Adhyāya 64

ब्राह्मणा ऊचुः । क्रियतामुपहारोऽद्य त्र्यम्बकस्य महात्मनः । कृत्वोपहारं नृपते ततः स्वार्थे यतामहे ॥

brāhmaṇā ūcuḥ । kriyatām upahāro ’dya tryambakasya mahātmanaḥ । kr̥tvopahāraṁ nr̥pate tataḥ svārthe yatāmahe ॥

वैशंपायन उवाच । श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिरः । गिरीशस्य यथान्यायमुपहारमुपाहरत् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । śrutvā tu vacanaṁ teṣāṁ brāhmaṇānāṁ yudhiṣṭhiraḥ । girīśasya yathānyāyam upahāram upāharat ॥

आज्येन तर्पयित्वाग्निं विधिवत्संस्कृतेन ह । मन्त्रसिद्धं चरुं कृत्वा पुरोधाः प्रययौ तदा ॥

ājyena tarpayitvāgniṁ vidhivat saṁskr̥tena ha । mantrasiddhaṁ caruṁ kr̥tvā purodhāḥ prayayau tadā ॥

स गृहीत्वा सुमनसो मन्त्रपूता जनाधिप । मोदकैः पायसेनाथ मांसैश्चोपाहरद्बलिम् ॥

sa gr̥hītvā sumanaso mantrapūtā janādhipa । modakaiḥ pāyasenātha māṁsaiś copāharad balim ॥

सुमनोभिश्च चित्राभिर्लाजैरुच्चावचैरपि । सर्वं स्विष्टकृतं कृत्वा विधिवद्वेदपारगः । किंकराणां ततः पश्चाच्चकार बलिमुत्तमम् ॥

sumanobhiś ca citrābhir lājair uccāvacair api । sarvaṁ sviṣṭakr̥taṁ kr̥tvā vidhivad vedapāragaḥ । kiṁkarāṇāṁ tataḥ paścāc cakāra balim uttamam ॥

यक्षेन्द्राय कुबेराय मणिभद्राय चैव ह । तथान्येषां च यक्षाणां भूताधिपतयश्च ये ॥

yakṣendrāya kuberāya maṇibhadrāya caiva ha । tathānyeṣāṁ ca yakṣāṇāṁ bhūtādhipatayaś ca ye ॥

कृसरेण समांसेन निवापैस्तिलसंयुतैः । शुशुभे स्थानमत्यर्थं देवदेवस्य पार्थिव ॥

kr̥sareṇa samāṁsena nivāpais tilasaṁyutaiḥ । śuśubhe sthānam atyarthaṁ devadevasya pārthiva ॥

कृत्वा तु पूजां रुद्रस्य गणानां चैव सर्वशः । ययौ व्यासं पुरस्कृत्य नृपो रत्ननिधिं प्रति ॥

kr̥tvā tu pūjāṁ rudrasya gaṇānāṁ caiva sarvaśaḥ । yayau vyāsaṁ puraskr̥tya nr̥po ratnanidhiṁ prati ॥

पूजयित्वा धनाध्यक्षं प्रणिपत्याभिवाद्य च । सुमनोभिर्विचित्राभिरपूपैः कृसरेण च ॥

pūjayitvā dhanādhyakṣaṁ praṇipatyābhivādya ca । sumanobhir vicitrābhir apūpaiḥ kr̥sareṇa ca ॥

शङ्खादींश्च निधीन्सर्वान्निधिपालांश्च सर्वशः । अर्चयित्वा द्विजाग्र्यान्स स्वस्ति वाच्य च वीर्यवान् ॥

śaṅkhādīṁś ca nidhīn sarvān nidhipālāṁś ca sarvaśaḥ । arcayitvā dvijāgryān sa svasti vācya ca vīryavān ॥

तेषां पुण्याहघोषेण तेजसा समवस्थितः । प्रीतिमान्स कुरुश्रेष्ठः खानयामास तं निधिम् ॥

teṣāṁ puṇyāhaghoṣeṇa tejasā samavasthitaḥ । prītimān sa kuruśreṣṭhaḥ khānayām āsa taṁ nidhim ॥

ततः पात्र्यः सकरकाः साश्मन्तकमनोरमाः । भृङ्गाराणि कटाहानि कलशान्वर्धमानकान् ॥

tataḥ pātryaḥ sakarakāḥ sāśmantakamanoramāḥ । bhr̥ṅgārāṇi kaṭāhāni kalaśān vardhamānakān ॥

बहूनि च विचित्राणि भाजनानि सहस्रशः । उद्धारयामास तदा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥

bahūni ca vicitrāṇi bhājanāni sahasraśaḥ । uddhārayām āsa tadā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ॥

तेषां लक्षणमप्यासीन्महान्करपुटस्तथा । त्रिलक्षं भाजनं राजंस्तुलार्धमभवन्नृप ॥

teṣāṁ lakṣaṇam apy āsīn mahān karapuṭas tathā । trilakṣaṁ bhājanaṁ rājaṁs tulārdham abhavan nr̥pa ॥

वाहनं पाण्डुपुत्रस्य तत्रासीत्तु विशां पते । षष्टिरुष्ट्रसहस्राणि शतानि द्विगुणा हयाः ॥

vāhanaṁ pāṇḍuputrasya tatrāsīt tu viśāṁ pate । ṣaṣṭir uṣṭrasahasrāṇi śatāni dviguṇā hayāḥ ॥

वारणाश्च महाराज सहस्रशतसंमिताः । शकटानि रथाश्चैव तावदेव करेणवः । खराणां पुरुषाणां च परिसंख्या न विद्यते ॥

vāraṇāś ca mahārāja sahasraśatasaṁmitāḥ । śakaṭāni rathāś caiva tāvad eva kareṇavaḥ । kharāṇāṁ puruṣāṇāṁ ca parisaṁkhyā na vidyate ॥

एतद्वित्तं तदभवद्यदुद्दध्रे युधिष्ठिरः । षोडशाष्टौ चतुर्विंशत्सहस्रं भारलक्षणम् ॥

etad vittaṁ tad abhavad yad uddadhre yudhiṣṭhiraḥ । ṣoḍaśāṣṭau caturviṁśat sahasraṁ bhāralakṣaṇam ॥

एतेष्वाधाय तद्द्रव्यं पुनरभ्यर्च्य पाण्डवः । महादेवं प्रति ययौ पुरं नागाह्वयं प्रति ॥

eteṣv ādhāya tad dravyaṁ punar abhyarcya pāṇḍavaḥ । mahādevaṁ prati yayau puraṁ nāgāhvayaṁ prati ॥

द्वैपायनाभ्यनुज्ञातः पुरस्कृत्य पुरोहितम् । गोयुते गोयुते चैव न्यवसत्पुरुषर्षभः ॥

dvaipāyanābhyanujñātaḥ puraskr̥tya purohitam । goyute goyute caiva nyavasat puruṣarṣabhaḥ ॥

सा पुराभिमुखी राजञ्जगाम महती चमूः । कृच्छ्राद्द्रविणभारार्ता हर्षयन्ती कुरूद्वहान् ॥

sā purābhimukhī rājañ jagāma mahatī camūḥ । kr̥cchrād draviṇabhārārtā harṣayantī kurūdvahān ॥