वैशंपायन उवाच । संपूज्याथाभ्यनुज्ञातो महर्षेर्वचनात्परम् । प्रत्युवाचानुपूर्व्येण धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । saṁpūjyāthābhyanujñāto maharṣer vacanāt param । pratyuvācānupūrvyeṇa dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ॥
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §5–7 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
वैशंपायन उवाच । संपूज्याथाभ्यनुज्ञातो महर्षेर्वचनात्परम् । प्रत्युवाचानुपूर्व्येण धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । saṁpūjyāthābhyanujñāto maharṣer vacanāt param । pratyuvācānupūrvyeṇa dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ॥
भगवन्न्याय्यमाहैतं यथावद्धर्मनिश्चयम् । यथाशक्ति यथान्यायं क्रियतेऽयं विधिर्मया ॥
bhagavan nyāyyam āhaitaṁ yathāvad dharmaniścayam । yathāśakti yathānyāyaṁ kriyate ’yaṁ vidhir mayā ॥
राजभिर्यद्यथा कार्यं पुरा तत्तन्न संशयः । यथान्यायोपनीतार्थं कृतं हेतुमदर्थवत् ॥
rājabhir yad yathā kāryaṁ purā tat tan na saṁśayaḥ । yathānyāyopanītārthaṁ kr̥taṁ hetumad arthavat ॥
वयं तु सत्पथं तेषां यातुमिच्छामहे प्रभो । न तु शक्यं तथा गन्तुं यथा तैर्नियतात्मभिः ॥
vayaṁ tu satpathaṁ teṣāṁ yātum icchāmahe prabho । na tu śakyaṁ tathā gantuṁ yathā tair niyatātmabhiḥ ॥
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा वाक्यं तदभिपूज्य च । मुहूर्तात्प्राप्तकालं च दृष्ट्वा लोकचरं मुनिम् ॥
evam uktvā sa dharmātmā vākyaṁ tad abhipūjya ca । muhūrtāt prāptakālaṁ ca dr̥ṣṭvā lokacaraṁ munim ॥
नारदं स्वस्थमासीनमुपासीनो युधिष्ठिरः । अपृच्छत्पाण्डवस्तत्र राजमध्ये महामतिः ॥
nāradaṁ svastham āsīnam upāsīno yudhiṣṭhiraḥ । apr̥cchat pāṇḍavas tatra rājamadhye mahāmatiḥ ॥
भवान्संचरते लोकान्सदा नानाविधान्बहून् । ब्रह्मणा निर्मितान्पूर्वं प्रेक्षमाणो मनोजवः ॥
bhavān saṁcarate lokān sadā nānāvidhān bahūn । brahmaṇā nirmitān pūrvaṁ prekṣamāṇo manojavaḥ ॥
ईदृशी भवता काचिद्दृष्टपूर्वा सभा क्वचित् । इतो वा श्रेयसी ब्रह्मंस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥
īdr̥śī bhavatā kā cid dr̥ṣṭapūrvā sabhā kva cit । ito vā śreyasī brahmaṁs tan mamācakṣva pr̥cchataḥ ॥
तच्छ्रुत्वा नारदस्तस्य धर्मराजस्य भाषितम् । पाण्डवं प्रत्युवाचेदं स्मयन्मधुरया गिरा ॥
tac chrutvā nāradas tasya dharmarājasya bhāṣitam । pāṇḍavaṁ pratyuvācedaṁ smayan madhurayā girā ॥
मानुषेषु न मे तात दृष्टपूर्वा न च श्रुता । सभा मणिमयी राजन्यथेयं तव भारत ॥
mānuṣeṣu na me tāta dr̥ṣṭapūrvā na ca śrutā । sabhā maṇimayī rājan yatheyaṁ tava bhārata ॥
सभां तु पितृराजस्य वरुणस्य च धीमतः । कथयिष्ये तथेन्द्रस्य कैलासनिलयस्य च ॥
sabhāṁ tu pitr̥rājasya varuṇasya ca dhīmataḥ । kathayiṣye tathendrasya kailāsanilayasya ca ॥
ब्रह्मणश्च सभां दिव्यां कथयिष्ये गतक्लमाम् । यदि ते श्रवणे बुद्धिर्वर्तते भरतर्षभ ॥
brahmaṇaś ca sabhāṁ divyāṁ kathayiṣye gataklamām । yadi te śravaṇe buddhir vartate bharatarṣabha ॥
नारदेनैवमुक्तस्तु धर्मराजो युधिष्ठिरः । प्राञ्जलिर्भ्रातृभिः सार्धं तैश्च सर्वैर्नृपैर्वृतः ॥
nāradenaivam uktas tu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ । prāñjalir bhrātr̥bhiḥ sārdhaṁ taiś ca sarvair nr̥pair vr̥taḥ ॥
नारदं प्रत्युवाचेदं धर्मराजो महामनाः । सभाः कथय ताः सर्वाः श्रोतुमिच्छामहे वयम् ॥
nāradaṁ pratyuvācedaṁ dharmarājo mahāmanāḥ । sabhāḥ kathaya tāḥ sarvāḥ śrotum icchāmahe vayam ॥
किंद्रव्यास्ताः सभा ब्रह्मन्किंविस्ताराः किमायताः । पितामहं च के तस्यां सभायां पर्युपासते ॥
kiṁdravyās tāḥ sabhā brahman kiṁvistārāḥ kimāyatāḥ । pitāmahaṁ ca ke tasyāṁ sabhāyāṁ paryupāsate ॥
वासवं देवराजं च यमं वैवस्वतं च के । वरुणं च कुबेरं च सभायां पर्युपासते ॥
vāsavaṁ devarājaṁ ca yamaṁ vaivasvataṁ ca ke । varuṇaṁ ca kuberaṁ ca sabhāyāṁ paryupāsate ॥
एतत्सर्वं यथातत्त्वं देवर्षे वदतस्तव । श्रोतुमिच्छाम सहिताः परं कौतूहलं हि नः ॥
etat sarvaṁ yathātattvaṁ devarṣe vadatas tava । śrotum icchāma sahitāḥ paraṁ kautūhalaṁ hi naḥ ॥
एवमुक्तः पाण्डवेन नारदः प्रत्युवाच तम् । क्रमेण राजन्दिव्यास्ताः श्रूयन्तामिह नः सभाः ॥
evam uktaḥ pāṇḍavena nāradaḥ pratyuvāca tam । krameṇa rājan divyās tāḥ śrūyantām iha naḥ sabhāḥ ॥