संजय उवाच । ततः प्रविष्टे कौन्तेये सिन्धुराजजिघांसया । द्रोणानीकं विनिर्भिद्य भोजानीकं च दुस्तरम् ॥
saṁjaya uvāca । tataḥ praviṣṭe kaunteye sindhurājajighāṁsayā । droṇānīkaṁ vinirbhidya bhojānīkaṁ ca dustaram ॥
Who speaks here द्रोण droṇa · संजय saṃjaya · दुर्योधन duryodhana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §92–94 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
संजय उवाच । ततः प्रविष्टे कौन्तेये सिन्धुराजजिघांसया । द्रोणानीकं विनिर्भिद्य भोजानीकं च दुस्तरम् ॥
saṁjaya uvāca । tataḥ praviṣṭe kaunteye sindhurājajighāṁsayā । droṇānīkaṁ vinirbhidya bhojānīkaṁ ca dustaram ॥
काम्बोजस्य च दायादे हते राजन्सुदक्षिणे । श्रुतायुधे च विक्रान्ते निहते सव्यसाचिना ॥
kāmbojasya ca dāyāde hate rājan sudakṣiṇe । śrutāyudhe ca vikrānte nihate savyasācinā ॥
विप्रद्रुतेष्वनीकेषु विध्वस्तेषु समन्ततः । प्रभग्नं स्वबलं दृष्ट्वा पुत्रस्ते द्रोणमभ्ययात् ॥
vipradruteṣv anīkeṣu vidhvasteṣu samantataḥ । prabhagnaṁ svabalaṁ dr̥ṣṭvā putras te droṇam abhyayāt ॥
त्वरन्नेकरथेनैव समेत्य द्रोणमब्रवीत् । गतः स पुरुषव्याघ्रः प्रमथ्येमां महाचमूम् ॥
tvarann ekarathenaiva sametya droṇam abravīt । gataḥ sa puruṣavyāghraḥ pramathyemāṁ mahācamūm ॥
अत्र बुद्ध्या समीक्षस्व किं नु कार्यमनन्तरम् । अर्जुनस्य विघाताय दारुणेऽस्मिञ्जनक्षये ॥
atra buddhyā samīkṣasva kiṁ nu kāryam anantaram । arjunasya vighātāya dāruṇe ’smiñ janakṣaye ॥
यथा स पुरुषव्याघ्रो न हन्येत जयद्रथः । तथा विधत्स्व भद्रं ते त्वं हि नः परमा गतिः ॥
yathā sa puruṣavyāghro na hanyeta jayadrathaḥ । tathā vidhatsva bhadraṁ te tvaṁ hi naḥ paramā gatiḥ ॥
असौ धनंजयाग्निर्हि कोपमारुतचोदितः । सेनाकक्षं दहति मे वह्निः कक्षमिवोत्थितः ॥
asau dhanaṁjayāgnir hi kopamārutacoditaḥ । senākakṣaṁ dahati me vahniḥ kakṣam ivotthitaḥ ॥
अतिक्रान्ते हि कौन्तेये भित्त्वा सैन्यं परंतप । जयद्रथस्य गोप्तारः संशयं परमं गताः ॥
atikrānte hi kaunteye bhittvā sainyaṁ paraṁtapa । jayadrathasya goptāraḥ saṁśayaṁ paramaṁ gatāḥ ॥
स्थिरा बुद्धिर्नरेन्द्राणामासीद्ब्रह्मविदां वर । नातिक्रमिष्यति द्रोणं जातु जीवन्धनंजयः ॥
sthirā buddhir narendrāṇām āsīd brahmavidāṁ vara । nātikramiṣyati droṇaṁ jātu jīvan dhanaṁjayaḥ ॥
सोऽसौ पार्थो व्यतिक्रान्तो मिषतस्ते महाद्युते । सर्वं ह्यद्यातुरं मन्ये नैतदस्ति बलं मम ॥
so ’sau pārtho vyatikrānto miṣatas te mahādyute । sarvaṁ hy adyāturaṁ manye naitad asti balaṁ mama ॥
जानामि त्वां महाभाग पाण्डवानां हिते रतम् । तथा मुह्यामि च ब्रह्मन्कार्यवत्तां विचिन्तयन् ॥
jānāmi tvāṁ mahābhāga pāṇḍavānāṁ hite ratam । tathā muhyāmi ca brahman kāryavattāṁ vicintayan ॥
यथाशक्ति च ते ब्रह्मन्वर्तये वृत्तिमुत्तमाम् । प्रीणामि च यथाशक्ति तच्च त्वं नावबुध्यसे ॥
yathāśakti ca te brahman vartaye vr̥ttim uttamām । prīṇāmi ca yathāśakti tac ca tvaṁ nāvabudhyase ॥
अस्मान्न त्वं सदा भक्तानिच्छस्यमितविक्रम । पाण्डवान्सततं प्रीणास्यस्माकं विप्रिये रतान् ॥
asmān na tvaṁ sadā bhaktān icchasy amitavikrama । pāṇḍavān satataṁ prīṇāsy asmākaṁ vipriye ratān ॥
अस्मानेवोपजीवंस्त्वमस्माकं विप्रिये रतः । न ह्यहं त्वां विजानामि मधुदिग्धमिव क्षुरम् ॥
asmān evopajīvaṁs tvam asmākaṁ vipriye rataḥ । na hy ahaṁ tvāṁ vijānāmi madhudigdham iva kṣuram ॥
नादास्यच्चेद्वरं मह्यं भवान्पाण्डवनिग्रहे । नावारयिष्यं गच्छन्तमहं सिन्धुपतिं गृहान् ॥
nādāsyac ced varaṁ mahyaṁ bhavān pāṇḍavanigrahe । nāvārayiṣyaṁ gacchantam ahaṁ sindhupatiṁ gr̥hān ॥
मया त्वाशंसमानेन त्वत्तस्त्राणमबुद्धिना । आश्वासितः सिन्धुपतिर्मोहाद्दत्तश्च मृत्यवे ॥
mayā tv āśaṁsamānena tvattas trāṇam abuddhinā । āśvāsitaḥ sindhupatir mohād dattaś ca mr̥tyave ॥
यमदंष्ट्रान्तरं प्राप्तो मुच्येतापि हि मानवः । नार्जुनस्य वशं प्राप्तो मुच्येताजौ जयद्रथः ॥
yamadaṁṣṭrāntaraṁ prāpto mucyetāpi hi mānavaḥ । nārjunasya vaśaṁ prāpto mucyetājau jayadrathaḥ ॥
स तथा कुरु शोणाश्व यथा रक्ष्येत सैन्धवः । मम चार्तप्रलापानां मा क्रुधः पाहि सैन्धवम् ॥
sa tathā kuru śoṇāśva yathā rakṣyeta saindhavaḥ । mama cārtapralāpānāṁ mā krudhaḥ pāhi saindhavam ॥
द्रोण उवाच । नाभ्यसूयामि ते वाचमश्वत्थाम्नासि मे समः । सत्यं तु ते प्रवक्ष्यामि तज्जुषस्व विशां पते ॥
droṇa uvāca । nābhyasūyāmi te vācam aśvatthāmnāsi me samaḥ । satyaṁ tu te pravakṣyāmi taj juṣasva viśāṁ pate ॥
सारथिः प्रवरः कृष्णः शीघ्राश्चास्य हयोत्तमाः । अल्पं च विवरं कृत्वा तूर्णं याति धनंजयः ॥
sārathiḥ pravaraḥ kr̥ṣṇaḥ śīghrāś cāsya hayottamāḥ । alpaṁ ca vivaraṁ kr̥tvā tūrṇaṁ yāti dhanaṁjayaḥ ॥
किं नु पश्यसि बाणौघान्क्रोशमात्रे किरीटिनः । पश्चाद्रथस्य पतितान्क्षिप्ताञ्शीघ्रं हि गच्छतः ॥
kiṁ nu paśyasi bāṇaughān krośamātre kirīṭinaḥ । paścād rathasya patitān kṣiptāñ śīghraṁ hi gacchataḥ ॥
न चाहं शीघ्रयानेऽद्य समर्थो वयसान्वितः । सेनामुखे च पार्थानामेतद्बलमुपस्थितम् ॥
na cāhaṁ śīghrayāne ’dya samartho vayasānvitaḥ । senāmukhe ca pārthānām etad balam upasthitam ॥
युधिष्ठिरश्च मे ग्राह्यो मिषतां सर्वधन्विनाम् । एवं मया प्रतिज्ञातं क्षत्रमध्ये महाभुज ॥
yudhiṣṭhiraś ca me grāhyo miṣatāṁ sarvadhanvinām । evaṁ mayā pratijñātaṁ kṣatramadhye mahābhuja ॥
धनंजयेन चोत्सृष्टो वर्तते प्रमुखे मम । तस्माद्व्यूहमुखं हित्वा नाहं यास्यामि फल्गुनम् ॥
dhanaṁjayena cotsr̥ṣṭo vartate pramukhe mama । tasmād vyūhamukhaṁ hitvā nāhaṁ yāsyāmi phalgunam ॥
तुल्याभिजनकर्माणं शत्रुमेकं सहायवान् । गत्वा योधय मा भैस्त्वं त्वं ह्यस्य जगतः पतिः ॥
tulyābhijanakarmāṇaṁ śatrum ekaṁ sahāyavān । gatvā yodhaya mā bhais tvaṁ tvaṁ hy asya jagataḥ patiḥ ॥
राजा शूरः कृती दक्षो वैरमुत्पाद्य पाण्डवैः । वीर स्वयं प्रयाह्याशु यत्र यातो धनंजयः ॥
rājā śūraḥ kr̥tī dakṣo vairam utpādya pāṇḍavaiḥ । vīra svayaṁ prayāhy āśu yatra yāto dhanaṁjayaḥ ॥
दुर्योधन उवाच । कथं त्वामप्यतिक्रान्तः सर्वशस्त्रभृतां वरः । धनंजयो मया शक्य आचार्य प्रतिबाधितुम् ॥
duryodhana uvāca । kathaṁ tvām apy atikrāntaḥ sarvaśastrabhr̥tāṁ varaḥ । dhanaṁjayo mayā śakya ācārya pratibādhitum ॥
अपि शक्यो रणे जेतुं वज्रहस्तः पुरंदरः । नार्जुनः समरे शक्यो जेतुं परपुरंजयः ॥
api śakyo raṇe jetuṁ vajrahastaḥ puraṁdaraḥ । nārjunaḥ samare śakyo jetuṁ parapuraṁjayaḥ ॥
येन भोजश्च हार्दिक्यो भवांश्च त्रिदशोपमः । अस्त्रप्रतापेन जितौ श्रुतायुश्च निबर्हितः ॥
yena bhojaś ca hārdikyo bhavāṁś ca tridaśopamaḥ । astrapratāpena jitau śrutāyuś ca nibarhitaḥ ॥
सुदक्षिणश्च निहतः स च राजा श्रुतायुधः । श्रुतायुश्चाच्युतायुश्च म्लेच्छाश्च शतशो हताः ॥
sudakṣiṇaś ca nihataḥ sa ca rājā śrutāyudhaḥ । śrutāyuś cācyutāyuś ca mlecchāś ca śataśo hatāḥ ॥
तं कथं पाण्डवं युद्धे दहन्तमहितान्बहून् । प्रतियोत्स्यामि दुर्धर्षं तन्मे शंसास्त्रकोविद ॥
taṁ kathaṁ pāṇḍavaṁ yuddhe dahantam ahitān bahūn । pratiyotsyāmi durdharṣaṁ tan me śaṁsāstrakovida ॥
क्षमं चेन्मन्यसे युद्धं मम तेनाद्य शाधि माम् । परवानस्मि भवति प्रेष्यकृद्रक्ष मे यशः ॥
kṣamaṁ cen manyase yuddhaṁ mama tenādya śādhi mām । paravān asmi bhavati preṣyakr̥d rakṣa me yaśaḥ ॥
द्रोण उवाच । सत्यं वदसि कौरव्य दुराधर्षो धनंजयः । अहं तु तत्करिष्यामि यथैनं प्रसहिष्यसि ॥
droṇa uvāca । satyaṁ vadasi kauravya durādharṣo dhanaṁjayaḥ । ahaṁ tu tat kariṣyāmi yathainaṁ prasahiṣyasi ॥
अद्भुतं चाद्य पश्यन्तु लोके सर्वधनुर्धराः । विषक्तं त्वयि कौन्तेयं वासुदेवस्य पश्यतः ॥
adbhutaṁ cādya paśyantu loke sarvadhanurdharāḥ । viṣaktaṁ tvayi kaunteyaṁ vāsudevasya paśyataḥ ॥
एष ते कवचं राजंस्तथा बध्नामि काञ्चनम् । यथा न बाणा नास्त्राणि विषहिष्यन्ति ते रणे ॥
eṣa te kavacaṁ rājaṁs tathā badhnāmi kāñcanam । yathā na bāṇā nāstrāṇi viṣahiṣyanti te raṇe ॥
यदि त्वां सासुरसुराः सयक्षोरगराक्षसाः । योधयन्ति त्रयो लोकाः सनरा नास्ति ते भयम् ॥
yadi tvāṁ sāsurasurāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ । yodhayanti trayo lokāḥ sanarā nāsti te bhayam ॥
न कृष्णो न च कौन्तेयो न चान्यः शस्त्रभृद्रणे । शरानर्पयितुं कश्चित्कवचे तव शक्ष्यति ॥
na kr̥ṣṇo na ca kaunteyo na cānyaḥ śastrabhr̥d raṇe । śarān arpayituṁ kaś cit kavace tava śakṣyati ॥
स त्वं कवचमास्थाय क्रुद्धमद्य रणेऽर्जुनम् । त्वरमाणः स्वयं याहि न चासौ त्वां सहिष्यते ॥
sa tvaṁ kavacam āsthāya kruddham adya raṇe ’rjunam । tvaramāṇaḥ svayaṁ yāhi na cāsau tvāṁ sahiṣyate ॥
संजय उवाच । एवमुक्त्वा त्वरन्द्रोणः स्पृष्ट्वाम्भो वर्म भास्वरम् । आबबन्धाद्भुततमं जपन्मन्त्रं यथाविधि ॥
saṁjaya uvāca । evam uktvā tvaran droṇaḥ spr̥ṣṭvāmbho varma bhāsvaram । ābabandhādbhutatamaṁ japan mantraṁ yathāvidhi ॥
रणे तस्मिन्सुमहति विजयाय सुतस्य ते । विसिस्मापयिषुर्लोकं विद्यया ब्रह्मवित्तमः ॥
raṇe tasmin sumahati vijayāya sutasya te । visismāpayiṣur lokaṁ vidyayā brahmavittamaḥ ॥
द्रोण उवाच । करोतु स्वस्ति ते ब्रह्मा स्वस्ति चापि द्विजातयः । सरीसृपाश्च ये श्रेष्ठास्तेभ्यस्ते स्वस्ति भारत ॥
droṇa uvāca । karotu svasti te brahmā svasti cāpi dvijātayaḥ । sarīsr̥pāś ca ye śreṣṭhās tebhyas te svasti bhārata ॥
ययातिर्नहुषश्चैव धुन्धुमारो भगीरथः । तुभ्यं राजर्षयः सर्वे स्वस्ति कुर्वन्तु सर्वशः ॥
yayātir nahuṣaś caiva dhundhumāro bhagīrathaḥ । tubhyaṁ rājarṣayaḥ sarve svasti kurvantu sarvaśaḥ ॥
स्वस्ति तेऽस्त्वेकपादेभ्यो बहुपादेभ्य एव च । स्वस्त्यस्त्वपादकेभ्यश्च नित्यं तव महारणे ॥
svasti te ’stv ekapādebhyo bahupādebhya eva ca । svasty astv apādakebhyaś ca nityaṁ tava mahāraṇe ॥
स्वाहा स्वधा शची चैव स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा । लक्ष्मीररुन्धती चैव कुरुतां स्वस्ति तेऽनघ ॥
svāhā svadhā śacī caiva svasti kurvantu te sadā । lakṣmīr arundhatī caiva kurutāṁ svasti te ’nagha ॥
असितो देवलश्चैव विश्वामित्रस्तथाङ्गिराः । वसिष्ठः कश्यपश्चैव स्वस्ति कुर्वन्तु ते नृप ॥
asito devalaś caiva viśvāmitras tathāṅgirāḥ । vasiṣṭhaḥ kaśyapaś caiva svasti kurvantu te nr̥pa ॥
धाता विधाता लोकेशो दिशश्च सदिगीश्वराः । स्वस्ति तेऽद्य प्रयच्छन्तु कार्त्तिकेयश्च षण्मुखः ॥
dhātā vidhātā lokeśo diśaś ca sadigīśvarāḥ । svasti te ’dya prayacchantu kārttikeyaś ca ṣaṇmukhaḥ ॥
विवस्वान्भगवान्स्वस्ति करोतु तव सर्वशः । दिग्गजाश्चैव चत्वारः क्षितिः खं गगनं ग्रहाः ॥
vivasvān bhagavān svasti karotu tava sarvaśaḥ । diggajāś caiva catvāraḥ kṣitiḥ khaṁ gaganaṁ grahāḥ ॥
अधस्ताद्धरणीं योऽसौ सदा धारयते नृप । स शेषः पन्नगश्रेष्ठः स्वस्ति तुभ्यं प्रयच्छतु ॥
adhastād dharaṇīṁ yo ’sau sadā dhārayate nr̥pa । sa śeṣaḥ pannagaśreṣṭhaḥ svasti tubhyaṁ prayacchatu ॥
गान्धारे युधि विक्रम्य निर्जिताः सुरसत्तमाः । पुरा वृत्रेण दैत्येन भिन्नदेहाः सहस्रशः ॥
gāndhāre yudhi vikramya nirjitāḥ surasattamāḥ । purā vr̥treṇa daityena bhinnadehāḥ sahasraśaḥ ॥
हृततेजोबलाः सर्वे तदा सेन्द्रा दिवौकसः । ब्रह्माणं शरणं जग्मुर्वृत्राद्भीता महासुरात् ॥
hr̥tatejobalāḥ sarve tadā sendrā divaukasaḥ । brahmāṇaṁ śaraṇaṁ jagmur vr̥trād bhītā mahāsurāt ॥
देवा ऊचुः । प्रमर्दितानां वृत्रेण देवानां देवसत्तम । गतिर्भव सुरश्रेष्ठ त्राहि नो महतो भयात् ॥
devā ūcuḥ । pramarditānāṁ vr̥treṇa devānāṁ devasattama । gatir bhava suraśreṣṭha trāhi no mahato bhayāt ॥
द्रोण उवाच । अथ पार्श्वे स्थितं विष्णुं शक्रादींश्च सुरोत्तमान् । प्राह तथ्यमिदं वाक्यं विषण्णान्सुरसत्तमान् ॥
droṇa uvāca । atha pārśve sthitaṁ viṣṇuṁ śakrādīṁś ca surottamān । prāha tathyam idaṁ vākyaṁ viṣaṇṇān surasattamān ॥
रक्ष्या मे सततं देवाः सहेन्द्राः सद्विजातयः । त्वष्टुः सुदुर्धरं तेजो येन वृत्रो विनिर्मितः ॥
rakṣyā me satataṁ devāḥ sahendrāḥ sadvijātayaḥ । tvaṣṭuḥ sudurdharaṁ tejo yena vr̥tro vinirmitaḥ ॥
त्वष्ट्रा पुरा तपस्तप्त्वा वर्षायुतशतं तदा । वृत्रो विनिर्मितो देवाः प्राप्यानुज्ञां महेश्वरात् ॥
tvaṣṭrā purā tapas taptvā varṣāyutaśataṁ tadā । vr̥tro vinirmito devāḥ prāpyānujñāṁ maheśvarāt ॥
स तस्यैव प्रसादाद्वै हन्यादेव रिपुर्बली । नागत्वा शंकरस्थानं भगवान्दृश्यते हरः ॥
sa tasyaiva prasādād vai hanyād eva ripur balī । nāgatvā śaṁkarasthānaṁ bhagavān dr̥śyate haraḥ ॥
दृष्ट्वा हनिष्यथ रिपुं क्षिप्रं गच्छत मन्दरम् । यत्रास्ते तपसां योनिर्दक्षयज्ञविनाशनः । पिनाकी सर्वभूतेशो भगनेत्रनिपातनः ॥
dr̥ṣṭvā haniṣyatha ripuṁ kṣipraṁ gacchata mandaram । yatrāste tapasāṁ yonir dakṣayajñavināśanaḥ । pinākī sarvabhūteśo bhaganetranipātanaḥ ॥
ते गत्वा सहिता देवा ब्रह्मणा सह मन्दरम् । अपश्यंस्तेजसां राशिं सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥
te gatvā sahitā devā brahmaṇā saha mandaram । apaśyaṁs tejasāṁ rāśiṁ sūryakoṭisamaprabham ॥
सोऽब्रवीत्स्वागतं देवा ब्रूत किं करवाण्यहम् । अमोघं दर्शनं मह्यं कामप्राप्तिरतोऽस्तु वः ॥
so ’bravīt svāgataṁ devā brūta kiṁ karavāṇy aham । amoghaṁ darśanaṁ mahyaṁ kāmaprāptir ato ’stu vaḥ ॥
एवमुक्तास्तु ते सर्वे प्रत्यूचुस्तं दिवौकसः । तेजो हृतं नो वृत्रेण गतिर्भव दिवौकसाम् ॥
evam uktās tu te sarve pratyūcus taṁ divaukasaḥ । tejo hr̥taṁ no vr̥treṇa gatir bhava divaukasām ॥
मूर्तीरीक्षष्व नो देव प्रहारैर्जर्जरीकृताः । शरणं त्वां प्रपन्नाः स्म गतिर्भव महेश्वर ॥
mūrtīr īkṣaṣva no deva prahārair jarjarīkr̥tāḥ । śaraṇaṁ tvāṁ prapannāḥ sma gatir bhava maheśvara ॥
महेश्वर उवाच । विदितं मे यथा देवाः कृत्येयं सुमहाबला । त्वष्टुस्तेजोभवा घोरा दुर्निवार्याकृतात्मभिः ॥
maheśvara uvāca । viditaṁ me yathā devāḥ kr̥tyeyaṁ sumahābalā । tvaṣṭus tejobhavā ghorā durnivāryākr̥tātmabhiḥ ॥
अवश्यं तु मया कार्यं साह्यं सर्वदिवौकसाम् । ममेदं गात्रजं शक्र कवचं गृह्य भास्वरम् । बधानानेन मन्त्रेण मानसेन सुरेश्वर ॥
avaśyaṁ tu mayā kāryaṁ sāhyaṁ sarvadivaukasām । mamedaṁ gātrajaṁ śakra kavacaṁ gr̥hya bhāsvaram । badhānānena mantreṇa mānasena sureśvara ॥
द्रोण उवाच । इत्युक्त्वा वरदः प्रादाद्वर्म तन्मन्त्रमेव च । स तेन वर्मणा गुप्तः प्रायाद्वृत्रचमूं प्रति ॥
droṇa uvāca । ity uktvā varadaḥ prādād varma tan mantram eva ca । sa tena varmaṇā guptaḥ prāyād vr̥tracamūṁ prati ॥
नानाविधैश्च शस्त्रौघैः पात्यमानैर्महारणे । न संधिः शक्यते भेत्तुं वर्मबन्धस्य तस्य तु ॥
nānāvidhaiś ca śastraughaiḥ pātyamānair mahāraṇe । na saṁdhiḥ śakyate bhettuṁ varmabandhasya tasya tu ॥
ततो जघान समरे वृत्रं देवपतिः स्वयम् । तं च मन्त्रमयं बन्धं वर्म चाङ्गिरसे ददौ ॥
tato jaghāna samare vr̥traṁ devapatiḥ svayam । taṁ ca mantramayaṁ bandhaṁ varma cāṅgirase dadau ॥
अङ्गिराः प्राह पुत्रस्य मन्त्रज्ञस्य बृहस्पतेः । बृहस्पतिरथोवाच अग्निवेश्याय धीमते ॥
aṅgirāḥ prāha putrasya mantrajñasya br̥haspateḥ । br̥haspatir athovāca agniveśyāya dhīmate ॥
अग्निवेश्यो मम प्रादात्तेन बध्नामि वर्म ते । तवाद्य देहरक्षार्थं मन्त्रेण नृपसत्तम ॥
agniveśyo mama prādāt tena badhnāmi varma te । tavādya deharakṣārthaṁ mantreṇa nr̥pasattama ॥
संजय उवाच । एवमुक्त्वा ततो द्रोणस्तव पुत्रं महाद्युतिः । पुनरेव वचः प्राह शनैराचार्यपुंगवः ॥
saṁjaya uvāca । evam uktvā tato droṇas tava putraṁ mahādyutiḥ । punar eva vacaḥ prāha śanair ācāryapuṁgavaḥ ॥
ब्रह्मसूत्रेण बध्नामि कवचं तव पार्थिव । हिरण्यगर्भेण यथा बद्धं विष्णोः पुरा रणे ॥
brahmasūtreṇa badhnāmi kavacaṁ tava pārthiva । hiraṇyagarbheṇa yathā baddhaṁ viṣṇoḥ purā raṇe ॥
यथा च ब्रह्मणा बद्धं संग्रामे तारकामये । शक्रस्य कवचं दिव्यं तथा बध्नाम्यहं तव ॥
yathā ca brahmaṇā baddhaṁ saṁgrāme tārakāmaye । śakrasya kavacaṁ divyaṁ tathā badhnāmy ahaṁ tava ॥
बद्ध्वा तु कवचं तस्य मन्त्रेण विधिपूर्वकम् । प्रेषयामास राजानं युद्धाय महते द्विजः ॥
baddhvā tu kavacaṁ tasya mantreṇa vidhipūrvakam । preṣayām āsa rājānaṁ yuddhāya mahate dvijaḥ ॥
स संनद्धो महाबाहुराचार्येण महात्मना । रथानां च सहस्रेण त्रिगर्तानां प्रहारिणाम् ॥
sa saṁnaddho mahābāhur ācāryeṇa mahātmanā । rathānāṁ ca sahasreṇa trigartānāṁ prahāriṇām ॥
तथा दन्तिसहस्रेण मत्तानां वीर्यशालिनाम् । अश्वानामयुतेनैव तथान्यैश्च महारथैः ॥
tathā dantisahasreṇa mattānāṁ vīryaśālinām । aśvānām ayutenaiva tathānyaiś ca mahārathaiḥ ॥
वृतः प्रायान्महाबाहुरर्जुनस्य रथं प्रति । नानावादित्रघोषेण यथा वैरोचनिस्तथा ॥
vr̥taḥ prāyān mahābāhur arjunasya rathaṁ prati । nānāvāditraghoṣeṇa yathā vairocanis tathā ॥
ततः शब्दो महानासीत्सैन्यानां तव भारत । अगाधं प्रस्थितं दृष्ट्वा समुद्रमिव कौरवम् ॥
tataḥ śabdo mahān āsīt sainyānāṁ tava bhārata । agādhaṁ prasthitaṁ dr̥ṣṭvā samudram iva kauravam ॥