Sabhā Parva · Adhyaya 2.59

Adhyāya 59

अध्यायः 59

Who speaks here दुर्योधन duryodhana · विदुर vidura

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §65–67 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
59.1MBH-2-59-1

दुर्योधन उवाच । एहि क्षत्तर्द्रौपदीमानयस्व; प्रियां भार्यां संमतां पाण्डवानाम् । संमार्जतां वेश्म परैतु शीघ्र;मानन्दो नः सह दासीभिरस्तु ॥

duryodhana uvāca । ehi kṣattar draupadīm ānayasva; priyāṁ bhāryāṁ saṁmatāṁ pāṇḍavānām । saṁmārjatāṁ veśma paraitu śīghram; ānando naḥ saha dāsībhir astu ॥

59.2MBH-2-59-2

विदुर उवाच । दुर्विभाव्यं भवति त्वादृशेन; न मन्द संबुध्यसि पाशबद्धः । प्रपाते त्वं लम्बमानो न वेत्सि; व्याघ्रान्मृगः कोपयसेऽतिबाल्यात् ॥

vidura uvāca । durvibhāvyaṁ bhavati tvādr̥śena; na manda saṁbudhyasi pāśabaddhaḥ । prapāte tvaṁ lambamāno na vetsi; vyāghrān mr̥gaḥ kopayase ’tibālyāt ॥

59.3MBH-2-59-3

आशीविषाः शिरसि ते पूर्णकोशा महाविषाः । मा कोपिष्ठाः सुमन्दात्मन्मा गमस्त्वं यमक्षयम् ॥

āśīviṣāḥ śirasi te pūrṇakośā mahāviṣāḥ । mā kopiṣṭhāḥ sumandātman mā gamas tvaṁ yamakṣayam ॥

59.4MBH-2-59-4

न हि दासीत्वमापन्ना कृष्णा भवति भारत । अनीशेन हि राज्ञैषा पणे न्यस्तेति मे मतिः ॥

na hi dāsītvam āpannā kr̥ṣṇā bhavati bhārata । anīśena hi rājñaiṣā paṇe nyasteti me matiḥ ॥

59.5MBH-2-59-5

अयं धत्ते वेणुरिवात्मघाती; फलं राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रः । द्यूतं हि वैराय महाभयाय; पक्वो न बुध्यत्ययमन्तकाले ॥

ayaṁ dhatte veṇur ivātmaghātī; phalaṁ rājā dhr̥tarāṣṭrasya putraḥ । dyūtaṁ hi vairāya mahābhayāya; pakvo na budhyaty ayam antakāle ॥

59.6MBH-2-59-6

नारुंतुदः स्यान्न नृशंसवादी; न हीनतः परमभ्याददीत । ययास्य वाचा पर उद्विजेत; न तां वदेद्रुशतीं पापलोक्याम् ॥

nāruṁtudaḥ syān na nr̥śaṁsavādī; na hīnataḥ param abhyādadīta । yayāsya vācā para udvijeta; na tāṁ vaded ruśatīṁ pāpalokyām ॥

59.7MBH-2-59-7

समुच्चरन्त्यतिवादा हि वक्त्रा;द्यैराहतः शोचति रात्र्यहानि । परस्य नामर्मसु ते पतन्ति; तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥

samuccaranty ativādā hi vaktrād; yair āhataḥ śocati rātryahāni । parasya nāmarmasu te patanti; tān paṇḍito nāvasr̥jet pareṣu ॥

59.8MBH-2-59-8

अजो हि शस्त्रमखनत्किलैकः; शस्त्रे विपन्ने पद्भिरपास्य भूमिम् । निकृन्तनं स्वस्य कण्ठस्य घोरं; तद्वद्वैरं मा खनीः पाण्डुपुत्रैः ॥

ajo hi śastram akhanat kilaikaḥ; śastre vipanne padbhir apāsya bhūmim । nikr̥ntanaṁ svasya kaṇṭhasya ghoraṁ; tadvad vairaṁ mā khanīḥ pāṇḍuputraiḥ ॥

59.9MBH-2-59-9

न किंचिदीड्यं प्रवदन्ति पापं; वनेचरं वा गृहमेधिनं वा । तपस्विनं संपरिपूर्णविद्यं; भषन्ति हैवं श्वनराः सदैव ॥

na kiṁ cid īḍyaṁ pravadanti pāpaṁ; vanecaraṁ vā gr̥hamedhinaṁ vā । tapasvinaṁ saṁparipūrṇavidyaṁ; bhaṣanti haivaṁ śvanarāḥ sadaiva ॥

59.10MBH-2-59-10

द्वारं सुघोरं नरकस्य जिह्मं; न बुध्यसे धृतराष्ट्रस्य पुत्र । त्वामन्वेतारो बहवः कुरूणां; द्यूतोदये सह दुःशासनेन ॥

dvāraṁ sughoraṁ narakasya jihmaṁ; na budhyase dhr̥tarāṣṭrasya putra । tvām anvetāro bahavaḥ kurūṇāṁ; dyūtodaye saha duḥśāsanena ॥

59.11MBH-2-59-11

मज्जन्त्यलाबूनि शिलाः प्लवन्ते; मुह्यन्ति नावोऽम्भसि शश्वदेव । मूढो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो; न मे वाचः पथ्यरूपाः शृणोति ॥

majjanty alābūni śilāḥ plavante; muhyanti nāvo ’mbhasi śaśvad eva । mūḍho rājā dhr̥tarāṣṭrasya putro; na me vācaḥ pathyarūpāḥ śr̥ṇoti ॥

59.12MBH-2-59-12

अन्तो नूनं भवितायं कुरूणां; सुदारुणः सर्वहरो विनाशः । वाचः काव्याः सुहृदां पथ्यरूपा; न श्रूयन्ते वर्धते लोभ एव ॥

anto nūnaṁ bhavitāyaṁ kurūṇāṁ; sudāruṇaḥ sarvaharo vināśaḥ । vācaḥ kāvyāḥ suhr̥dāṁ pathyarūpā; na śrūyante vardhate lobha eva ॥