṭāram anaghaṁ tathā ॥
एषोऽप्ययस्ते राजेन्द्र यथावत्परिभाषितः । अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं च श्रूयताम् ॥
eṣo ’pyayas te rājendra yathāvat paribhāṣitaḥ । adhyātmam adhibhūtaṁ ca adhidaivaṁ ca śrūyatām ॥