79.1MBH-14-79-1
वैशंपायन उवाच । ततो बहुविधं भीरुर्विलप्य कमलेक्षणा । मुमोह दुःखाद्दुर्धर्षा निपपात च भूतले ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tato bahuvidhaṁ bhīrur vilapya kamalekṣaṇā । mumoha duḥkhād durdharṣā nipapāta ca bhūtale ॥
Aśvamedhika Parva · Adhyaya 14.79
Adhyāya 79
अध्यायः 79
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §79–81 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
79.2MBH-14-79-2
प्रतिलभ्य च सा संज्ञां देवी दिव्यवपुर्धरा । उलूपीं पन्नगसुतां दृष्ट्वेदं वाक्यमब्रवीत् ॥
pratilabhya ca sā saṁjñāṁ devī divyavapurdharā । ulūpīṁ pannagasutāṁ dr̥ṣṭvedaṁ vākyam abravīt ॥
79.3MBH-14-79-3
उलूपि पश्य भर्तारं शयानं निहतं रणे । त्वत्कृते मम पुत्रेण बालेन समितिंजयम् ॥
ulūpi paśya bhartāraṁ śayānaṁ nihataṁ raṇe । tvatkr̥te mama putreṇa bālena samitiṁjayam ॥
79.4MBH-14-79-4
ननु त्वमार्ये धर्मज्ञा ननु चासि पतिव्रता । यत्त्वत्कृतेऽयं पतितः पतिस्ते निहतो रणे ॥
nanu tvam ārye dharmajñā nanu cāsi pativratā । yat tvatkr̥te ’yaṁ patitaḥ patis te nihato raṇe ॥
79.5MBH-14-79-5
किं तु सर्वापराधोऽयं यदि तेऽद्य धनंजयः । क्षमस्व याच्यमाना मे संजीवय धनंजयम् ॥
kiṁ tu sarvāparādho ’yaṁ yadi te ’dya dhanaṁjayaḥ । kṣamasva yācyamānā me saṁjīvaya dhanaṁjayam ॥
79.6MBH-14-79-6
ननु त्वमार्ये धर्मज्ञा त्रैलोक्यविदिता शुभे । यद्घातयित्वा भर्तारं पुत्रेणेह न शोचसि ॥
nanu tvam ārye dharmajñā trailokyaviditā śubhe । yad ghātayitvā bhartāraṁ putreṇeha na śocasi ॥
79.7MBH-14-79-7
नाहं शोचामि तनयं निहतं पन्नगात्मजे । पतिमेव तु शोचामि यस्यातिथ्यमिदं कृतम् ॥
nāhaṁ śocāmi tanayaṁ nihataṁ pannagātmaje । patim eva tu śocāmi yasyātithyam idaṁ kr̥tam ॥
79.8MBH-14-79-8
इत्युक्त्वा सा तदा देवीमुलूपीं पन्नगात्मजाम् । भर्तारमभिगम्येदमित्युवाच यशस्विनी ॥
ity uktvā sā tadā devīm ulūpīṁ pannagātmajām । bhartāram abhigamyedam ity uvāca yaśasvinī ॥
79.9MBH-14-79-9
उत्तिष्ठ कुरुमुख्यस्य प्रियकाम मम प्रिय । अयमश्वो महाबाहो मया ते परिमोक्षितः ॥
uttiṣṭha kurumukhyasya priyakāma mama priya । ayam aśvo mahābāho mayā te parimokṣitaḥ ॥
79.10MBH-14-79-10
ननु नाम त्वया वीर धर्मराजस्य यज्ञियः । अयमश्वोऽनुसर्तव्यः स शेषे किं महीतले ॥
nanu nāma tvayā vīra dharmarājasya yajñiyaḥ । ayam aśvo ’nusartavyaḥ sa śeṣe kiṁ mahītale ॥
79.11MBH-14-79-11
त्वयि प्राणाः समायत्ताः कुरूणां कुरुनन्दन । स कस्मात्प्राणदोऽन्येषां प्राणान्संत्यक्तवानसि ॥
tvayi prāṇāḥ samāyattāḥ kurūṇāṁ kurunandana । sa kasmāt prāṇado ’nyeṣāṁ prāṇān saṁtyaktavān asi ॥
79.12MBH-14-79-12
उलूपि साधु संपश्य भर्तारं निहतं रणे । पुत्रं चैनं समुत्साह्य घातयित्वा न शोचसि ॥
ulūpi sādhu saṁpaśya bhartāraṁ nihataṁ raṇe । putraṁ cainaṁ samutsāhya ghātayitvā na śocasi ॥
79.13MBH-14-79-13
कामं स्वपितु बालोऽयं भूमौ प्रेतगतिं गतः । लोहिताक्षो गुडाकेशो विजयः साधु जीवतु ॥
kāmaṁ svapitu bālo ’yaṁ bhūmau pretagatiṁ gataḥ । lohitākṣo guḍākeśo vijayaḥ sādhu jīvatu ॥
79.14MBH-14-79-14
नापराधोऽस्ति सुभगे नराणां बहुभार्यता । नारीणां तु भवत्येतन्मा ते भूद्बुद्धिरीदृशी ॥
nāparādho ’sti subhage narāṇāṁ bahubhāryatā । nārīṇāṁ tu bhavaty etan mā te bhūd buddhir īdr̥śī ॥
79.15MBH-14-79-15
सख्यं ह्येतत्कृतं धात्रा शाश्वतं चाव्ययं च ह । सख्यं समभिजानीहि सत्यं संगतमस्तु ते ॥
sakhyaṁ hy etat kr̥taṁ dhātrā śāśvataṁ cāvyayaṁ ca ha । sakhyaṁ samabhijānīhi satyaṁ saṁgatam astu te ॥
79.16MBH-14-79-16
पुत्रेण घातयित्वेमं पतिं यदि न मेऽद्य वै । जीवन्तं दर्शयस्यद्य परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥
putreṇa ghātayitvemaṁ patiṁ yadi na me ’dya vai । jīvantaṁ darśayasy adya parityakṣyāmi jīvitam ॥
79.17MBH-14-79-17
साहं दुःखान्विता भीरु पतिपुत्रविनाकृता । इहैव प्रायमाशिष्ये प्रेक्षन्त्यास्ते न संशयः ॥
sāhaṁ duḥkhānvitā bhīru patiputravinākr̥tā । ihaiva prāyam āśiṣye prekṣantyās te na saṁśayaḥ ॥
79.18MBH-14-79-18
इत्युक्त्वा पन्नगसुतां सपत्नीं चैत्रवाहिनी । ततः प्रायमुपासीना तूष्णीमासीज्जनाधिप ॥
ity uktvā pannagasutāṁ sapatnīṁ caitravāhinī । tataḥ prāyam upāsīnā tūṣṇīm āsīj janādhipa ॥