Adhyāya 66

वैशंपायन उवाच । उत्थितायां पृथायां तु सुभद्रा भ्रातरं तदा । दृष्ट्वा चुक्रोश दुःखार्ता वचनं चेदमब्रवीत् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । utthitāyāṁ pr̥thāyāṁ tu subhadrā bhrātaraṁ tadā । dr̥ṣṭvā cukrośa duḥkhārtā vacanaṁ cedam abravīt ॥

पुण्डरीकाक्ष पश्यस्व पौत्रं पार्थस्य धीमतः । परिक्षीणेषु कुरुषु परिक्षीणं गतायुषम् ॥

puṇḍarīkākṣa paśyasva pautraṁ pārthasya dhīmataḥ । parikṣīṇeṣu kuruṣu parikṣīṇaṁ gatāyuṣam ॥

इषीका द्रोणपुत्रेण भीमसेनार्थमुद्यता । सोत्तरायां निपतिता विजये मयि चैव ह ॥

iṣīkā droṇaputreṇa bhīmasenārtham udyatā । sottarāyāṁ nipatitā vijaye mayi caiva ha ॥

सेयं ज्वलन्ती हृदये मयि तिष्ठति केशव । यन्न पश्यामि दुर्धर्ष मम पुत्रसुतं विभो ॥

seyaṁ jvalantī hr̥daye mayi tiṣṭhati keśava । yan na paśyāmi durdharṣa mama putrasutaṁ vibho ॥

किं नु वक्ष्यति धर्मात्मा धर्मराजो युधिष्ठिरः । भीमसेनार्जुनौ चापि माद्रवत्याः सुतौ च तौ ॥

kiṁ nu vakṣyati dharmātmā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ । bhīmasenārjunau cāpi mādravatyāḥ sutau ca tau ॥

श्रुत्वाभिमन्योस्तनयं जातं च मृतमेव च । मुषिता इव वार्ष्णेय द्रोणपुत्रेण पाण्डवाः ॥

śrutvābhimanyos tanayaṁ jātaṁ ca mr̥tam eva ca । muṣitā iva vārṣṇeya droṇaputreṇa pāṇḍavāḥ ॥

अभिमन्युः प्रियः कृष्ण पितॄणां नात्र संशयः । ते श्रुत्वा किं नु वक्ष्यन्ति द्रोणपुत्रास्त्रनिर्जिताः ॥

abhimanyuḥ priyaḥ kr̥ṣṇa pitr̥̄ṇāṁ nātra saṁśayaḥ । te śrutvā kiṁ nu vakṣyanti droṇaputrāstranirjitāḥ ॥

भवितातः परं दुःखं किं नु मन्ये जनार्दन । अभिमन्योः सुतात्कृष्ण मृताज्जातादरिंदम ॥

bhavitātaḥ paraṁ duḥkhaṁ kiṁ nu manye janārdana । abhimanyoḥ sutāt kr̥ṣṇa mr̥tāj jātād ariṁdama ॥

साहं प्रसादये कृष्ण त्वामद्य शिरसा नता । पृथेयं द्रौपदी चैव ताः पश्य पुरुषोत्तम ॥

sāhaṁ prasādaye kr̥ṣṇa tvām adya śirasā natā । pr̥theyaṁ draupadī caiva tāḥ paśya puruṣottama ॥

यदा द्रोणसुतो गर्भान्पाण्डूनां हन्ति माधव । तदा किल त्वया द्रौणिः क्रुद्धेनोक्तोऽरिमर्दन ॥

yadā droṇasuto garbhān pāṇḍūnāṁ hanti mādhava । tadā kila tvayā drauṇiḥ kruddhenokto ’rimardana ॥

अकामं त्वा करिष्यामि ब्रह्मबन्धो नराधम । अहं संजीवयिष्यामि किरीटितनयात्मजम् ॥

akāmaṁ tvā kariṣyāmi brahmabandho narādhama । ahaṁ saṁjīvayiṣyāmi kirīṭitanayātmajam ॥

इत्येतद्वचनं श्रुत्वा जानमाना बलं तव । प्रसादये त्वा दुर्धर्ष जीवतामभिमन्युजः ॥

ity etad vacanaṁ śrutvā jānamānā balaṁ tava । prasādaye tvā durdharṣa jīvatām abhimanyujaḥ ॥

यद्येवं त्वं प्रतिश्रुत्य न करोषि वचः शुभम् । सफलं वृष्णिशार्दूल मृतां मामुपधारय ॥

yady evaṁ tvaṁ pratiśrutya na karoṣi vacaḥ śubham । saphalaṁ vr̥ṣṇiśārdūla mr̥tāṁ mām upadhāraya ॥

अभिमन्योः सुतो वीर न संजीवति यद्ययम् । जीवति त्वयि दुर्धर्ष किं करिष्याम्यहं त्वया ॥

abhimanyoḥ suto vīra na saṁjīvati yady ayam । jīvati tvayi durdharṣa kiṁ kariṣyāmy ahaṁ tvayā ॥

संजीवयैनं दुर्धर्ष मृतं त्वमभिमन्युजम् । सदृशाक्षसुतं वीर सस्यं वर्षन्निवाम्बुदः ॥

saṁjīvayainaṁ durdharṣa mr̥taṁ tvam abhimanyujam । sadr̥śākṣasutaṁ vīra sasyaṁ varṣann ivāmbudaḥ ॥

त्वं हि केशव धर्मात्मा सत्यवान्सत्यविक्रमः । स तां वाचमृतां कर्तुमर्हसि त्वमरिंदम ॥

tvaṁ hi keśava dharmātmā satyavān satyavikramaḥ । sa tāṁ vācam r̥tāṁ kartum arhasi tvam ariṁdama ॥

इच्छन्नपि हि लोकांस्त्रीञ्जीवयेथा मृतानिमान् । किं पुनर्दयितं जातं स्वस्रीयस्यात्मजं मृतम् ॥

icchann api hi lokāṁs trīñ jīvayethā mr̥tān imān । kiṁ punar dayitaṁ jātaṁ svasrīyasyātmajaṁ mr̥tam ॥

प्रभावज्ञास्मि ते कृष्ण तस्मादेतद्ब्रवीमि ते । कुरुष्व पाण्डुपुत्राणामिमं परमनुग्रहम् ॥

prabhāvajñāsmi te kr̥ṣṇa tasmād etad bravīmi te । kuruṣva pāṇḍuputrāṇām imaṁ param anugraham ॥

स्वसेति वा महाबाहो हतपुत्रेति वा पुनः । प्रपन्ना मामियं वेति दयां कर्तुमिहार्हसि ॥

svaseti vā mahābāho hataputreti vā punaḥ । prapannā mām iyaṁ veti dayāṁ kartum ihārhasi ॥